President Demirel acht militaire staatsgreep geen uitweg voor Turkije

De Residentie heeft het maar druk. Dranghekken en politie versperren de weg, want Bill Clinton is in town. Daarbij valt het bezoek van de Turkse president Suleyman Demirel in het niet....

Van onze verslaggever

Joris Cammelbeeck

DEN HAAG

Turkije een Europees land? Daarover is niet iedereen het eens en ook niet of het land op het breukvlak van Europa en Azië lid moet worden van de EU. Bij president Demirel, ex-premier en politicus met een lange staat van dienst, weet het zeker.

'Wij zijn lid van vrijwel alle Europese organisaties en sinds 1963 hebben we een assocatieverdrag met de toenmalige Europese Gemeenschap met het doel te zijner tijd volledig lid te worden. Ik denk niet dat Turkije opnieuw examen zal moeten doen.

'Als Turkije niet geschikt is, had dat associatieverdrag nooit gesloten moeten worden. In 1987 hebben we een officieel verzoek tot lidmaatschap ingediend en het antwoord was dat Turkije in aanmerking kwam en lid zal worden als de EU klaar is over het lidmaatschap te onderhandelen.

'Thans is Turkije het enige land met een douane-unie met de EU. Als we naar de afgelopen 34 jaar kijken is Turkije geen nieuwkomer op het Europese toneel. Het was de afgelopen decennia zelfs medeoprichter van Europese organisaties. Wij menen dat Europa zich rekenschap moet geven van de waarde van Turkije. En die is groter dan ooit. Gisteren hebben we in Parijs als NAVO-leden een akkoord met Rusland ondertekend dat voorziet in een ongedeeld en vreedzaam Europa. Turkije hoort daarbij.

'Turkije met zijn positie vlak bij de Balkan, de Kaukasus, Centraal-Azië en het Midden-Oosten is een stabiel en seculier land. Het verdedigt de waarden van de Europese beschaving. Europa is meer dan geografie, het gaat om waarden. En waarom zou een land dat de waarden van Europa wil verdedigen, worden buitengesloten. Dat is niet in het belang van Turkije en evenmin in het belang van Europa.'

- Is er een alternatief als Europa nee zou zeggen?

'We zijn niet op zoek naar een alternatief.'

- Mensenrechten worden vaak genoemd als obstakel voor het EU-lidmaatschap van Turkije. Maar is het niet veeleer de grondwet uit het begin van de jaren tachtig, die het leger mogelijkheden geeft zich met de maatschappij te bemoeien, die aanleiding geeft tot ontsporingen?

'De strijdkrachten treden alleen op als het bevoegde politieke gezag daartoe opdracht geeft. Dan vervullen zij hun taak. Iets anders is dat we met terrorisme te maken hebben. Er worden onschuldige mensen en militairen gedood. Elk land zou doen wat wij doen. In alle internationale organisaties wordt terrorisme veroordeeld en wordt de strijd ertegen goedgekeurd en aangemoedigd. Als het terrorisme voorbij is, zouden de schendingen van mensenrechten moeten ophouden.'

- Onlangs verklaarde u dat de militaire coups in het verleden niet hebben bijgedragen aan de oplossing van de problemen van Turkije.

'Er is inderdaad niets opgelost door die drie staatsgrepen in de afgelopen 50 jaar. Niemand moet daarvan iets verwachten. Wij moeten onze problemen via democratische spelregels oplossen. Iedereen moet geduld oefenen en het vertrouwen in een democratische gang van zaken behouden. Dat heb ik onlangs tegen de Financial Times gezegd en dat herhaal ik hier.'

- Zal Turkije ooit een democratie worden waarin de traditionele seculiere partijen de problemen oplossen die mensen er nu toe doen besluiten hun stem uit te brengen op de islamitische Welzijnspartij van premier Erbakan?

'Turkije is een seculiere en democratische republiek. Het is bij wet verboden religieuze gevoelens van de burgers politiek uit te buiten. Iedereen is vrij te geloven wat hij wil, maar Turkije is ook een groot land. En van tijd tot tijd zullen over dit onderwerp discussies worden gevoerd. Maar geen enkele partij mag religie voor politieke doeleinden uitbuiten. Dat is onwettig en de instituties van de Turkse staat zullen daartegen optreden. Turkije is een democratie en zal dat blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden