President legt eed af na rellen in Montenegro

Milo Djukanovic, een tegenstander van de Servische leider Milosevic en bondgenoot van het Westen, is donderdag beëdigd als president van Montenegro....

Reuters, AP, AFP

PODGORICA

De inauguratieplechtigheid op het voormalige koninklijke paleis in Cetinje, de historische hoofdstad van Montenegro, verliep gisteravond zonder incidenten. Maar Milosevic en zijn trouwe bondgenoot Momir Bulatovic hebben tot het laatste moment gevochten voor het behoud van de macht in Montenegro, de enige republiek die met Servië deel is blijven uitmaken van de Joegoslavische federatie.

Bulatovic, jarenlang Milosevic' zetbaas in Montenegro, werd door de 35-jarige premier Djukanovic in de verkiezingen van oktober vorig jaar met een kleine marge verslagen. Djukanovic is hervormingsgezind en westers georiënteerd, maar wordt in verband gebracht met corruptie en smokkelpraktijken.

Het belangrijkste is echter, dat Djukanovic zware kritiek heeft op Milosevic. Door de stemverhouding in de federatie betekent zijn uitverkiezing een ernstige bedreiging voor Milosevic' greep op de Joegoslavische politiek.

Bulatovic weigerde plaats te maken voor de nieuwe president. Hij beschuldigde Djukanovic van fraude en eiste nieuwe verkiezingen, ook al concludeerden internationale waarnemers dat de verkiezingen eerlijk verlopen waren.

Volgens Bulatovic stuurt Djukanovic aan op afscheiding van Joegoslavië. In zijn inauguratierede ontkende Djukanovic dit nadrukkelijk. Maar hij zei dat Montenegro alleen op basis van gelijkwaardigheid in de Joegoslavische federatie wil blijven.

Bulatovic riep zijn deels bewapende aanhangers op om in de dagen voorafgaande aan de inauguratie te protesteren en zelfs overheidsgebouwen te bezetten.

Bulatovic' protestbeweging kreeg actieve steun van Milosevic. De officiële media in Belgrado intensiveerden hun campagne tegen Djukanovic. De Bulatovic-aanhangers verzochten het Joegoslavische leger in te grijpen in Montenegro.

Zover durfde Milosevic niet te gaan. Hij zond woensdag de Joegoslavische premier Kontic naar Montenegro om middels gesprekken met beide kampen tot een oplossing te komen. De verzoeningspoging leidde tot niets, waarop 's avonds in Podgorica rellen uitbraken.

Bulatovic riep de menigte op zijn kracht te laten zien. De demonstranten trachtten het parlement te bestormen. Ze gooiden molotov-cocktails en stenen naar de politie, die loyaal is aan de nieuwe president. Ook vuurden ze met automatische geweren in de lucht.

De politie joeg de betogers uiteen met traangas, maar die zetten de strijd nog urenlang voort. Er vielen 51 gewonden, van wie vijf ernstig.

In Podgorica is nu een demonstratieverbod van kracht. Gisteren werden de uitgebrande autowrakken weggesleept en het puin geruimd. Dertien mensen, onder wie een naaste medewerker van Bulatovic, werden aangehouden. Ze zouden op de politie hebben geschoten.

De poging om Djukanovic van de macht af te houden is daarmee mislukt. Bulatovic kreeg veel minder aanhangers op de been dan hij had gehoopt. Bovendien houden de Verenigde Staten, die Djukanovic steunen, de situatie scherp in de gaten. Zaterdag waarschuwde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Albright president Milosevic per telefoon de machtswisseling niet te saboteren.

Robert Gelbard, president Clintons speciale gezant op de Balkan, praatte maandag in Montenegro in op Bulatovic, die vervolgens toezegde zich neer te leggen bij de overdracht. Daarna reisde Gelbard door naar Belgrado om Milosevic de les te lezen. Vanuit de Servische hoofdstad reageerde hij gisteren verontwaardigd op de rellen.

Gelbard zei dat de Amerikaanse regering en de internationale gemeenschap zeer bezorgd en beledigd zijn door 'het absoluut buitensporige gedrag van de vertrekkende president Bulatovic, die heeft aangezet tot deze illegale rellen, volledig in strijd met internationale recht en alle aanvaarde normen'.

'Ik moet ook president Milosevic verantwoordelijk houden, voor het steunen van deze demonstraties', zei Gelbard. De nieuwe regering van Djukanovic heeft de westerse mogendheden en Rusland in een brief gevraagd druk uit te oefenen op Belgrado om 'te stoppen met de destabilisatie van de wettig gekozen regering in Montenegro'.

De aanwezigheid van de Joegoslavische premier Kontic op de inauguratie in Cetinje kan erop duiden dat Milosevic zich heeft neergelegd bij Djukanovic' overwinning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden