President Ivanov stort Macedonië in politieke crisis

President Gjorge Ivanov van Macedonië heeft zijn land in een politieke crisis gestort met het besluit een pardon te verlenen aan politici die betrokken waren bij een grootscheeps afluisterschandaal, machtsmisbruik en verkiezingsfraude. Uit protest tegen het besluit van Ivanov trokken duizenden mensen in de hoofdstad Skopje de straat op.

President Gjorge Ivanov van Macedonië Beeld anp

De onrust komt de Europese Unie ongelegen, juist op een moment dat Macedonië een hoofdrol speelt in de pogingen een einde te maken aan de stroom vluchtelingen en migranten die via de 'Balkanroute' naar het noorden trok.

Ivanov zei dinsdag dat hij besloten had alle onderzoeken stil te leggen 'om een einde te maken aan het lijden van Macedonië'. 'Ik ben ervan overtuigd dat dit zal helpen een klimaat te scheppen voor normale politieke en democratische strijd', rechtvaardigde hij zijn besluit. Maar oppositieleider Zoran Zaev sprak van een 'staatsgreep'. Aanhangers van zijn sociaal-democratische partij SDSM bekogelden het hoofdkwartier van de regeringspartij VMRO-DPMNE met eieren.

Wanpraktijken

Zaev speelde een sleutelrol in het onthullen van de wanpraktijken van de regering van de vroegere premier Nikola Gruevski. Hij was sinds 2006 aan de macht, maar trad eerder dit jaar af in het kader van een akkoord dat na bemiddeling van de EU tot stand kwam. Onder het akkoord werden drie speciale aanklagers benoemd die onderzoek moesten doen naar het afluisterschandaal. Volgens Zaev zou de geheime dienst onder Gruevski twintigduizend mensen hebben afgeluisterd, onder wie politici en journalisten. Uit de opnamen zou ook blijken dat het bewind zich schuldig maakte aan corruptie en het mishandelen van politieke opponenten.

Op zijn beurt werd Zaev aangeklaagd wegens pogingen het land te destabiliseren. Ook hij valt onder de amnestie die Ivanov heeft afgekondigd, maar Zaev liet weten dat hij daar geen gebruik van wil maken.

Volgens Balkanspecialist Eric Gordy van het University College London (UCL) heeft Ivanov een 'gevaarlijke' crisis ontketend. 'Als hij vasthoudt aan zijn besluit, wordt het onmogelijk in juni verkiezingen te houden, zoals in het akkoord met de EU was afgesproken. In deze omstandigheden kunnen er geen vrije en eerlijke verkiezingen worden gehouden.'

Opschonen kiezerslijsten

Volgens het akkoord zouden ook de kiezerslijsten nog eens onder de loep worden genomen. Er is al langer twijfel over het grote aantal kiesgerechtigden: 1,8 miljoen op 2 miljoen inwoners. Bij steekproeven bleek dat op sommige adressen tientallen kiezers stonden ingeschreven, hoewel er maar een paar mensen woonden. Maar het opschonen van de kiezerslijsten verloopt veel te langzaam.

Gordy sluit niet uit dat Gruevski ondanks zijn aftreden nog steeds aan de touwtjes trekt. 'Het zou kunnen zijn dat het een poging van hem is om weer aan de macht te komen. Maar ik vraag me af of hij veel kans van slagen heeft. Er is veel druk op Ivanov, niet alleen van de oppositie, maar ook van de partij van de etnische Albanezen waarmee de regeringspartij samenwerkt.'

Ook de EU en de Verenigde Staten hebben felle kritiek geuit op het besluit van Ivanov het tapijt onder de speciale aanklagers vandaan te trekken. Volgens Gordy konden die door tegenwerking van de overheid toch al moeilijk hun werk doen. 'Het was van het begin af aan duidelijk dat het nooit de bedoeling was dat het tot veroordelingen zou komen.'

Het is vooralsnog onduidelijk hoe hoog de spanning zal oplopen. Gordy: 'Ik hoop dat het niet op geweld zal uitlopen. De regering zit niet erg stevig in het zadel, het is uiteindelijk slechts een overgangsregering, maar ze hebben er wel een handje van de politie te gebruiken. Maar als de regering niet de steun van het volk heeft, zou dat nog wel eens riskant kunnen zijn.'

Zeker is dat de crisis zware druk zet op de relaties met de EU. Eurocommissaris Johannes Hahn waarschuwde Skopje al dat het een negatief effect zal hebben op de toetredingskansen van Macedonië. Maar in zekere zin heeft Brussel de samenwerking van Macedonië ook nodig met het oog op de vluchtelingencrisis. Heel veel mogelijkheden de EU onder druk te zetten hebben de Macedonische autoriteiten niet: als zij de grens met Griekenland weer open zetten, komen zij zelf met de vluchtelingen te zitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.