Analyse Brexit

Premier May legt kaarten op tafel: na de Brexit zo dicht mogelijk bij de EU blijven

Eindelijk kwam de Britse premier May vrijdag met haar Brexit-beleid: weg uit de EU maar daarna zal Groot-Brittannië zich wel aan de meeste EU-regels houden. Dat is een gruwel voor de Brexiteers van Boris Johnson, maar die lijken in de hoek gedreven.

De Britse premier May spreekt op haar buitenverblijf Chequers tot leden van haar kabinet om tot een gezamenlijke strategie over het verloop van het Britse vertrek uit de Europese Unie te komen. Beeld EPA

Brexit is Brexit’. Met deze mysterieuze formule houdt Theresa May in de afgelopen twee jaar de kaarten stevig tegen de borst, en parelkettingen. Sinds vrijdag is er meer duidelijkheid over haar positie. Tot schrik van de Brexiteers blijkt ze voornemens te zijn om zo dicht mogelijk bij de Europese Unie te blijven. ‘Een Black Hole Brexit’, noemen de Brexiteers het, of in de kleurrijke woorden van minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson ‘een grote drol’. De Brexiteers staan vooralsnog machteloos. 

Twee jaar nadat ze premier was geworden, legde May haar kaarten vrijdagavond op tafel. Dat gebeurde op de manier die bij haar past: in het diepste geheim, ver weg van de gekmakende menigte, op het landgoed Chequers. Om te voorkomen dat haar bewindslieden hun vrienden bij de media voortijdig op de hoogte zouden brengen van het voorstel moesten ze hun mobieltjes afgeven. Op een tafel in de hal lagen kaartjes van een plaatselijk taxibedrijf, speciaal voor de ministers die van plan waren boos op te stappen. Een dag eerder had ze David Cameron naar diens vriend Johnson gestuurd, met het doel plannen over opstappen uit zijn hoofd te praten.

Ze had terecht ingeschat dat Johnson laaiend zou zijn over het compromisvoorstel dat ze naar Brussel gaat sturen. De Britten, zo belooft ze, verlaten de interne markt en de douane-unie om er vervolgens vrijwillig bij te blijven. Londen gaat, als het aan haar ligt, alle Brusselse regels voor goederen overnemen, wat weinig ruimte laat voor handelsakkoorden met een land als de Verenigde Staten. Ook zal Groot-Brittannië invoerrechten heffen op goederen die van buiten Europa via het eiland hun weg vinden naar het vasteland. De premier is zelfs bereid om EU-burgers een speciale status te geven. 

Het evidente voordeel is er dat er geen grens tussen Ierland en Noord-Ierland hoeft te komen. Het nadeel is dat er voor het Verenigd Koninkrijk zelf amper voordelen aan deze situatie kleven.

Veredelde vazalstaat

Sterker, in de ogen van de Brexiteers wordt het Verenigde Koninkrijk hier een veredelde vazalstaat bij een protectionistisch blok. Het moet regels volgen waarover het geen inspraak heeft. May wacht vanavond een pittige ontmoeting met de Conservatieve Lagerhuisfractie die een leiderschapsverkiezing kan ontketenen - een opstand beginnen die achterwege bleef op Chequers. Johnson en andere ministers die voor een harde Brexit zijn zagen zich op een sluwe manier klemgezet door May. De premier heeft sinds het dramatische verlies van haar Kamermeerderheid na de verkiezingen van vorig jaar juni van haar zwakte een wapen gemaakt.

Door dat verlies raakte ze haar macht goeddeels kwijt aan het parlement dat nu dient als een beschermlaag. Ze weet dat de volksvertegenwoordiging, waar een meerderheid bestaat voor een zachte Brexit, nooit de plannen van de geharde Brexiteers zullen accepteren. Een coup vanuit die hoek heeft dan ook weinig zin, ook niet voor de kansen op het premierschap van de couppleger zelf. In het ergste geval voor de Conservatieven komt Jeremy Corbyn aan de macht, die zich langzaam maar zeker, onder druk van zijn jonge fans, begint te ontpoppen als een Remainer. De boodschap van May aan haar Brexiteers was dus: accepteer wat ik voorstel of jullie zijn nog verder van huis.

Het is nog maar de vraag of Brussel iets in de gecompliceerde plannen van Downing Street ziet. In Mays compromisvoorstel blijven de Britten via de achterdeur bij de gemeenschappelijke markt  zonder aan de regels voor het vrije verkeer van personen te voldoen. EU-onderhandelaar Michael Barnier zal op z’n minst concessies eisen. Dat brengt een no-deal dichterbij. May meldt in haar voorstel nadrukkelijk dat de regering zich, beter laat dan nooit, serieus zal gaan voorbereiden op een akkoordloze Brexit.

Het is de enige paragraaf waarin de Brexiteers zich kunnen vinden. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.