President Argentinië ziet overal spionnen

De geheime dienst in Argentinië stamt nog van onder de militaire dictatuur. President Cristina Kirchner wil een andere, meer transparante.

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

De Argentijnse president Cristina Kirchner wil de geheime dienst SI opheffen. Haar besluit is ingegeven door de mysterieuze dood van de Argentijnse aanklager Alberto Nisman. Een zaak waarin muitende veiligheidsagenten volgens de president een hoofdrol spelen.

In een ellenlange televisietoespraak zette Cristina Fernández de Kirchner maandag uiteen hoe volgens haar de vork in de steel zit. Haar discours was zoals gebruikelijk doorspekt met het nodige drama, dit keer versterkt door het feit dat ze in een rolstoel zat vanwege een beenbreuk.

Nisman werd zondag 18 januari met een kogel door het hoofd gevonden op de badkamervloer van zijn appartement. Een pistool en kogelhuls lagen naast zijn levenloze lichaam, maar het is onduidelijk of hij zelf de trekker overhaalde. De 51-jarige aanklager deed onderzoek naar een bomaanslag op een Joods centrum in Buenos Aires in 1994, waarbij 85 doden vielen. In 2006 concludeerde Nisman dat de aanslag in opdracht van Iran was gepleegd, maar tot op de dag van vandaag is niemand veroordeeld.

Vier dagen voor zijn dood uitte Nisman ernstige beschuldigingen aan het adres van Kirchner en haar minister van Buitenlandse Zaken Hector Timerman. Zij zouden de Iraanse betrokkenheid in de doofpot willen stoppen, in ruil voor gunstige olieprijzen. Nisman baseerde zijn conclusies op bronnen bij de veiligheidsdienst die hem toegang gaven tot afgetapte telefoongesprekken tussen Argentijnse en Iraanse ambtenaren.

Kirchner deed de beschuldigingen af als 'absurd' en 'belachelijk'. Ze vertelde hoe Argentinië en Iran in 2013 tot een overeenkomst kwamen om het onderzoek naar de aanslag samen voort te zetten, en hoe veiligheidsagenten dit besluit voortdurend probeerden te saboteren. Ze gaat ervan uit dat Nisman is gemanipuleerd door de veiligheidsdienst, met als doel de regering in een kwaad daglicht te stellen.

Ze twijfelt er zelfs aan dat Nisman zijn driehonderd pagina's tellende onderzoeksrapport zelf heeft geschreven. 'Het is onmogelijk dat dit rapport is geschreven door een jurist, en al helemaal niet door een aanklager', zei Kirchner. Ze denkt dat Nisman na het beëindigen van zijn rapport is vermoord, met als doel de verdenking op de regering te schuiven.

Alberto Nisman. Beeld Reuters
Alberto Nisman.Beeld Reuters

De president noemde geen namen, maar de hoofdpersoon in haar theorie is Antonio Stiuso, tot vorige maand directeur van de SI en sinds de jaren zeventig topspion in Argentinië. Hij heeft lange tijd naar het pijpen van de regering gedanst, maar zou 180 graden zijn gedraaid toen Argentinië met Iran besloot samen te werken. Stiuso werkte met Nisman aan het onderzoek, en voorzag hem van de benodigde informatie. Kirchner ontsloeg Stiuso in december, nadat ze lucht kreeg van de resultaten van het onderzoek.

De SI is in 1946 opgericht voor binnenlandse en buitenlandse veiligheidskwesties. Tijdens de militaire dictatuur werd de dienst ingezet om dissidenten uit de weg te ruimen. Kirchner noemde de hervorming van SI het inlossen van een nationale schuld. 'De geheime diensten hebben het belang van het land niet gediend', zei ze tijdens haar toespraak.

Kirchner heeft een voorstel naar het congres gestuurd voor de oprichting van 'een meer transparante federale veiligheidsdienst'. Ze wil dat de nieuwe dienst alleen telefoons mag aftappen met toestemming van het Openbaar Ministerie en dat de regering de directie benoemt met instemming van het Senaat.

Kirchners gedetailleerde theorieën over samenspannende vijanden, waaronder de media, zijn niet nieuw. 'Als mij iets overkomt, richt je blik dan op het noorden', zei ze in oktober tijdens een televisietoespraak waarin ze de Argentijnen uitlegde hoe lokale bankiers en zakenlui tegen haar samenzweren met hulp van de Verenigde Staten.

Eerder beweerde ze dat de terreurgroep Islamitische Staat haar naar het leven stond. De fundamentalisten zouden het niet kunnen verkroppen dat Kirchner een warme relatie onderhoudt met haar landgenoot paus Franciscus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden