President kan kwetsbaarheid niet langer verhullen

De president van de Verenigde Staten zat in een strak gesneden donkerblauw pak in de Cabinet Room van zijn Witte Huis strak gesneden zinnen voor te lezen....

Jan Tromp

Een van zijn buitenlandse adviseurs noemde onlangs het optreden van begin mei 'optimisme vermengd met een vleugje naïviteit'. In die dagen voelde de president zich sterk. Op binnenlands terrein had hij een spectaculaire belastingverlaging binnengehaald van honderden miljarden dollars. Op buitenlands terrein had hij zich niet aan het lijntje laten houden door het eindeloze diplomatieke spel op de vierkante centimeter van de Verenigde Naties. En ziet, binnen enkele weken was het gebeurd met het regime van Saddam Hussein.

Maar het vertoon van kracht lijkt nu te verworden tot een niet meer te verbergen vorm van kwetsbaarheid. De president heeft het moeilijk en zijn speech van zondagavond in de door zijn regering gevorderde zendtijd was daar eerder de bekrachtiging van dan de weerlegging.

George Bush raakt de vaste grond onder zijn voeten kwijt, hetgeen een paar maanden geleden nog ondenkbaar leek. Tezamen met de bijna negentig miljard die hij nu vraagt voor Irak - en waarvan de deskundigen zeggen dat het nog maar een voorschot is - loopt zijn begrotingstekort op naar een bedrag van tegen de 600 miljard dollar. Dat is zo astronomisch hoog dat het de verbeelding begint te tarten.

De president verliest elke dag meer de greep op de ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Eerder zei hij dat de val van het bewind in Bagdad zou bijdragen aan een snelle regeling van het conflict tussen de Palestijnen en de Israëli's. Hij heeft moeten erkennen dat hij op de grenzen is gestuit van de doctrine van Amerikaanse alleenheerschappij. Hij sprak zondagavond in morele termen over de verplichtingen van andere landen - in de bange verwachting dat deze voor de eer bedanken of scherpere voorwaarden zullen verbinden aan bescheiden bijdragen.

En het ergste van alles: met nog slechts veertien maanden te gaan voor de presidentsverkiezingen begint hij electoraal terrein te verliezen. De Democraten ruiken bloed. Plotseling is de aanval op George Bush geopend, niet alleen door de radicale voormalige gouverneur Dean, maar ook door de voorzichtige senator Lieberman. Ze leggen de kwetsbaarheid van de president bloot door een direct verband tot stand te brengen tussen het buitenland en het binnenland, tussen Irak en de tekorten in het onderwijs en de gezondheidszorg.

Dean wees er zondagavond op dat de oorlog tegen het terrorisme inmiddels zo'n 160 miljard dollar heeft gevergd. Volgens hem kan voor de helft van dit bedrag iedere Amerikaan verzekerd worden tegen ziektekosten. De invloedrijke Democratische senator Biden uit Delaware prees Bush het graf in. Prachtig dat de president nu eindelijk naar de Verenigde Naties stapt; die 87 miljard zal er wel komen, om te beginnen als we de belastingverlaging een jaar uitstellen.

Zo wordt George Bush stap voor stap achteruit gedrongen. Hij leek onverslaanbaar toen het goed ging. De grote vraag wordt de komende maanden of hij overeind kan blijven als het tegenzit.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden