Premier May krijgt nog heel veel bittere Brexitpillen te verwerken

EU-Brexitonderhandelaar Barnier zegt het op indringende toon: een snelle, pijnloze Brexit bestaat niet. Londen verspilt zijn tijd met 'illusies' over een harmonieus vertrek uit de EU zonder kosten. Tijd die er niet is, want uiterlijk op 29 maart 2019 om middernacht - 'Brusselse tijd', benadrukt Barnier - moet het EU-lidmaatschap van Groot-Brittannië beëindigd zijn. Intussen beschuldigde premier Theresa May de 'bureaucraten van Brussel' ervan de Britse verkiezingen te willen beïnvloeden.

Marc Peeperkorn
EU-Onderhandelaar Michel Barnier. Beeld reuters
EU-Onderhandelaar Michel Barnier.Beeld reuters

Nadat de Europese regeringsleiders afgelopen zaterdag een hard onderhandelingsmandaat goedkeurden, kwam Barnier woensdag met de niet minder scherpe uitwerking ervan. 'Mensen en bedrijven verkeren al tien maanden in onzekerheid', oordeelt Barnier over de periode die sinds het Britse Brexitreferendum is verstreken. 'Het is de hoogste tijd om de onderhandelingen te beginnen. De klok tikt!'

De wanhoop en irritatie over Londen klinken door als Barnier spreekt over 'de illusies bij sommigen' dat de Brexit niemand materieel zal raken, en als hij wijst op de toch al krappe agenda en dat de onderhandelingen pas kunnen beginnen na de Britse verkiezingen van 8 juni. 'Het Verenigd Koninkrijk moet heel veel werk verzetten de komende weken, wil het uitzicht houden op een akkoord.'

De inzet van de EU - het afkaarten ervan door de lidstaten op 22 mei is een formaliteit - laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Als Londen hoop had op een soepele opstelling, is die nu wel de grond in geboord. 'Ik heb het idee dat ze aan Britse zijde de problemen nu ook wel beseffen', zegt Barnier.

Theresa May met EU-voorzitter Donald Tusk op de drempel van 10 Downing Street. Beeld getty
Theresa May met EU-voorzitter Donald Tusk op de drempel van 10 Downing Street.Beeld getty

Wie betaalt de rekening?

De EU wil eerst de scheiding regelen. Pas als daarover voldoende voortgang is geboekt - alle regeringsleiders hebben hier een veto - starten de onderhandelingen over een nieuwe handelsrelatie. Een zware tegenvaller voor de Britse premier May die de twee zaken tegelijk wil bespreken om de pijn van het vertrek voor de Britse kiezers te verzachten met het uitzicht op iets nieuws. De EU wijst dat echter categorisch af uit vrees straks met een berg onbetaalde rekeningen achter te blijven. Bovendien kan juridisch gezien een nieuw handelsverdrag met Londen pas getekend worden nadat het EU-lid af is.

Een van de meest explosieve onderdelen van de scheiding is de rekening. 'Dat is geen straf, ook geen vertrekheffing', aldus Barnier. 'Het gaat om het sluiten van de boeken.' De EU stelt dat Groot-Brittannië al zijn financiële verplichtingen - uit de EU-begroting; bij de Europese Investeringsbank; in speciale fondsen als het vluchtelingenfonds voor Turkije - tot de laatste cent moet nakomen. Omdat die verplichtingen deels doorlopen na de Brexit, is Londen voorlopig nog niet van Brussel af. Bovendien wil de EU het door de Britten verafschuwde Hof van Justitie als arbiter.

In een moeite door sabelt Barnier woensdag de verwachting van May neer dat Londen recht heeft op een deel van de EU-gebouwen en de 'wijnkelder' van het Europees Parlement, die in de Britse tabloids mythische proporties heeft aangenomen. 'Alle EU-goederen zijn van de EU als rechtspersoon. De lidstaten zijn geen aandeelhouders', luidt het antwoord van Barniers medewerkers. Wel zal de Britse financiële bijdrage aan de gebouwen - volgens betrokkenen gaat het om relatief kleine bedragen - in mindering worden gebracht op de uiteindelijk rekening.

Hoe hoog die eindrekening voor Londen uitvalt, kan en wil Barnier nog niet zeggen. Het hangt af van de rekenwijze die gekozen wordt en hoe veel nieuwe financiële verplichtingen de EU nog aangaat tot de Brexit een feit is. Betrokkenen raamden het eindbedrag eerst op 60 miljard euro, inmiddels (door de scherpere eisen van de regeringsleiders) op circa 70 miljard. De Britse zakenkrant Financial Times becijfert de Brexit Bill op (bruto) 100 miljard, een bedrag waarvan de Britse Brexitminister Davis bezweert dat hij het nooit al betalen.

null Beeld reuters
Beeld reuters

Rechten van EU-burgers

De tweede kwestie bij de scheiding, en minstens zo heikel, is de eis van de EU dat er niet gemorreld wordt aan de rechten van de 3 miljoen EU-burgers die in Groot-Brittannië wonen en de circa 1,5 miljoen Britten op het Europese vasteland. Hun rechten (op verblijf, zorg, werk, sociale zekerheid, onderwijs) moet gegarandeerd zijn tot in lengte van dagen en indien nodig afdwingbaar door (opnieuw) het Europees Hof van Justitie. Wederom een bittere pil voor May die de EU-burgers onder het Britse recht wil laten vallen.

Een EU-ambtenaar merkt op dat Groot-Brittannië er beter aan kan wennen dat het in de onderhandelingen behandeld wordt als 'derde land'. 'Net als bij de toetreding heb je dan eigenlijk niet zo veel te vertellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden