President Chirac moet zege delen met links

De monsterzege die president Chirac zondag behaalde, is ook die van links. De campagne voor de parlementsverkiezingen is begonnen. Chirac hoopt op een rechtse meerderheid, maar dan zijn voor links de druiven wel erg zuur....

Frankrijk heeft zich gerevancheerd op het beschamende doordringen van Jean-Marie Le Pen in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Gisteravond vierde de Repubiek feest op de Place de la Bastille en de Place de la République.

Tegelijk betwistten links en rechts elkaar alweer de overwinning. 'Ik heb liever dat Chirac 70 procent haalt dan 80', had van tevoren een van de trouwe luitenants van de Franse president gezegd. 'Want bij 80 procent kan links zeggen dat het hun overwinning is, en bij 70 procent is het alleen de onze.'

Het heeft er alle schijn van dat Chiracs overwinning inderdaad voor de helft die van links is. Het waren met name de linkse partijen die hun eigen achterban, vaak tegen heug en meug, hadden gemobiliseerd om tegen Le Pen te stemmen. Het waren bijna anderhalf miljoen linkse Fransen die op 1 mei de straat opgingen tegen Le Pen. Het waren linkse kranten als Libération en Le Nouvel Observateur, die hun lezers op de voorpagina aanmoedigden het stembriefje met de naam Chirac in de stembus te doen.

Socialistische prominenten als ex-minister Dominique Strauss-Kahn onderstreepten gisteravond dan ook dat deze stemming eerst en vooral een 'referendum tegen Jean-Marie Le Pen' is geweest. Anders gezegd, de uitslag zegt niet zo geweldig veel over het mandaat van de herkozen president Chirac.

De cijfers geven Strauss-Kahn gelijk. De opkomst in de tweede ronde van 82,7 procent wijst op een sterk gemotiveerd electoraat, net als het uitblijven van veel blanco of ongeldige stemmen. Een lage opkomst, die vooral werd gevreesd ter linkerzijde, had in het voordeel van Jean-Marie Le Pen uitgepakt, wiens betrekkelijk betrouwbare aanhang percentueel zwaarder was gaan wegen.

Chirac heeft ditmaal ongeveer 26 miljoen stemmen gekregen. In de eerste ronde waren dat er ruim tien miljoen, inclusief de rechtse kandidaten die tot zijn kamp gerekend mogen worden (Bayrou, Madelin etc). Links haalde in de eerste ronde een krappe tien miljoen stemmen, extreem-links niet meegerekend. De monsterzege van Chirac van gisteren moet haast wel zeker voor de helft die van links is geweest.

De eerste consequentie van een en ander zal vandaag al blijken, als president Chirac een nieuwe premier aanwijst. Stel dat Le Pen onverwacht hoog was geëindigd, dan had de president in zijn premierkeuze rekening moeten houden met grote druk van rechts. Ook een kritischer koers ten opzichte van Europa zou in het verschiet hebben gelegen. In dat geval werd de naam van Nicolas Sarkozy als premier genoemd, een jonge conservatieve liberaal.

Nu links een deel van de overwinning kan 'opeisen', zal de president vermoedelijk opteren voor een middenfiguur. De naam van Jean-Pierre Raffarin, voorzitter van de regio Poitou-Charentes, wordt vaak genoemd.

Chirac zelf nam gisteravond in zijn dankwoordje herhaaldelijk de woorden 'eenheid' en 'verenigen' in de mond, en verzekerde 'de president van alle Fransen' te willen zijn. Maar hij herinnerde er in één adem ook aan dat hij een regering zal benoemen 'wier enige taak zal zijn problemen op te lossen die te lang genegeerd zijn, veiligheid, economische groei, werkgelegenheid'. En dat was een niet te missen steek onder water voor de vertrekkende linkse regering van Lionel Jospin.

'Zondagavond om acht uur begint de campagne voor de parlementsverkiezingen in juni', zei een commentator. Dat was onmiddellijk na de uitslag te zien.

De socialistische partijleider François Hollande zei meteen dat er 'niets verloren' is. Een linkse overwinning bij de parlementsverkiezingen opent het perspectief van wederom vijf jaar cohabitation. De wijze lessen van Olivier Schrameck, kabinetschef van Jospin, die zei dat cohabitation 'een heel slechte regeermethode' is, lijken althans bij links vlot vergeten. De gaullistische ex-premier Juppé gruwde gisteravond bij het idee, en zei dat de cohabitation een van de factoren was die Le Pen in de kaart had gespeeld. 'Vanwege de onduidelijkheid die de gedwongen samenwerking heeft geschapen.'

Mocht Chirac over een maand zijn gedroomde rechtse meerderheid krijgen, dan zijn de druiven voor links Frankrijk wel heel zuur. Eerst was bijna de helft van het land niet vertegenwoordigd in de tweede ronde, vervolgens hielp diezelfde kleine Franse helft Chirac aan een historische overwinning. Om uiteindelijk achter te blijven met louter schillen en dozen.

Maar ook in het geval er een nieuwe cohabitation komt, is de situatie niet dezelfde als toen Jospin in 1997 de parlementsverkiezingen won. De kiezers hebben eerst bij referendum tegen Le Pen gestemd, en vervolgens zullen ze bij de parlementsverkiezingen laten weten in welke politieke richting ze willen. 'De echte macht komt nu bij de Assemblée Nationale te liggen', zei gisteren een socialistische politicus. En dat is in Frankrijk, zeker op de avond dat een president is gekozen, nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden