nieuws‘appathon’ op ministerie

Presentatie mogelijke corona-apps laat veel slordig haastwerk zien

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens de appathon. Beeld ANP

Zeven mogelijke corona-apps werden afgelopen weekeinde via een ‘appathon’ voorgesteld aan publiek en deskundigen. Dit liep niet bepaald gesmeerd. ‘Ik denk dat we nog geen winnaar hebben.’

Het klonk veelbelovend: een zogenoemde ‘appathon’, uitgesmeerd over twee dagen, waarin zeven app-bouwers met strakke pitches het Nederlandse publiek ervan mochten overtuigen dat hun app het meest geschikte hulpmiddel is om het coronavirus in te dammen. Een onverdeeld succes werd het niet. Zondag eindigde de onderneming met een pijnlijk datalek, onduidelijkheid over privacywaarborgen, en onbeantwoorde vragen over het algehele nut van het project.

De appathon was de eindspurt van een traject dat vorige week was ingezet door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Die had techneuten opgeroepen een voorstel in te dienen voor een app die de GGD kan helpen bij het doen van contact- en brononderzoek naar het coronavirus.

Het ministerie had er haast mee, omdat het zoekt naar mogelijkheden om de strenge maatregelen tegen het coronavirus wat te versoepelen. Van de meer dan zeshonderd ingediende voorstellen kregen uiteindelijk alleen IT-bedrijven en (universitaire) samenwerkingsverbanden zoals CapGemini, Deus BV, Accenture, Sia Partners, Covid19, ITO en DDT Consortium de kans om hun werk nader toe te lichten. Het evenement werd gehouden op het ministerie van VWS en was live te volgen via YouTube. De deelnemers kregen ieder negentig seconden om hun waar aan te prijzen. Wie de tijdslimiet overschreed, werd met een schelle pieptoon aangespoord snel af te ronden. 

Bluetooth

Veel apps bleken met bluetooth-technologie te werken. Met deze techniek krijg je een seintje op je telefoon wanneer je in contact bent geweest met iemand die besmet is. Er wordt je dan gevraagd in zelfquarantaine te gaan. Ook de privacyzorgen werden tijdens de presentaties geadresseerd. Stuk voor stuk benadrukten de app-bouwers dat de persoonlijke gezondheidsinformatie bij hen in veilige handen is. Technische termen als ‘toestemmingsinfrastructuren’ en ‘DP-3T-protocollen’ moesten de leek ervan verzekeren dat hij niets te vrezen heeft.

Daarna mochten experts, van privacywatchers tot epidemiologen, gaten schieten in de voorstellen en de app-bouwers aansporen nog wat aan de privacywaarborgen en gebruikersvriendelijkheid te sleutelen. Zondag presenteerden de app-bouwers hun verbeterde apps en hoorden zij het eindoordeel van de experts. Dat was hooguit gematigd positief. Wat betreft de gebruikersvriendelijkheid leken de apps ‘op de goede weg’. Maar van de privacywaarborgen was men nog niet volledig overtuigd, daar was nog ‘werk aan de winkel’.

‘Ik denk dat we een stap terug moeten doen, dat we nogmaals naar de 600 inzendingen moeten kijken, samen met de experts.’Beeld EPA

Of het grote publiek op dat verbeterwerk zal vertrouwen, is de vraag. Zondag meldde RTL Nieuws dat het een datalek had achterhaald in een van de zeven apps, Covid19Alert. In de broncode van de app waren oude bestanden te vinden die de volledige namen, e-mailadressen en versleutelde wachtwoorden bevatten van een andere app.

Het datalek illustreerde voor veel experts op het gebied van privacy en informatiebeveiliging het slordige haastwerk rondom het project. Afgelopen vrijdag deden zij hierover al hun beklag in de Volkskrant en noemden ze de selectie van de zeven app-bouwers ondeugdelijk. Met name over Sia Partners – dat kwam met een voorstel voor een kopie van de corona-app uit Singapore – was veel onvrede wat betreft privacywaarborgen.

Beginfase 

‘Ik denk dat we na dit weekeinde kunnen concluderen dat we nog geen winnaar hebben’, zegt expert Jelle Prins, die apps maakte voor onder meer Booking.com en Uber, en de appathon volgde. ‘Alle partijen zitten absoluut nog in de beginfase. Het zou erg dapper zijn van de overheid als ze dit erkennen. Ik denk dat we een stap terug moeten doen, dat we nogmaals naar de 600 inzendingen moeten kijken, samen met de experts, en dan een nieuw plan opstellen.’

Prins heeft ook zorgen over de beperkte effectiviteit van de apps op iPhones. Op deze toestellen werken apps die gebruik maken van bluetooth alleen als ze op de voorgrond draaien. Dan ontvangen en verzenden ze informatie. Worden deze apps weggedrukt op de iPhone, dan ontvangen ze nog wel informatie maar verzenden ze zelf niks.

‘Apple en Google hebben aangekondigd samen te werken om deze beperking op te lossen. Maar geen van de zeven partijen heeft het over deze beperkingen gehad, of de nieuwe mogelijkheden die Apple en Google bieden genoemd’, zegt Prins.

Los van alle technische kwesties en privacy-gevoeligheid ziet Prins ook de distributie van de app als een onderbelicht probleem. Alleen als een overgrote meerderheid van Nederlanders de app gebruikt, zou die wellicht enig effect kunnen sorteren. 

Meerderheid bevolking

‘Helaas is geen van de partijen dieper ingegaan op het vraagstuk hoe we met deze app de meerderheid van de bevolking zullen bereiken’,  zegt Prins. ‘Niet alleen moeten mensen weten van het bestaan van de app, ze moeten hem ook begrijpen en vertrouwen alvorens ze hem zullen installeren. Accenture meldde trots dat in Oostenrijk 3 procent van de bevolking hun app had geïnstalleerd. Feitelijk betekent dit dat van de dertig mensen die je op een dag tegenkomt, er maar eentje de app zal hebben. Als een van de andere 29 ziek wordt, zul je dat nooit weten.’

Een winnaar werd zondag niet aangewezen. Hoewel het publiek via een internetpoll liet weten positief te zijn over de apps, was Erik Gerritsen, secretaris-generaal bij het ministerie van VWS, na afloop van de appathon veel voorzichtiger. Volgens Gerritsen is een app weliswaar ‘een mogelijk onderdeel van de strategie naar het nieuwe normaal’, maar in beton gegoten is het nog niet. ‘Ik heb nog geen expert horen zeggen: we hebben al voldoende informatie om te kiezen. Als je dat al zou willen.’ 

Woensdag worden de apps in een commissievergadering in de Tweede Kamer verder besproken en geëvalueerd. 

Bedrijven hadden maar kort de tijd om bij het ministerie van VWS voorstellen in te dienen voor apps die moeten helpen bij het traceren van besmettingen. En over een paar dagen moet al een eerste versie klaar zijn. Haastwerk, vinden critici.

Deze techhoogleraar (zelf herstellende van het virus) is zeer kritisch op corona-apps – en niet eens zozeer vanwege privacy

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden