President Bolivia geeft goede voorbeeld

President Sánchez de Lozada van Bolivia zit tussen twee vuren. Het IMF kent geen mededogen en zijn tegenstanders zijn gehard in het protest....

Van onze buitenlandredacteur Alex Burghoorn

In de hoofdstad La Paz zijn zeker twintig, maar volgens sommigen zelfs dertig doden gevallen. Ná ingrijpen van het leger. Het dodental is voor Bolivia ongehoord hoog sinds in 1982 de democratie is teruggekeerd. La Paz en de aangrenzende armenstad El Alto waren woensdag en donderdag ook het toneel van plunderingen en vernielingen.

Vanzelfsprekend laat Sánchez de Lozada een onderzoek instellen naar de toedracht van het bloedbad. Maar dat bedoelde hij niet met het geven van het goede voorbeeld. De president sprak op de televisie over het afschaffen van 'ministeries, onderministeries en directoraten' en over het bezuinigen op 'mobiele telefoons en auto's'. Uit zijn tien minuten durende betoog: 'De regering gaat laten zien dat we onze uitgaven kunnen beperken. Hopelijk kunnen we dan van anderen in Bolivia eenzelfde offer vragen.'

De kneep zit hem in de laatste zin. Hoe krijgt de president de Bolivianen zover eraan bij te dragen dat het begrotingstekort wordt teruggedrongen? Het liefst van 8,6 naar 5,5 procent van het bruto nationaal product, dat 8 miljard euro bedraagt. Het is de eis die het Internationaal Monetair Fonds aan Bolivia stelt om een nieuwe lening in de wacht te slepen.

Hoe kan Goni het volk overhalen mee te delen in de pijn? Níet door de middenklasse 12,5 procent loonbelasting op te leggen, want dat voorstel was de aanleiding voor de oppositie om woensdag de straat op te gaan. IJlings is dat plan dan ook teruggetrokken.

Wie in Bolivia twee keer het minimumloon verdient, staat al te boek als middenklasse - het minimumloon bedraagt 60 euro per maand. Het belastingplan viel vooral bij het politiekorps in slechte aarde. In januari hadden de agenten al geen salaris ontvangen en in plaats van de door hen geëiste loonsverhoging van 40 procent, kwam de president met een belastingheffing over hun maandloon van plusminus 120 euro. De agenten gingen uit protest de straat op en sloten zich aan bij de burgerdemonstranten. Omdat er niemand meer was om de orde te handhaven, is het leger ingezet en rolden de tanks de hoofdstad binnen - onder de doden zijn negen agenten en vier soldaten.

Het stadse protest is koren op de molen van Evo Morales, de leider van de cocaboeren die vorig jaar nipt door Sánchez de Lozada is verslagen in de strijd om het presidentschap. Morales voert de linkse coalitie van actiegroepen aan die strijdt tegen de neoliberale koers die Bolivia sinds begin jaren negentig vaart en tegen de uitroeiing van de cocateelt die de regering uitvoert in lijn met de Amerikaanse war on drugs.

Zo is Sánchez de Lozada tussen twee vuren beland: het IMF kent geen mededogen met zijn begrotingsbeleid en zijn politieke tegenstanders zijn gehard in het protest. Cocaboeren gaan al jaren geen gevechten meer uit de weg en twee jaar geleden eindigden protesten tegen de waterprivatisering in de stad Cochabamba ook al in een begrafenis.

De doden in de straten van La Paz doen denken aan Argentinië, waar eind 2001 een bloedbad onder betogers in Buenos Aires president Fernando de la Rúa acuut tot aftreden dwong. Maar het grote verschil is dat de Argentijnse economie zich destijds in een vrije val bevond die velen plotseling aan de bedelstaf bracht. Bolivia staat al een eeuwigheid te boek als het armste land van Zuid-Amerika.

Maar als Sánchez de Lozada er niet in slaagt zijn tegenstanders tevreden te stellen, kan zijn vijfjarige ambtstermijn toch voortijdig stranden. De opgave is lastig: als de uitvoerder van de liberalisering van de Boliviaanse economie tijdens zijn eerste regeerperiode (1993-'97) is de president in de ogen van zijn tegenstanders de aartsvijand.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden