Premièrezenuwen

Tijdens de eerste opvoering en in de dagen daarvoor houdt de regisseur zich afzijdig. Paula Bangels heeft de dagelijkse gang van zaken in handen....

PAUZE. Het ergste is voorbij. Niet iedereen moet nog ieder moment naar de wc of is daar ten minste van overtuigd. Achter de coulissen stromen familie en vrienden toe. Was het wat? Het was prachtig. Diep ademhalen en op naar de finale dan.

Pruiken worden bijgewerkt, (lichtgevende) nagels gerestaureerd. De koffer met snoep, een 'toi' van de acteurs aan de elfen, geplunderd. Verderop speelt een clubje acteurs pim-pam-pet, ook al een gelukscadeautje, maar verder dan één halfslachtige ronde komt het niet. Premièrezenuwen zijn akelig.

De volgorde van de scènes hangt op A3-jes op de muur tegenover de kleedkamers. Eronder staat de monitor met zicht op het toneel. Midsummernightsdream direct na de pauze: elfenkoning Oberon op, met aan weerszijden de Pucks. Meervoud: Dirk Tanghe heeft het vreemde wezentje vermenigvuldigd zodat acteurs Thomas de Bres en Hylke van Sprundel nu als olijke tweeling over de scène buitelen.

De regisseur houdt zich al een paar dagen opmerkelijk rustig. Paula Bangels heeft vanaf de eerste, besloten, try-out woensdag, de dagelijkse gang van zaken in handen. Via headset en walkie-talkie geeft ze vanuit de zaal technici en productiemedewerkers aanwijzingen. Woensdag werkt het alvast goed. Tanghe grijpt niet in, de verschillende scènes gaan naadloos in elkaar over, de lengte valt mee en de stemming wordt steeds beter.

Je moet gaan regisseren, zei Tanghe op een dag. Hij had haar in de weer gezien met jongerengroep Domenica. 'Hij vond dat ik helderder en strenger was in mijn regie-aanwijzingen dan hij. En dat is ook zo. Ik zie álles. Ik kan na afloop van een voorstelling honderd dingen zeggen. Terwijl Dirk - hij geeft sferen mee, ideeën.'

In Midsummernightsdream, ongekend groot voor de Paardenkathedraal, besloten ze samen te werken. Voor het eerst. 'Voor een speler is het moeilijk om het overzicht te houden. De voorstelling groeit in de loop van de tijd, maar soms gaat-ie ook een eigen leven leiden. Dirk wil niks vastleggen en daar heeft hij gelijk in. Maar als niks vastligt en je staat met zoveel man op de scène. . . Dan kun je er opeens achter komen dat je mooie dingen verliest.'

Ze schrijft veel op tijdens de voorstellingen. Grote vellen, volgekrabbeld met dingen die ze zeggen wil. 'Acteurs hebben aanwijzingen nodig. Eigenlijk doe ik het nu sinds een week standaard, elke dag. Ze moeten met de bagage die Dirk meegeeft, kunnen werken en daarnaast concrete, heldere dingen horen. Als is het maar: Jasper, je mag niet je duim in je mond steken. Of tegen de elfen: daar meer lawaai maken, daar even doorlopen.'

Natuurlijk zijn er altijd pruttelaars, maar ze heeft het gevoel dat ze binnen de ploeg vertrouwen geniet. 'Nu komen ze iedere keer zelf met vragen, dat geeft je het gevoel dat je opmerkingen worden gewaardeerd. Er staan veertig man op toneel, meer dan drie uur lang, je moet echt houvast hebben. Niet dat ik het wil dichtmetselen, hoor; daar is Dirk natuurlijk heel waakzaam voor. Het mag alleen niet rommelig worden.'

Gemma van Kruijsbergen en Meinke Noordam van de productie zetten om de beurt de headset op en geven achter de schermen Paula's aanwijzingen door. Veel draait om timing: nu de minnaars op. 'Ik geloof wel dat we de goede mix van zenuwen en concentratie te pakken hebben', zegt Barry Atsma (Lysander) even later. Het stroperige van donderdagavond is op de première verdwenen. Maar sommige scènes duren nog te lang, vinden de meesten. Tussen hun optreden door kijken ze op de monitor naar de collega's. Muziekfragmenten houden soms schijnbaar eindeloos aan, iemand speelt een moment van succes eens lekker uit; 'achter' wordt gemopperd en gelachen als de spanning zich langzaam ontlaadt.

Dan moet De Muur (Robin van der Velde) nog rap ingesmeerd met een grijsgroen leemachtig spulletje, en De Maan (Bas Heerkens) met iets geels en dan is het laatste deel daar. 'De Pucks', fluistert Bangels in de headset, ten overvloede bijna; de mannetjes zijn al onderweg om het stuk stop te zetten en het publiek toe te voegen: 'Houdt u van Puck, klap dan uit alle macht. Dan slaapt hij goed, heel goed vannacht.'

Opeens gaat het allemaal heel snel. De zaal klapt, Dirk Tanghe danst, de elfen en de acteurs delen hun bloemen met het publiek, er wordt gejoeld en gehuild en afgeschminkt en gevloekt en gedronken, en in de foyer wacht een meute enthousiastelingen en dankt directeur Henk Scholten de Paardenkathedraal even later voor het cadeau waarmee zijn jarige schouwburg is bedacht.

Het is de sfeer die deze voorstelling speciaal maakt, zegt Paula Bangels. 'De sfeer op de scène, de eenvoud ook, want je hebt geen decor. Dat is heel bijzonder. Een leeg toneel, met dat heel aparte licht.' Het zijn dingen die Tanghe al lang voorzag, en eigenlijk hij alleen. Zo werkt het, zegt ze, en dat is duidelijk. 'Hij bedenkt een concept en ik help het uitvoeren - en zal het vanaf nu ook bewaken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden