President Georgië is wanhoop nabij

De demonstraties waarin het aftreden van president Sjevardnadze wordt geëist, zwellen aan. De impasse na de parlementsverkiezingen dreigt het hele land te verlammen....

Van onze correspondente Corine de Vries

Het Georgische leger is in opperste staat van paraatheid gebracht. Militairen bewaken de regeringsgebouwen in de hoofdstad Tbilisi. Honderden demonstranten bivakkeren al vier dagen achtereen voor het parlement en eisen het aftreden van president Eduard Sjevardnadze. Twee oppositieleden zijn in hongerstaking gegaan.

De impasse na de parlementsverkiezingen die op 2 november in Georgië werden gehouden, dreigt het hele land te verlammen. Speciale politietroepen hebben de wegen naar de hoofdstad afgesloten om te voorkomen dat bussen vol aanhangers van de oppositie de hoofdstad bereiken. Enkele demonstranten blokkeerden op hun beurt de spoorweg en voorkwamen zodoende dat een trein met militairen in Tbilisi aankwam. En dorpelingen in het oosten van Georgië versperden enkele tanks de doorgang, uit angst dat die zouden worden ingezet om de protestacties te beëindigen.

De oppositie eist Sjevardnadzes aftreden en het ongeldig verklaren van de verkiezingen. Zij verwijt de regering grootschalige fraude te hebben gepleegd. Nog steeds zijn niet alle stemmen geteld, maar de regeringsgezinde partij Voor een Nieuw Georgië ligt nog altijd op kop, op de voet gevolgd door de partij Opleving van Aslan Abasjidze, mede dankzij de stemmen in de semi-autonome republiek Adzjarië, waar Abasjidze regeert als een verlicht despoot. De oppositie lijkt te beschikken over een lange adem. Op het plein voor het parlement zijn tenten opgezet, demonstranten stoken vuurtjes om warm te blijven, op grote gasbranders worden maaltijden bereid.

Sjevardnadze heeft maandag Tbilisi verlaten en zoekt steun bij zijn voormalige vijand Abasjidze. In Batoemi, de hoofdstad van Adzjarië, werden beide leiders door 15 duizend mensen toegejuicht. Sjevardnadze liet weten dat hij niet zal zwichten voor 'de demagogie' van de oppositie. Abasjidze raadde hem aan harder op te treden tegen de demonstranten.

Het bezoek van Sjevardnadze aan Adzjarië lijkt een wanhoopsdaad, omdat juist in deze republiek het opvallendst is gesjoemeld bij de verkiezingen. De opkomst was 97 procent, waarbij maar liefst 96 procent van de bevolking gestemd zou hebben op Abasjidzes partij Opleving. Internationale waarnemers waren in de republiek niet welkom. Abasjidze heeft er alle belang bij om Sjevardnadze in het zadel te houden. Hij is een gezworen vijand van de populaire oppositieleider Michail Saakasjvili van de Nationale Beweging, de belangrijkste aanvoerder van de protestacties.

Voor veel Georgiërs is Sjevardnadze de man van de gebroken beloftes. Onder zijn bewind werd het land en de bevolking steeds armer, terwijl een kleine elite zich verrijkte. In het Westen geniet Sjevardnadze nog altijd veel respect vanwege zijn rol als Sovjetminister van Buitenlandse Zaken onder Gorbatsjov, maar zijn eigen land regeert hij alsof het familiebezit is. De oppositie krijgt amper de ruimte, de regering en het parlement dansen naar zijn pijpen.

Dat er echt iets is geknakt tussen Sjevardnadze en de Georgiërs bleek vooral afgelopen zondag. Sjevardnadze waagde zich tussen de woedende demonstranten in het centrum van de hoofdstad, iets wat hij in het verleden vaker deed. Een jongeman stapte op de president af en vroeg hem: 'Vreest u God niet?' 'Jawel', antwoordde Sjevardnadze, waarop de jongen reageerde: 'Waarom vertrekt u dan niet? Waarom treedt u niet af?' De menigte zette vervolgens een fluitconcert in en eiste luidkeels Sjevardnadzes aftreden.

Het direct confronteren van zijn opponenten – één van Sjevardnadzes grootste talenten waarmee hij altijd vrienden wist te maken – bleek niet langer effectief. Op zondagavond eindigde ook een ontmoeting met de belangrijkste oppositieleiders in een fiasco. Tbilisi wacht nu vol spanning op de terugkeer van de president.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden