Premier Rutte speelt op zeker met zijn ploeg

Het fundament waarop hij moest bouwen was Mark Rutte al wankel genoeg. In de constructie neemt hij daarom geen risico. Zijn team, gemiddeld 54 jaar oud, zit vol vertrouwelingen en doorgewinterde politici - mensen voor wie de politiek geen verrassingen kent en die zich in de Tweede Kamer niet gemakkelijk omver zullen laten blazen. De opstelling is als volgt:

Mark Rutte (43) Algemene Zaken (VVD) De optimist

Mark Rutte wil de minister-president van alle Nederlanders worden. Dat is niet verwonderlijk, want zijn hele politiek optreden kenmerkt zich door het zoeken naar draagvlak en het enthousiasmeren van anderen. Draagt altijd blijven lachen als motto met zich mee. Hij is zacht op de persoon, maar hard op de inhoud, zeggen intimi. Een boze Mark Rutte kan binnenskamers behoorlijk uit zijn slof schieten. Rutte is een Hagenees zonder kapsones uit het Benoordenhout. Deed zeven jaar over zijn studie geschiedenis in Leiden. Zijn voorzitterschap van de liberale jongerenvereniging JOVD was daar mede debet aan. Hij raakte als personeelsmanager aan het werk bij Unilever. Gerrit Zalm haalde Rutte de politiek in, in 2002. Hij was eerst twee jaar staatssecretaris van Sociale Zaken, daarna op Onderwijs na het vertrek van Annette Nijs. Als politiek leider van de VVD voerde hij een succesvol gevecht op leven en dood met Rita Verdonk, die hem het leiderschap betwistte. De tocht door de woestijn bezorgt hem de verkiezingsoverwinning en nu, na een onstuimige kabinetsformatie, het premierschap.


Mede-architect van het regeer- en gedoogakkoord. Viel de afgelopen jaren als Kamerlid niet bijzonder op in het debat, maar wél in de fractie waar zij als rechterhand van Rutte de orde herstelde en de partij klaarstoomde voor de succesvolle verkiezingscampagne. Stond zelf op nummer twee op de VVD-lijst bij de verkiezingen en haalde zo ruim 77 duizend voorkeurstemmen binnen. De gezondheidszorg kent zij van haver tot gort. Ze werkte eerder als secretaris gezondheidszorg bij werkgeversorganisatie VNO-NCW en ook in de Tweede Kamer voert zij al jaren het woord over de sector. Ze staat te boek als een van de betere leden van de parlementaire commissie-De Wit, die de oorzaken en gevolgen van de kredietcrisis onderzocht.



Hans Hillen (63) Defensie (CDA) De tacticus

Goedgebekte senator met een verleden in het onderwijs, bij de omroep en in de voorlichting. Was van 1990 tot 2002 Kamerlid voor het CDA. De man achter de 'Wet Hillen', die het bezit van een eigen woning fiscaal extra aantrekkelijk maakte.


Hillen kreeg na zijn Kamerlidmaatschap een column in Elsevier, waarin hij geregeld pleitte voor een conservatieve koers voor het CDA. Maar ook bleef hij steeds in de buurt van de partijtop, die altijd een beroep op hem kan doen voor advies. Is een graag geziene gast bij televisieprogramma's als Business Class en Nova, waar hij trefzeker de politieke ontwikkelingen duidt.


Verwoordde de afgelopen tijd de lijn-Verhagen. Wees er bijvoorbeeld op dat Jan Schinkelshoek, die niet langer op de lijst wilde staan in verband met de samenwerking met de PVV, al een andere baan had. En kraakte Ab Klink toen die afhaakte als onderhandelaar in de formatie.



Marja van Bijsterveldt (49) Onderwijs (CDA) De partijtijger

De enige onzekerheid in de ploeg, want hoewel insiders haar benoeming vrijwel zeker achten, was Onderwijs zondagavond nog niet toegewezen aan Marja van Bijsterveldt. Het is mogelijk dat Rutte een minister zoekt die vooral verstand heeft van media en cultuur, waarin fors moet worden gesneden. In dat geval blijft Van Bijsterveldt waarschijnlijk staatssecretaris.


Het ministerschap zou de beloning zijn voor jaren trouwe dienst aan de partij en voor haar staatssecretariaat op Onderwijs dat zij in het vorige kabinet zonder grote problemen voltooide. Telkens als de Tweede Kamer stevige kritiek had op haar beleid begon ze te stralen. Want het gaf haar de kans uit te leggen hoe goed alles ging. Of zóu komen.


Van Bijsterveldt loopt al lang mee in het CDA en was onder meer partijvoorzitter van van 2002 tot 2007. Ze woont in het Zuid-Hollandse Schipluiden, waar ze acht jaar burgemeester is geweest.



Piet Hein Donner (62) Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (CDA) De scherpslijper

Jarenlange steunpilaar van Balkenende. Nu van Verhagen. Heeft u een politiek probleem? Bel Piet Hein Donner. Briljant kenner van het staatsrecht en een onafhankelijke geest, telg uit een roemrucht geslacht van juristen. In zijn rol als informateur van het eerste kabinet-Balkenende bracht hij in 2002 na de moord op Pim Fortuyn enige rust terug in politiek Den Haag. Trad daarna meteen zelf aan als minister en is sindsdien permanent prominent aanwezig in de CDA-top. Was eerder onder meer vijf jaar lang lid van de Raad van State en stond aan het hoofd van de commissie die de basis legt voor de hervormingen van de arbeidsongeschiktheidswet.


Na de hoofdpijnportefeuilles Justitie en Sociale Zaken moet deze klus voor hem een makkie zijn, al krijgt hij wel het ontslag van duizenden ambtenaren op zijn bordje.



Henk Kamp (58) Sociale Zaken (VVD) De onbuigzame

Grote staat van dienst als minister in drie kabinetten-Balkenende. Als minister van Defensie was hij razend populair bij 'zijn' mensen, de militairen. Op zijn nieuwe post Sociale Zaken en Werkgelegenheid moet Henk Kamp (58) overweg kunnen met zowel werkgevers als vakbonden, en dat zal niet eenvoudig zijn. Aan zijn kennis zal het niet liggen (als Kamerlid was hij jarenlang woordvoerder sociale zaken), wel aan zijn rechtlijnigheid en koppigheid. Kamp is van nature geen man van compromissen.


Na zijn loopbaan als fiscaal rechercheur begon hij een lange en succesvolle mars door de politiek: wethouder en locoburgemeester van Borculo, Kamerlid, minister. De afgelopen jaren begeleidde hij als commissaris de staatkundige veranderingen op de Antillen. VVD-Kamerlid Kamp kon het goed vinden met zijn toenmalige fractiegenoot Geert Wilders; beiden opereerden op de rechterflank van de partij. De terugkerende bewindsman toonde zich vrijdag optimistisch over de samenwerking met Wilders' PVV.



Melanie Schultz (40) Infrastructuur en Milieu (VVD) De vertrouweling

Vrolijke liberaal die haar optimistische levenshouding deelt met de premier in spé, evenals haar entree in de politiek in 2002, haar studietijd in Leiden én haar positie in de VVD. Samen pleitten zij in 2004 voor een socialer profiel en een mogelijk samengaan met D66 en de PvdA.


Maakt nu haar politieke rentree nadat ze in 2007 vertrok om meer ervaring op te doen in het bedrijfsleven. In de vijf jaar daarvoor was ze staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat. De afgelopen jaren werkte Schultz bij zorgverzekeraar Achmea.



Gerd Leers (59) Immigratie en asiel (CDA) De onverschrokkene

Leers heeft zijn imago te danken aan enkele zeer krachtdadige jaren als burgemeester van Maastricht. In 2004 werd hij gekozen tot beste burgemeester van het land. De termen no-nonsense, zero tolerance en recht-door-zee zijn voor altijd aan hem verbonden. Hij trad keihard op tegen de beruchte vrijstaat op woonwagenkamp Vinkenslag, zette rigoureus de geldkraan dicht naar de noodlijdende voetbalclub MVV, verwijderde overlastgevers zonder pardon uit hun huis en hun wijk en verklaarde de oorlog aan de buitenlandse drugsrunners.


Kenmerkende rode draad: Leers is niet bang en loopt niet weg voor zijn verantwoordelijkheid. Dat zijn eigenschappen die hij nodig zal hebben als beheerder van dé hoofdpijnportefeuille van het kabinet.


Zijn einde in Maastricht besmeurde zijn imago. De onbezonnen aankoop van een Bulgaarse vakantiewoning sleurde hem mee in een zakelijk moeras. Uiteindelijk wekte hij de indruk dat hij zijn privébeslommeringen onvoldoende van zijn werk had weten te scheiden. Het leidde tot zijn val als burgemeester. Het ministerschap is dé kans op revanche.



Maxime Verhagen (54) Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (CDA) De herdershond

De stabiliteit van het kabinet zal in hoge mate afhangen van de vraag of hij erin slaagt het héle CDA tijdens de rit binnenboord te houden. Sinds het vertrek van Jan Peter Balkenende de grote man in het CDA. Besloot ondanks de ongekende verkiezingsnederlaag binnen de kortste keren dat zijn partij niets te zoeken had in de oppositie. Regeren met de VVD is zijn ideaal, want hij is behept met een groot wantrouwen jegens 'links' - de PvdA in het bijzonder.


Ondanks massieve tegenstand in de partij wist hij het CDA het kabinet in te manoeuvreren. Verhagen moest alle zeilen bijzetten om dissidenten binnen en buiten de fractie het hoofd te bieden, zonder de partij in tweeën te scheuren. Dat is gelukt - in ieder geval voorlopig. De komst van het kabinet is op zich al een overwinning voor hem.


Wordt geroemd om zijn politieke gevoel, dossierkennis, en het vermogen om rücksichtslos resultaat te boeken. Maar is ook een gevoelsmens, die soms moeite heeft zijn emoties de baas te blijven.



Ivo Opstelten (66) Veiligheid (VVD) De superburgemeester

Bestuurlijk zwaargewicht. Oud-burgemeester van onder meer Utrecht, Rotterdam en Tilburg. Groeide in Rotterdam uit tot een icoon van de nieuwe politiek door de manier waarop hij de zero tolerance-agenda van Leefbaar Rotterdam tot de zijne wist te maken. Vooral dankzij hem bleef het relatief rustig in de stad na de moord op Pim Fortuyn in 2002.


Brengt wel een risico met zich mee: hij vervult al zo lang bestuurlijke functies waarin hij boven het politieke strijdgewoel staat dat het vaak ongemeen harde debat in de Tweede Kamer hem wel eens rauw op het dak zou kunnen vallen. Een groot deel van het succes van het kabinet ligt in zijn handen. Rutte zal er hard op worden afgerekend als Nederland in 2014 niet veiliger is dan nu.



Uri Rosenthal (65) Buitenlandse Zaken (VVD) DE MENTOR

Tevens 'rampenprofessor', terreurexpert, liberaal ideoloog, intellectueel geweten en procesbegeleider pur sang. Als fractieleider van de VVD-fractie in de Eerste Kamer onzichtbaar voor het publiek, maar samen met zijn oude vriend en mede-Rotterdammer Opstelten stutte hij de afgelopen jaren de troon van Rutte.


Met hem heeft de nieuwe premier zijn vraagbaak pal naast zich. Rosenthal is hyper-intellectueel maar tevens zeer praktisch. Bij iedere ramp stond het door hem opgerichte Crisis Onderzoeksteam vooraan.Was al knap rechts lang voordat dat in de mode was. In de jaren negentig lustte de VVD hem nog niet zo en werd hij geweerd van sleutelposities. Maar de tijdgeest schoof zijn kant op. Rosenthal werd in 1945 in Zwitserland geboren als zoon van gevluchte Duitse joden.



Jan Kees de Jager (41)Financiën (CDA) De penningmeester

Goedlachse dossiervreter die zijn sporen op Financiën de afgelopen jaren in hoog tempo verdiende. Verliet in 2007 zijn zelf opgerichte IT-bedrijf om als volslagen onbekende staatssecretaris van Financiën te worden. Wist snel het vertrouwen van PvdA-minister van Financiën Wouter Bos te winnen, en fungeerde geregeld als oliemannetje tussen hem en premier Balkenende.


Verraste progressief Nederland door allerlei groene maatregelen in zijn eerste Belastingplan op te nemen. Wist de rust te herstellen bij de Belastingdienst, waar door mislukte IT-projecten, bezuinigingen en extra taken de chaos had toegeslagen.


Promoveerde na de val van Balkenende IV tot minister, waar hij meteen werd geconfronteerd met de diepe eurocrisis. Heeft de heilige overtuiging dat de staatsfinanciën snel op orde moeten komen, en presenteerde daarom al een demissionaire begroting met een bezuiniging van 3,2 miljard euro. Krijgt de taak om strak vast te houden aan de afgesproken bezuinigingen: de zorg om de schatkist bindt coalitie hecht samen. De Jager heeft ervaring: hij bewaakte jaren de partijkas van het CDA voor hij staatssecretaris werd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.