Premier spiegelt zich met visioen aan Kennedy

'Veranderingen moeten we positief tegemoet treden, met optimisme', zegt premier Balkenende. 'We moeten ze niet tegenwerken door krampachtig vast te houden aan alles wat we hebben en kennen, maar veranderingen juist de ruimte geven.'

Van onze verslaggever Philippe Remarque

In een bomvol zaaltje achter het Haagse café Dudok formuleert de premier zijn credo voor jonge ambtenaren van het netwerk 'Futur'. De eeuw van mijn dochter, heet de toespraak vrij naar Geert Mak, en Balkenende begint met een schets van de 'enorme dynamiek' die de wereld verandert, in de oude eeuw, maar ook in deze van zijn dochter Amélie. Hij noemt de snelle vergrijzing en het harde inhaalwerk in China, India en Oost-Europa: 'dat heeft zeker gevolgen voor ons'.

Om onderlinge solidariteit en economische weerbaarheid te behouden en te profiteren van de nieuwe kansen 'zullen we wel het een en ander moeten durven veranderen'.

Arbeid moet niet te duur zijn, bedrijven moeten bevrijd van bureaucratie en gestimuleerd tot innovatie, meer mensen moeten aan het werk, somt Balkenende op. 'Is het eerlijk om tegen jonge mensen te zeggen: u moet nog jaren betalen voor voorzieningen waarvan u zelf geen gebruik zult maken?'

Dus moeten de ouderen aan de slag. 'Wist u dat de gemiddelde Nederlandse werknemer per jaar zeven weken minder werkt dan de gemiddelde werknemer in de EU?' Dat dat vooral komt door het vele parttime werk in Nederland, iets dat in Duitsland wordt geprezen, vermeldt de premier niet.

Moderniseerders van verouderde stelsels krijgen in heel Europa het verwijt asociaal te zijn, zegt hij. Maar 'werkelijk sociaal' is het 'te zorgen dat we ook in de toekomst nog een stevig sociaal vangnet en goede gezondheidszorg hebben voor mensen die dat echt nodig hebben'. De premier eindigt in stijl, met optimisme over de kansen van Nederland. 'Dames en heren, de eeuw van mijn dochter wordt een mooie eeuw.'

Maar zijn gehoor is kritisch. De jonge beleidsambtenaren hadden wel 'iets dieper' willen gaan en meer willen horen over de nieuwe eeuw, zeggen ze achteraf. Aangekondigd was tenslotte een onconventioneel betoog.

'Dit was niet de eeuw van mijn dochter, maar de jaren van mijn kabinet', spot een ambtenaar van Financiën. 'Het was niet meer dan een promotiepraatje voor het kabinetsbeleid', vindt een vrouw die op het ministerie van OCW werkt. Van het innovatie-platform waar de premier zich op laat voorstaan, komt weinig terecht, vertelt ze.

Maar Balkenende klinkt bij het biertje na afloop in gesprek met enkele ambtenaren nog zekerder van zijn zaak. 'Je moet niet alleen aan je eigen belang denken, maar ook aan dat van je kinderen en kleinkinderen.'

Als iemand begint over de slechte peilingen, zegt hij: 'Daar trek ik me niets van aan. Als ik me laat leiden door weerstand of peilingen, kom ik geen stap verder.'

Aangesproken op zijn zelfverzekerde optreden vertelt Balkenende over een boek dat hem heeft geïnspireerd: Profiles in courage van de latere president Kennedy. 'Daarin beschrijft hij politieke leiders in de geschiedenis die tegen de stroom in durfden te roeien', zegt de premier. 'Aan het einde kregen ze toch gelijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden