REPORTAGE

President Jokowi wil de mentaliteit van de Indonesiër gaan veranderen

Met Joko Widodo hebben de Indonesiërs een president om te vieren en dat doen ze ook. Duizenden zijn naar Jakarta gekomen voor zijn eedaflegging en onthalen hem als een rockster.

De nieuwe president van Indonesië wordt maandag in de straten van Jakarta onthaald na zijn eedaflegging Beeld null
De nieuwe president van Indonesië wordt maandag in de straten van Jakarta onthaald na zijn eedaflegging

De zon heeft het al opgegeven, maar het volk is er nog. Het is donker als Joko Widodo in een vers gesteven overhemd het podium op rent met zijn armen in de lucht. Het is niet het hupje waarmee Amerikaanse presidenten laten zien dat zij nog best fit zijn. Joko 'Jokowi' Widodo rent als iemand die nog moet leren wat het betekent president te zijn.

Jokowi's sprint is niet erg presidentieel en ook verder is de dag niet wat mensen ervan verwachten. Een rock- en popfestival, een rijtoer in een open koets, openhartige gesprekken met boze buren, gesprekken waar de pers ook nog eens langdurig bij mag zijn: het is allemaal anders.

En het volk geniet ervan. Tienduizenden zijn naar Jakarta getrokken om hem te zien en tienduizenden anderen hebben zich bij hen gevoegd. Langs de kant van de weg staat iemand met een zelfgemaakt spandoek: 'Jokowi is John Lennon.' En zo is het. Indonesië heeft een nieuwe president. Een die rondspringt op het podium alsof hij Lennon was, of misschien beter nog: Mick Jagger. Dit is een president om te vieren en dat doen de Indonesiërs vandaag volop.

President Joko Widodo tijdens de tour in de open koets. Beeld null
President Joko Widodo tijdens de tour in de open koets.

Inaugeratie

De dag begint 's ochtends nog als een normale presidentiële inauguratie. Het parlementsgebouw zit vol: alle leden van de beide kamers zijn er en er is een keur aan buitenlandse gasten. De premiers van onder meer Australië, Singapore, Vietnam en Thailand zijn er. De sultan van Brunei is er ook, net als minister John Kerry van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten en tal van andere ministers en diplomaten. Nederland stuurt ambassadeur De Zwaan én minister van staat Herman Tjeenk Willink, als bewijs van goede wil.

Joko Widodo legt de eed af en houdt meteen een niet alledaagse toespraak. Hij richt zich niet tot de aanwezigen, maar tot de 'vissers, arbeiders, bakso-verkopers, straathandelaren, chauffeurs, academici, leraren, militairen, politiemannen, zakenlui en professionals' en roept die allemaal op hard samen te werken. 'Dit land zal nooit sterk zijn als wij lui zijn. Als wij niet hard werken mag je niet hopen dat dit land groot en welvarend zal worden.' Dat staat op een ander spandoek langs de weg dat Jokowi's 'mentale revolutie' aanbeveelt.

Jokowi wil de mentaliteit van de Indonesiër gaan veranderen en geeft zelf het voorbeeld. Dat doet hij al jaren. Hij heeft een hekel aan zijn kantoor en is het liefst de hele dag op pad om met het volk te spreken over de problemen die het heeft. Hij reist vaak met een bus, samen met de journalisten, omdat dat weer een aantal auto's scheelt op de overvolle wegen van Jakarta. Blusukan heten zijn impromptu-bezoeken aan de volkswijken. Daar voelt hij zich het meeste thuis.

'Imago van een rockster'

Maandag, na zijn inauguratie, houdt hij het maar even uit in zijn kogelvrije presidentiële Mercedes. Hij stapt, met vice-president Jusuf Kalla, over in een open koets, de jasjes gaan uit en wuivend schuifelen zij door een opdringende menigte van de duizenden die langs de kant van de weg twee uur hebben staan wachten in de brandende zon. Hij heeft 'het imago van een rockster', schreef een tijdschrift en dat is waar dit nog het meest aan doet denken.

Veel mensen vergeten dat hij ook een politicus is: een zelfgemaakte, maar daarom niet minder handige. Hij heeft de presidentsverkiezingen niet voor niets gewonnen, al verloor hij wel het parlement. Zijn tegenstander, ex-generaal Prabowo Subianto, smeedde een coalitie die een royale meerderheid heeft in beide kamers en daar ook gebruik van dreigt te maken, tégen Jokowi. De president verkeert daarmee in dezelfde situatie als de Amerikaanse president Obama, die ook vecht tegen een onwillig Congres.

Jokowi toont zijn klasse door op Prabowo af te stappen, en niet te wachten tot Prabowo naar hem toe komt. Tijdens de inauguratie bedankt hij zijn opponent en gunt hem een applaus. De vijand lijkt ontwapend. In ieder geval voor vandaag.

Aan het werk

Jokowi ontvangt maandag meteen ook enkele van zijn buitenlandse gasten, alsof dat de gewoonste zaak van de wereld is. Indonesië heeft met zijn naaste buren altijd een wat ongemakkelijke verstandhouding. Singapore herbergt Indonesische belastingvluchtelingen en klaagt over de eeuwige rookoverlast van de Indonesische bosbranden. Met Australië botert het niet sinds de door Australië gesteunde afscheiding van Oost-Timor, het afluisteren van de telefoon van ex-president Yudhoyono en zijn vrouw, en het dumpen van bootvluchtelingen op Indonesische stranden.

In het verleden leidde dat tot een beledigd stilzwijgen. Maandenlang werd er niet gepraat en daarna ging het op zijn best uiterst moeizaam. Jokowi trekt zich daar niets van aan en gaat zitten met Tony Abbott en Lee Hsien Loong en praat met ze. De pers, die normaal na een paar obligate persminuten wordt weggestuurd, mag dit keer blijven tot ver in het gesprek.

Als hij, drie uur te laat, aankomt bij het afsluitende rockconcert is het donker. Het is daardoor ook minder heet, zodat er maar weinig mensen zijn flauwgevallen. Zijn 'Mick Jagger'-act maakt iedereen wakker. Jokowi herhaalt zijn korte toespraak van de ochtend. Daarna kan er eindelijk geluisterd worden naar de Indonesische band Slank, Jokowi's favoriet na Metallica.

President Joko Widodo met de Australische premier, Tony Abbott Beeld null
President Joko Widodo met de Australische premier, Tony Abbott
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden