Nieuws Spaanse begroting

Premier Sánchez van Spanje speelt openlijk met de gedachte van nieuwe verkiezingen, en dat is zo gek nog niet

De triomf van Pedro Sánchez leek groot toen hij zijn voorganger Rajoy verdreef uit het Spaanse regeringspaleis. Maar inmiddels dreigt zijn regeerperiode uit te lopen op een teleurstelling. Sánchez’ linkse kabinet slaagt er niet in voldoende steun te krijgen voor een eigen begroting. En dat betekent: vervroegde verkiezingen.

De Spaanse premier Pedro Sánchez denkt al aan nieuwe verkiezingen. Beeld Reuters

‘Als we het niet eens worden over de begroting, dan wordt mijn wens om de regeertermijn af te maken gedwarsboomd’, gaf Sánchez dinsdag toe. Het was voor het eerst dat de premier zo openlijk sprak over nieuwe verkiezingen.

De minister van Openbare Werken, een van de grootste vertrouwelingen van Sánchez, zinspeelde een dag eerder op een ‘superzondag’: de optie om de landelijke verkiezingen te houden tegelijkertijd met de Europese, regionale en gemeentelijke stembusgang op de laatste zondag van mei. ‘Niets is uitgesloten’, aldus deze minister, José Luis Ábalos. Ook maart of het najaar worden geopperd als mogelijke verkiezingsmomenten.

Afbrokkelende coalitie

Vijf maanden onder een linkse regering maken duidelijk dat het in de Spaanse politiek nog altijd gemakkelijker is om samen tégen rechts te zijn, dan vóór een eigen regeringsprogramma. Sánchez kwam aan de macht door een motie van wantrouwen in te dienen op het moment dat een groot aantal topbestuurders van de conservatieve PP werd veroordeeld voor corruptie (de zaak-Gürtel). Maar de coalitie waarmee hij destijds optrok, is inmiddels afgebrokkeld. Met name de Catalaanse onafhankelijkheidspartijen keerden Sánchez de rug toe.

Is zijn machtsgreep dan totaal mislukt? Dat is maar hoe je het bekijkt. Sinds Sánchez premier werd, is zijn sociaal-democratische PSOE op een spectaculaire manier gestegen in de peilingen, ten koste van de PP. Een kwart van de kiezers zou zijn stem op dit moment aan de PSOE geven. Dat betekent dat Sánchez de verkiezingen overtuigend zou winnen.

De premier van Spanje en zijn ministers, poserend in Sevilla. De steun voor het linkse kabinet is fors afgebrokkeld. Beeld Reuters

De kiezersgunst is het gevolg van een serie besluiten waarbij links Spanje zijn vingers kon aflikken. Sánchez maakte van gelijkheid voor vrouwen een prioriteit, met een kabinet dat voor de helft bestaat uit vrouwen. Hij bood in zijn eerste dagen het migrantenschip Aquarius een veilige haven, een kentering in de terughoudendheid waarmee Spanje migranten voorheen opving. En hij kondigde aan dat hij Franco zou opgraven uit zijn praalgraf in de Vallei van de Gevallenen.

Bovendien wist de PSOE met Podemos een ontwerpbegroting op te stellen met tal van sociale maatregelen. Kiezers uit de arbeidersklasse worden lekker gemaakt met een verhoging van het minimumloon naar 900 euro per maand. Er wordt een miljard extra uitgetrokken voor de pensioenen. En grote bedrijven en multimiljonairs moeten meer belasting betalen.

De plannen bleken echter onvoldoende om de Catalanen te paaien, ook al staan die de laatste jaren bekend om hun verwoede pogingen een linkser beleid te voeren dan de centrale regering in Madrid. Zo lang er Catalaanse politieke kopstukken in de cel zitten, weigeren ze de begroting van Sánchez te steunen. ‘Hoe verklaren we dat ze honderden jaren gevangenisstraf eisen en tegelijkertijd onze zegen vragen over deze regering?’, vroeg de gevangen leider van de linkse republikeinen, Oriol Junqueras, zich hardop af.

Op ramkoers

Aan de andere kant van het politieke spectrum hoeft Sánchez evenmin steun te verwachten. De PP en het sterk centralistische Ciudadanos liggen op ramkoers met de regering. Zij verwijten Sánchez dat hij zich heeft laten gijzelen door de Catalaanse partijen. Bovendien beschuldigen ze Sánchez ervan op onrechtmatige wijze aan de macht te zijn gekomen – hij had volgens hen eerst de verkiezingen moeten winnen, in plaats van Rajoy in één beweging van de troon te stoten en er zelf plaats te nemen. PP-leider Pablo Casado maakte Sánchez onlangs zelfs uit voor golpista, staatsgreeppleger. De twijfels over het democratische gehalte van Sánchez’ regering namen de afgelopen weken toe: hij leek ernaar te neigen hoe dan ook door te regeren, óók als zijn begroting niet levensvatbaar zou zijn.

Nu kiest de premier dan toch de uitweg van een nieuwe verkiezingsronde. Zijn hoop zal zijn dat hij zo zijn strompelende regering, aan alle kanten ondersteund door regionale partijen, kan vervangen door een landsbestuur dat functioneert op eigen kracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden