Update

President Guatemala opgepakt voor corruptie

Eindelijk wordt de corruptie in Guatemala tot op het hoogste niveau aangepakt. De bevolking is uitzinnig van vreugde nu Otto Pérez zich voor zijn gegraai moet verantwoorden.

De Guatemalteekse president Otto Pérez Molina wordt naar de gevangenis begeleid.Beeld afp

De Guatemalteekse president Otto Pérez Molina is in de nacht van donderdag op vrijdag in de cel gezet in afwachting van een rechtszaak. Volgens de aanklagers is hij het brein achter een corruptieaffaire waarin voor miljoenen euro's achterover is gedrukt. Pérez Molina's vervolging is een historische ontwikkeling in een land waar machthebbers doorgaans ongestoord de staatskas leegroven. De president trad eerder deze week af nadat woensdag een arrestatiebevel tegen hem was uitgevaardigd.

'Ik moet justitie het hoofd bieden en een oplossing vinden voor mijn persoonlijke situatie', aldus Pérez Molina in zijn ontslagbrief. Om te voorkomen dat de politie hem geboeid zou afvoeren, meldde Pérez zich gisteren vrijwillig bij de rechtbank. Daar hoorde de 64-jarige oud-legergeneraal met neergeslagen blik de beschuldigingen aan.

Volgens de aanklagers had Pérez een leidende rol in de corruptiezaak die de naam La Linea (de lijn) meekreeg. Bedrijven betaalden smeergeld aan douanebeambten in ruil voor een flinke verlaging van de importtarieven. Dat heeft de schatkist vele miljoenen gekost, geld dat regelrecht in de zakken van de betrokkenen verdween.

Otto Pérez (met rode das), tot gisteren nog president, in de rechtbank van Guatemala-Stad.Beeld AFP

Dergelijke praktijken zijn eerder regel dan uitzondering in Guatemala. De instituties van het land zijn uitermate zwak. Corruptie is schering en inslag in de regering en het leger, die onder een hoedje spelen met de economische elite. Normaal gesproken zouden de verdachten dan ook met een flinke stapel bankbiljetten naar de rechters en aanklagers stappen, genoeg om de zaak in de doofpot te doen belanden. Maar dat zit er deze keer niet in.

Want deze zaak kwam aan het licht dankzij een onderzoek van de Internationale Commissie tegen Straffeloosheid in Guatemala (CICIG). Deze commissie is in 2007 in het leven geroepen met als doel de diepgewortelde corruptie in Guatemala aan te pakken. De CICIG is een onafhankelijke onderzoeksentiteit, gelieerd aan de Verenigde Naties. De commissie heeft vergaande bevoegdheden en werkt nauw samen met de Guatemalteekse justitie.

Sinds de CICIG in april de eerste details over La Linea bekendmaakte, gingen woedende burgers wekelijks de straat op om het aftreden en de vervolging van de verantwoordelijken te eisen. Vice-president Roxana Baldetti zwichtte vrij snel voor de druk. Ze trad in mei af en werd in augustus aangeklaagd wegens haar rol in het corruptieschema. Sinds vorige week zit ze in een reguliere vrouwengevangenis, in afwachting van haar proces.

Twee weken geleden uitten de aanklagers hun officiële beschuldigingen tegen president Pérez. Zelf ontkent hij betrokken te zijn bij het schandaal, en ondanks de volkswoede zag hij geen enkele reden af te treden. Dinsdag besloot het parlement hem zijn presidentiële onschendbaarheid te ontnemen zodat hij kon worden vervolgd. Een dag later lag er een arrestatiebevel tegen de president, diezelfde avond trad hij alsnog af.

Otto Pérez.Beeld anp
Roxana Baldetti.Beeld anp

Bananenrepubliek af

Zodra het nieuws bekend werd, gingen Guatemalteken de straat op om de val van hun president te vieren. 'De dief zal boeten', scandeerden de feestvierders. Ze zongen, zwaaiden met de nationale vlag en omhelsden elkaar in hun overwinningsroes. 'Het is gedaan met die corrupte militair!', riepen ze. 'We zijn bananenrepubliek af', stond op een stuk karton dat een jonge vrouw in de lucht hield.

De Guatemalteken zijn verbaasd over de gebeurtenissen, maar wat overheerst is blijdschap. Want als zelfs de machtigste man van het land ter verantwoording kan worden geroepen, dan is er misschien nog hoop voor het straatarme en door geweld geteisterde land. Ook hoofdaanklager Thelma Aldana toonde zich verheugd. 'Dit toont aan dat niemand boven de wet staat', zei ze woensdag. 'Hiermee laten we zien waartoe we in staat zijn, maar er is nog een lange weg te gaan.'

De 'Guatemalteekse lente' is een voorbeeld voor andere Latijns-Amerikaanse landen die te kampen hebben met diepgewortelde corruptie en schaamteloze politici. De bevolking van buurlanden als El Salvador en Mexico kijkt met afgunst toe hoe de Guatemalteekse machthebbers achter de tralies belanden. Maatschappelijke organisaties in Honduras hebben al een verzoek ingediend voor een eigen versie van de CICIG.

Te midden van de feestvreugde en de politieke chaos gaan de Guatemalteken zondag naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Die verkiezingen waren al gepland, de termijn van Pérez zou in januari aflopen. Koploper in de peilingen is de zakenman Manuel Baldizón. Nummer twee, acteur en komiek Jimmy Morales, doet het steeds beter. Vlak achter hem komt Sandra Torres, de vrouw van oud-president Álvaro Colom. Waarschijnlijk behaalt geen enkele kandidaat zondag de benodigde 50 procent van de stemmen, waarna eind oktober een beslissende tweede ronde volgt.

Jimmy Morales.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden