nieuwsBelarus

President Loekasjenko hint op nog meer staatsgeweld, met een machinegeweer in de hand

Het geweldoffensief tegen de honderdduizenden vreedzame protestanten in Belarus kreeg zondagavond een nieuw dieptepunt toen de president zich met een machinegeweer in de hand toonde. Nu de vijfde dode demonstrant bevestigd is, is het vrezen voor de levens van tientallen vermisten. 

President Loekasjenko zegt dat demonstranten hem alleen kunnen vervangen als ze hem vermoorden. Beeld EPA

Na martelingen en moorden door zijn veiligheidsdiensten neemt Aleksandr Loekasjenko nu zelf de wapens op tegen de Belarussische bevolking: zondag toonde de president zich met een machinegeweer in de hand, vlakbij vreedzame demonstraties tegen zijn bewind.

De gewapende Loekasjenko landde zondagavond met een helikopter op het dak van zijn presidentiële paleis in Minsk. Verderop in het centrum demonstreerden op dat moment meer dan honderdduizend mensen. De alleenheerser, gekleed in het zwart en omringd door militairen, maakte de indruk van een krijgsheer. Daarmee toonde Loekasjenko zijn enige, maar effectieve verdediging tegen het aanhoudende protest van de bevolking: staatsgeweld.

De confrontatie tussen hem en de bevolking belandde de afgelopen dagen in een impasse. De bevolking blijft ondanks repressie op straat, maar Loekasjenko blijft aan de macht.

Honderdduizenden mensen deden zondag door het hele land mee aan ‘de Mars voor het Nieuwe Belarus’. Het Onafhankelijkheidsplein in Minsk was met zeven hectaren te klein voor de mensenmassa die Loekasjenko’s aftreden en nieuwe verkiezingen eist. Deelnemers schreeuwden ‘weg met Loekasjenko’ en ‘moordenaars’. Daarmee laat de bevolking zien klaar te zijn voor een uitputtingsslag.

Loekasjenko gaf bevel aan het leger om ‘gevechtsklaar’ te staan, maar dat dreigement leek weinig indruk te maken op de demonstranten. Wel lijkt hij nog steeds de veiligheidsdiensten onder zijn controle te hebben.

De afgelopen twee weken zwiepte het momentum heen en weer tussen Loekasjenko en de bevolking. Na mislukte pogingen om met toespraken zijn legitimiteit te herstellen, mijdt Loekasjenko nu elke vorm van dialoog. Hij vertoont zich in legeruniform en schermt alleen nog met geweld.

Een gewapende Loekasjenko landde zondagavond met een helikopter op het dak van zijn presidentiële paleis in Minsk. Tekst gaat verder onder de video.

Bittere eind

Zijn prioriteit ligt bij behoud van steun van de veiligheidsdiensten. Loekasjenko reikte de afgelopen dagen 300 onderscheidingen uit aan leden van de oproerpolitie en veiligheidsdienst KGB voor hun ‘onberispelijke dienst’ in de afgelopen twee weken. Hij zegt dat Belarussen hem alleen kunnen vervangen als ze hem vermoorden.

Loekasjenko’s bereidheid om te strijden tot het bittere einde wordt onderstreept door het oplopende dodental. Een vermiste demonstrant werd zaterdag dood aangetroffen in een bos buiten Minsk. Zijn lichaam was zwaar toegetakeld. De vijfde dode doet de vrees toenemen over het lot van tientallen nog vermiste demonstranten.

De bevolking lijkt niet bereid om zelf geweld te gebruiken. Ondanks de martelingen en moorden volharden ze in vreedzaam protest – na acties ruimen ze zelfs de straat op.

Ze hebben echter moeite om Loekasjenko onder druk te zetten met een ander middel dan demonstraties. Stakingen bij overheidsbedrijven, die goed zijn voor 80 procent van de economie, zijn minder succesvol dan gehoopt. Loekasjenko’s regime kreeg het grootste deel van de stakers weer aan het werk door te dreigen met ontslag en sluitingen van fabrieken. Sommige stakers zijn gearresteerd. Een staker ontsnapte aan de politie via een wc-raampje en vluchtte naar buurland Oekraïne.

Een gebrek aan leiders maakt het moeilijk voor de demonstranten om een stappenplan op te zetten. De formatie van een comité dat de machtsoverdracht moet coördineren wordt bemoeilijkt door de autoriteiten. Leden van het comité, onder wie een oud-minister van Loekasjenko, zijn bedreigd en hebben strafzaken aan hun broek gekregen. Anderzijds is het gebrek aan organisatie een voordeel voor de demonstranten: Loekasjenko slaagt er niet in om het protest te ‘onthoofden’ door de organisatoren vast te zetten.

De president kreeg de afgelopen dagen steun uit Rusland. Medewerkers van Russische staatsmedia namen plekken over van stakende werknemers van de Belarussische staats-tv. Margarita Simonjan, hoofdredacteur van de Kremlin-zender RT, bood op Twitter openlijk aan om medewerkers uit te lenen aan Loekasjenko. Sindsdien verschijnen er berichten op de Belarussische tv waarin demonstranten met rood-witte onafhankelijkheidsvlaggen in verband gebracht worden met Adolf Hitler.

Lees ook:

Van Belarus tot Oost-Rusland klinkt weer de soundtrack van de ineenstortende Sovjet-Unie
Het was nooit de bedoeling van Viktor Tsoj om de soundtrack te schrijven van de ineenstorting van de Sovjet-Unie, en al helemaal niet van opstanden drie decennia later. En toch zingen demonstranten in Belarus en in Ruslands Verre Oosten nu uit volle borst zijn nummer Ik wil verandering.

Timoer werd in Belarus van straat geplukt en gruwelijk gemarteld
In tegenstelling tot andere gemartelde gevangenen werd Timoer na zijn vrijlating uit een Belarussisch detentiecentrum niet naar een gewoon ziekenhuis gebracht, maar naar Kinderziekenhuis nummer 3. Timoer is 16 jaar.

Keihard politiegeweld in Belarus voedt het verzet tegen Loekasjenko’s bewind
Voor het eerst in 26 jaar wankelt het Belarussische regime-Loekasjenko. Steeds zwaarder politiegeweld heeft nog meer verzet uitgelokt bij de bevolking, nu ook van inwoners betrokken bij Loekasjenko’s systeem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden