Premier Netanyahu krijgt geen voet aan de grond bij Europese leiders tijdens bezoek aan Brussel

Het is een winterse maandagochtend als Benjamin Netanyahu in Brussel arriveert als de eerste Israëlische premier in 22 jaar die een bezoek brengt aan de Europese Unie. De relatie kan wel wat warmte gebruiken, maar gemakkelijk is het niet om in de onderlinge verhoudingen het kacheltje te laten branden. Zeker niet net na het besluit van president Trump om Jeruzalem als Israëls hoofdstad te erkennen.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu bezocht Brussel.Beeld afp

Netanyahu stuit op een gesloten front. Als hij verwacht dat andere landen de Amerikanen zullen volgen, dan komen die niet uit Europa, zegt EU-Buitenlandchef Federica Mogherini met een voor haar opmerkelijk stelligheid.

Erkenning

Het belet de Israëlische premier niet om zijn boodschap met kracht naar voren te brengen. Hij is niet een man die terugdeinst voor wat wrijving. Ooit gebruikte hij het Amerikaanse Congres voor een ongekende aanval op president Obama, in de Verenigde Naties vaart hij steevast uit tegen wat hij hekelt als de automatische anti-Israëlmeerderheid. En nu, in het hart van de EU, zegt hij onomwonden te geloven dat in de toekomst 'de meeste, zo niet alle, Europese landen hun ambassades naar Jeruzalem zullen verhuizen'.

Want dat Jeruzalem de hoofdstad van Israël is, is volgens hem voor iedereen duidelijk. Dus is het maar beter dat iedereen dat ook officieel erkent, net als Trump. Diens besluit is niet schadelijk maar juist bevorderlijk voor de vrede 'omdat het erkennen van de realiteit het wezen van vrede is', zegt Netanyahu, bijna provocerend.

EU-Buitenlandchef Federica Mogherini.Beeld epa

Twee staten

De EU-ministers van Buitenlandse Zaken blijken echter bij de vroegere ontbijtontmoeting een andere opvatting van realisme te hebben dan hun hoge Israëlische gast. De Nederlandse minister Halbe Zijlstra zegt moeite te hebben met de 'feiten op de grond' die Israël creëert met het bouwen van joodse nederzettingen in Palestijns gebied. Dat is 'elke keer een stapje terug in het vredesproces'.

Mogherini verklaart dat er maar 'één realistische oplossing' is voor het Israëlisch-Palestijnse conflict. Een oplossing gebaseerd op twee staten met West-Jeruzalem als hoofdstad van Israël en Oost-Jeruzalem als hoofdstad van Palestina. Zij vreest dat Trumps beslissing leidt tot een escalatie van spanningen en geweld, in de regio en daarbuiten, getuige ook de aanslag op synagoge in Zweden.

Geen navolging

Het realisme van de EU ziet er anders uit dan dat van Netanyahu, die met zijn vorm van realisme geen voet aan de grond krijgt. Vorige week was nog sprake van de mogelijkheid dat een land als Tsjechië het voorbeeld van Trump zou kunnen volgen. Maar maandag zegt de Tsjechische minister van Buitenlandse Zaken Lubomir Zaoralek over Trumps beslissing: 'Ik vrees dat het ons niet veel verder helpt'. Netanyahu mag er dan van overtuigd zijn dat in de toekomst de meeste EU-landen Trump zullen volgen, vooralsnog staat de teller op nul.

Na afloop wijst Mogherini op de 'opmerkelijke en volstrekte eensgezindheid' van de EU. Netanyahu gaat met lege handen weer naar huis. Zo innig als vanouds de banden tussen Amerika en Israël zijn, zo stekelig en schurend blijft de verhouding met Europa. De EU is de grootste handelspartner van Israël en zij is de grootste donor van de Palestijnen. Het zou haar geschikt kunnen maken als bemiddelaar, toch wil Israël dat niet.

Beeld epa

Wantrouwen

Het wantrouwen is daarvoor te hardkennig. De EU wordt door menigeen in Israël gezien als te pro-Palestijns, onder meer vanwege de eis dat exportproducten vervaardigd in joodse nederzettingen in Palestijns gebied, voorzien moeten zijn van etiketten waarop de herkomst staat.

Netanyahu houdt de EU-ministers voor dat de betrekkingen niet moeten worden gereduceerd tot de Palestijnse kwestie. Israël heeft veel te bieden op het gebied van technologische innovatie en in de strijd tegen de militante islam. Door het werk van Israëlische inlichtingendiensten zijn vele aanslagen verijdeld en 'talloze mensenlevens' gered, ook in Europa.

Niemand bestrijdt dit, maar inzake Jeruzalem stuit Netanyahu op de werkelijkheid van een niet te vermurwen Europa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden