Première Lovers' Notebooks: een treurige reünie

Gevlucht uit Syrië, vinden een filmmaker en een activist elkaar terug in een bioscoop in Rotterdam. In hun Lovers' Notebooks gaat het van hoop naar desillusie.

Regisseur Eyad Aljarod (links) en Iyas Kaadouni. Beeld Cigdem Yuksel

Hoe de bevolking van Saraqeb reageerde op de leuzen en tekeningen die de mannen van de revolutie 's nachts op de muren van de stad achterlieten? De vraag wordt gesteld aan de Syrische regisseur Eyad Aljarod, in een zaaltje van bioscoop Lantaren/Venster. Daar is donderdag, op de eerste dag van het International Filmfestival Rotterdam (IFFR), net zijn film Lovers' Notebooks in première gegaan.

De kinderen, zegt hij: blij. De islamisten: agressief. De reacties van de rest van de bevolking varieerden van hoopvol tot angstig. 'Wat zal er met ons huis gebeuren nu we jullie hebben toegestaan erop te tekenen', vroeg iemand hem terwijl hij er zijn film draaide.

I have a dream

Inmiddels is duidelijk: de meeste muren en huizen staan er niet meer. De leuzen zijn verdwenen.

I have a dream.

Jasmijn op een zomeravond.

Verdwijn, we willen slapen.

Woensdag, terwijl Aljarod van Turkije naar Nederland vloog, viel Assads leger zijn stad weer aan. Twintig mensen zijn gedood. 'Maar Saraqeb kan nog glimlachen,' zegt hij. 'De mensen hebben nog hoop.'

Naast hem staat Iyas Kaadouni, een van de mannen die Aljarod voor de film volgden. Ze ontmoetten elkaar ruim drie jaar geleden; Aljarod was wiskundeleraar, Kaadouni jurist en directeur van een mensenrechtenorganisatie. Beiden maakten deel uit van een groep burgeractivisten die de revolutie steunde.

Geschiedenis

Hij was helemaal niet van plan een film te maken, zegt Aljarod. 'Ik wilde de geschiedenis vastleggen. Maar naarmate de strijd langer duurde en complexer werd omdat we niet alleen tegen het regime van Assad ageerden, maar later óók tegen de islamisten en de jihadisten, besloot ik dat ik er een film van wilde maken, een film die de wereld moest zien.'

Mooi: dat je al aan de leuzen kunt zien hoe de revolutie zich in de drie jaar dat Aljarod filmde, in Saraqeb voltrok - nog voor de rebellen in beeld zijn. De film begint met euforie, met alles dat ligt tussen 'De zon zal feller schijnen' en 'Morgen zal alles beter zijn'. 'Onze leuzen zijn als liefdesbrieven', zegt schrijver en dichter Ali Safar, 'berichten van liefde en hoop.'

Dan duikt ineens een tegengeluid op, op een verder lege muur. 'Wij willen een islamitisch kalifaat.'

Doorgaan

Desillusie, aan het einde van de film, als Ali Safar zegt : 'We hebben de bevolking opgeroepen geduld te hebben, maar hoe lang kunnen we dat nog doen, als ze geen dak boven hun hoofd hebben, niet naar school kunnen, geen eten hebben?'

Aljarod en Kaadouni zijn inmiddels Syrië ontvlucht. Kaadouni woont sinds anderhalf jaar in Brussel, waar hij werkt als kok, debatten organiseert en Westerse journalisten informeert over de toestand in zijn land. Aljarod woont sinds kort in Turkije, zonder verblijfsvergunning en zonder visum. Hij heeft geen idee hoe lang hij nog mag blijven.

Hebben ze hoop dat ze ooit terug kunnen naar Saraqeb? 'Als je stopt met hopen,' zegt Aljarod, 'komt onherroepelijk de vraag: waarom ben ik hier ooit mee begonnen? En dan kun je niet anders dan doorgaan.'

Lovers' Notebooks is nog op 24 en 30 januari te zien op het IFFR.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden