Premier uit in Washington zorg over isolationistische koers Verenigde Staten Kok roept VS op tot partnerschap

In een toespraak die via televisienetwerk C-span en de National Public Radio van kust tot kust werd uitgezonden, heeft minister-president Kok maandag de VS opgeroepen met Europa een 'alomvattend politiek partnerschap' aan te gaan....

OSCAR GARSCHAGEN

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

Het 'officiële werkbezoek' van de premier en minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo staat naast kennismaking met president Clinton grotendeels in het teken van de wending in het Amerikaans buitenlands beleid. Kok en Van Mierlo zullen in gesprekken met president Clinton, minister Christopher van Buitenlandse Zaken en de Republikeinse meerderheidsleider Dole duidelijk maken dat Nederland en Europa verontrust zijn over de anti-VN-stemming in de VS en de dreiging van een naar binnen gekeerd Amerika.

Zonder het Amerikaanse Congres of de bevolking openlijk te bekritiseren, benadrukte Kok dat de VS betrokken moet blijven bij een gezamenlijke aanpak met Europa van internationale problemen. Die betreffen onder meer Oost-Europa, Rusland, de versterking van de NAVO en de wereldeconomie en de bestrijding van het internationale terrorisme. 'Europa en de VS zijn in wezen een gemeenschap met dezelfde waarden en dezelfde belangen', aldus de premier.

Kok hield zijn gehoor van enkele tientallen diplomaten en journalisten in de National Press Club en de miljoenen kijkers en luisteraars voor dat het niet alleen voor Europa, maar ook voor de VS van essentieel belang is dat de transatlantische banden niet verslappen, maar juist hechter worden. Hoe dat concreet moet, is onderwerp van overleg met Clinton. Die ontvangt Kok en Van Mierlo vandaag voor een lange lunch op het Witte Huis.

De Amerikaanse handelsgezant van de president, Kanter, liet gisteren al in het gesprek met Kok en Van Mierlo doorschemeren dat de president het oude idee van een Amerikaans-Europese vrijhandelszone ziet als een mogelijkheid om aan de Europese bezorgdheid tegemoet te komen. Dat idee dateert al van 1970, maar is vorig jaar afgestoft door de Canadese premier Chrétien en de Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie Stuart Eizenstat. Zij willen op die manier de banden tussen de VS en Europa versterken en vernieuwen.

Volgens Kok is de creatie van een vrijhandelszone 'de verkeerde conclusie van een correcte analyse'. De Nederlandse regering is geen voorstander van regionale handelsblokken als die een verzwakking betekenen van de wereldhandelsorganisatie WTO. 'Ons gezamenlijke doel is van wederzijdse handelsliberalisatie onze topprioriteit te maken. Het kan contraproduktief zijn om veel energie te steken in allerlei bilaterale initiatieven', aldus Kok, die een lans brak voor de vrijmaking van de wereldhandel.

Sprekend over het allesomvattende politieke partnerschap zei de premier dat hij het nu niet noodzakelijk vindt daarover een speciaal verdrag te sluiten, zoals een groep van Europese parlementariërs en ondernemers onlangs heeft voorgesteld. Kok geeft de voorkeur aan concrete samenwerking, dagelijkse contacten en wederzijdse afstemming van beleid. Daaraan heeft het in de afgelopen weken overigens ontbroken toen de VS eenzijdig besloten dat het IMF en de Wereldbank moesten helpen bij de internationale, zeer kostbare ondersteuning van de Mexicaanse peso.

Met Clinton, Christopher en minister Perry van Defensie zullen Kok en Van Mierlo ook de noodzaak bespreken om de NAVO sneller uit te breiden dan eerst werd gedacht. De uitbreiding met de Oosteuropese landen moet een hogere prioriteit krijgen, aldus de premier in de National Press Cub, een van de vaste stopplaatsen van iedere bezoekende regeringsleider. Kok is overigens de zevende Nederlandse premier die op het Witte Huis wordt ontvangen.

In de gesprekken met de top van de Amerikaanse regering zullen vandaag ook Bosnië, Unprofor, het wapenembargo tegen Bosnië en de aanschaf van nieuwe helikopters voor de Nederlandse luchtmacht worden besproken. Kok en Van Mierlo kunnen verwachten dat ook de Amerikaanse president zich sterk zal maken voor de Amerikaanse Apache helikopter.

De ceremoniële verplichtingen werden gisteren in vlot tempo afgehandeld. De Nederlandse bewindslieden legden een krans bij de Tomb of the Unknowns. Vervolgens bezichtigden zij het Nederlandse carillon in het park dat aan de nationale begraafplaats Arlington grenst. Dat carillon wordt gerestaureerd en zal in mei ter gelegenheid van de vijftigste herdenking van de bevrijding weer in werking worden gesteld.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden