Update

Premier geschokt - 92 doden - verdachte christen-fundamentalist

De Noorse premier Jens Stoltenberg is diep geraakt door zijn ontmoeting met overlevenden en nabestaanden van de schietpartij op het eiland Utoya. Dat zei hij vanmiddag op een persconferentie. Het dodental van de schietpartij staat nu op 85. Bij de bomexplosie in Oslo gisteren zijn zeven mensen om het leven gekomen.

Beeld reuters

Stoltenberg zei enkele van de doden persoonlijk te kennen. Volgens de premier leeft de 'hele wereld' mee met de slachtoffers van de grootste catastrofe in Noorwegen sinds de Tweede Wereldoorlog. Noorse autoriteiten werken samen met buitenlandse inlichtingendiensten in de nasleep van de aanslagen van gisteren.

Stoltenberg hield zijn persconferentie bij het crisiscentrum waar overlevenden van de schietpartij worden opgevangen. Ook koning Harold en koningin Sonja en kroonprins Haakon hebben het centrum bezocht en troost proberen te bieden.

Bij het hotel werd een man aangehouden. Hij zou een mes op zak hebben gehad. Het is nog onduidelijk of deze arrestatie te maken heeft met de verschrikkingen van gisteren.

In de wateren rond het eiland wordt nog altijd gezocht naar slachtoffers van de aanval. Daarbij worden onder andere mini-onderzeeërs ingezet.

De politie is op zoek naar een mogelijke tweede verdachte. De politie heeft tot de zoektocht besloten naar aanleiding van verklaringen van getuigen. Die spraken van twee schutters op het eiland.

Gisteren heeft de politie al een verdachte aangehouden: de 32-jarige Anders Behring Breivik. Hij wordt verdacht van beide aanslagen; dus zowel voor de bomexplosie als voor de schietpartij. In mei van dit jaar zou Breivik een grote partij kunstmest hebben gekocht; kunstmest is het verleden vaker gebruikt als grondstof voor bommen.

Na de ontploffing in Oslo - vlak bij het kantoor van premier Jens Stoltenberg - zou Breivik zijn afgereisd naar het eilandje Utoya, zo'n 40 kilometer verderop. Daar was een jongerenkamp van de regerende Arbeiderspartij aan de gang. Veel van de aanwezigen waren tussen de 14 en 18 jaar oud. Breivik was verkleed als politieagent en riep de aanwezige jongeren bij elkaar. Daarop begon hij te schieten.

De jongeren vluchtten in paniek uiteen. Velen sprongen in het water en probeerden zichzelf al zwemmend in veiligheid te brengen. De schutter heeft ook gericht op hen geschoten. Jongeren overleefden door zich te verstoppen in de bossen, achter muurtjes, of door zich dood te houden.

Volgens getuigen schoot hij op veel jongeren twee keer om er zeker van te zijn dat ze zouden overlijden. De schutter zou met een jachtgeweer slachtoffers door het hoofd hebben geschoten.

Hoe lang Breivik heeft geschoten is niet duidelijk. De politie spreekt van minstens een half uur, aangezien het zo lang duurt voor een arrestatieteam om het eiland te bereiken. Andere berichten spreken van een uur tot anderhalf uur.

De eerste berichten spraken van tien doden, inmiddels is er sprake van zeker 84 doden.

Breivik is door de politie gearresteerd, hij werkt mee aan het onderzoek, meldde de politie. Hij is de hele nacht verhoord.

Christen-fundamentalist
Volgens de politiechef van Oslo is Breivik een christen-fundamentalist. Dat blijkt uit uitlatingen die hij onder meer gedaan heeft via sociale media. Op zijn twitteraccount plaatste hij slechts één tweet, op 17 juli. 'One person with a belief is equal to the force of 100 000 who have only interests.'(Een persoon met een geloof is even krachtig als 100.000 personen die alleen belangen hebben).

Over het motief van de verdachte kon de politie nog geen mededelingen doen.

De Noorse premier Stoltenberg toonde zich ook vanmorgen aangeslagen. Hij zei dat Utoya, 'het paradijs van mijn jeugd' is veranderd in de hel. Volgens de premier zijn de aanvallen van gisteren de ergste catastrofe voor Noorwegen sinds de Tweede Wereldoorlog.

Ondanks de explosie van gisteren in Oslo, waarbij het kantoor van de premier is verwoest, functioneert de regering zoals zou moeten, volgens Stoltenberg.

Noodscenario's zijn van kracht en worden nageleefd. Dat is ook de reden waarom het leger in Oslo aanwezig is. Het leger assisteert de politie bij het bewaken van gebouwen.

De regering doet alles om te achterhalen wat er precies is gebeurd, en probeert zo veel mogelijk steun te verlenen aan hen die getroffen zijn, aldus Stoltenberg.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geen aanwijzingen dat er Nederlanders zijn onder de slachtoffers van de tragedie.

Lees hieronder de ontwikkelingen in Noorwegen vanmorgen van minuut tot minuut

10.58 uur
Het lijkt er volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) op dat de aanslagen in Noorwegen een Noorse kwestie betreffen. De NCTb verwacht daarom geen aanleiding tot nadere maatregelen in ons land.

Dat liet een woordvoerder vandaag weten. Gisteren meldde de dienst al het dreigingsniveau in Nederland vooralsnog niet aan te passen. Het dreigingsniveau - de kans op een aanslag in Nederland - is momenteel beperkt.

Wel worden Noorse overheidsgebouwen in Nederland - de ambassade en consulaten - volgens de woordvoerder scherper in de gaten gehouden.

10.34 uur
Volkskrant-verslaggeefster Mariken Smit vertelt vanuit Oslo hoe moeilijk het is om je nu in de stad voort te bewegen. Er zijn veel roadblocks en om de paar meter staan politieagenten om te vertellen waar je wel en niet mag lopen.

Afgelopen nacht, om een uurtje of drie, was het nog redelijk druk op straat. Ook kwamen ondanks de tragedie nog veel mensen uit het café of hadden ze een slok op.

Smit gaat nu proberen het meer te bereiken waarin het eiland Utoya ligt, maar gemakkelijk zal dat niet gaan.

10.06 uur
De burgemeester van Oslo zegt dat het erop lijkt dat de 'eerste fase' van de tragedie achter de rug is. Nu ligt de nadruk op de zorg voor de slachtoffers, en erachter komen wat er precies is gebeurd.

10.01 uur
Het is nog onduidelijk hoe lang de verdachte - de 32-jarige Anders Behring Breivik - heeft geschoten op het eiland Utoya. De politie zegt dat hij mogelijk 30 minuten zijn gang kon gaan voor het arrestatieteam arriveerde. Andere bronnen spreken van nog langer: een uur tot anderhalf uur.

09.59 uur
CNN heeft een huiveringwekkend ooggetuigenverslag op de website gezet. 'Ik kon zijn adem voelen, ik kon zijn laarzen horen.' Lees hier het hele verslag.

09.37 uur
Dit komt van het ANP.

De Noorse politie doorzoekt zaterdagochtend het mogelijke bomlaboratorium van Anders Behring Breivik (32), die is aangehouden als verdachte van de aanslagen in Oslo en op het eiland Utoya vrijdag.

Dat zeggen Noorse journalisten ter plekke. Het gaat om een schuur of boerderij in Asta, hemelsbreed 38 kilometer ten noordoosten van Hamar in de provincie Hedmark. Het gebied eromheen is afgesloten. Vijf kilometer noordelijker bekijken technische rechercheurs ook het appartement van de verdachte in Oslo. De andere bewoners van het complex moesten hun huis vrijdagavond verlaten.

09.34 uur
Fox News meldt dat de verdachte sympathie heeft voor de PVV van Geert Wilders. Op een Zweedse nieuwssite zou hij hebben gezegd dat de PVV de enige 'ware' conservatieve partij is. De media zouden niet kritisch genoeg zijn ten opzichte van de islam.

09.22 uur
De verdachte was volgens de politie iemand met christen-fundamentalistische, extreemrechtse overtuigingen. Op 17 juli schreef hij op zijn Twitteraccount. 'One person with a belief is equal to the force of 100 000 who have only interests.'

09.19 uur
Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft geen aanwijzingen dat er Nederlandse slachtoffers zijn, meldt het ANP.

09.16 uur
De politie, die nu heeft bevestigd dat de verdachte Anders Behring Breivik is, geeft aan dat hij antwoord geeft op vragen. Of hij zelfmoord wilde plegen, of vragen of zijn psychische conditie wil de politie niet beantwoorden. Breivik is niet eerder gearresteerd geweest. Hij zou rechts-extremistische ideeën hebben.

09.15 uur
Het ANP meldt het volgende:

Het Noorse leger zet zaterdag meer militairen in de hoofdstad Oslo in. Het gaat om tientallen tot honderden beroeps- en dienstplichtige militairen van de Koninklijke Garde.

De eenheid is zelfvoorzienend en gespecialiseerd in object- en persoonsbewaking, ook bij terroristische dreiging. De inzet is op verzoek van de politie en moet voorkomen dat de gebouwen in het afgesloten gedeelte van de binnenstad, waaronder zes ministeries, worden geplunderd.

Zaterdag mag nog altijd niemand in een gebied van circa 500 meter rond de plek waar vrijdagmiddag een autobom ontplofte. Ook het Koninklijk Paleis in Oslo is afgesloten. Daarbuiten heeft de politie de stad vrijgegeven, mensen hoeven niet langer thuis te blijven. Van het mobiele telefoonverkeer mag weer volop gebruik worden gemaakt, de netwerken hebben voldoende capaciteit. De meeste evenementen in de Noorse hoofdstad zijn dit weekeinde afgelast en veel publieke gebouwen, waaronder belangrijke musea en het operagebouw, zijn dicht.

De Amerikaanse popzanger Prince heeft zijn voor dit weekeinde geplande concerten in Oslo verplaatst naar 2 en 3 augustus.

09.11 uur De verdachte die is opgepakt, wordt verdacht van zowel de bomaanslag als van de schietpartij op het eiland Utoya. Dat maakt de politie bekend op een persconferentie in Oslo.


09.09 uur Het dodental van de aanslagen is verder opgelopen. Het totaal staat nu op 91. Zeven gisteren bij de bomaanslag in Oslo, 84 op het eiland Utoya bij de schietpartij.


08.53 uur
Mede door de bomaanslag eerder gisteren, waarbij zeven mensen om het leven kwamen, duurde het heel lang voordat ambulances en politieagenten bij het eiland konden komen. Daardoor kon de schutter wellicht meer dan een uur zijn gang gaan, voordat de autoriteiten konden ingrijpen.

08.52 uur
Volgens een correspondent op de BBC gaat de zoektocht naar vermisten en doden in de wateren rond het eiland Utoya nog altijd door. Op het eiland zouden op het moment van de schietpartij zo'n 500 tot 700 mensen aanwezig zijn geweest.

08.44 uur
Het dreigingsniveau in Noorwegen is nog niet verhoogd na de aanslagen van gisteren. Ook hebben de autoriteiten de waarschuwing om niet de straat op te gaan weer ingetrokken.

08.33 uur
Ondanks de explosie van gisteren in Oslo, waarbij het kantoor van de premier is verwoest, functioneert de regering zoals zou moeten, volgens de Noorse premier Jens Stoltenberg.

Noodscenario's zijn van kracht en worden nageleefd. Dat is ook de reden waarom het leger in Oslo aanwezig is. Het leger assisteert de politie bij het bewaken van gebouwen.

De regering doet alles om te achterhalen wat er precies is gebeurd, en probeert zo veel mogelijk steun te verlenen aan hen die getroffen zijn, aldus Stoltenberg.

Alle kerken zijn vandaag open voor hen die daar behoefte aan hebben.

08.24 uur
Premier Stoltenberg herhaalt hoe groot de catastrophe is voor Noorwegen. 'Nooit sinds de Tweede Wereldoorlog zijn op één dag zo veel mensen om het leven gebracht.'

08.22 uur
De minister van Justitie kan niet veel meer zeggen over de verdachte die is aangehouden. Hij wordt nog steeds ondervraagd door de politie. Het is dan ook nog steeds niet zeker of er toch een terroristische organisatie achter de aanslagen zit. Maar de politie houdt het voorlopig bij de ene verdachte.

08.19 uur
Volgens de premier is de Noorse manier van leven aangevallen. 'We moeten hard werken om de open, vrije maatschappij die Noorwegen was te behouden. Dat was de grootste kwaliteit van Noorwegen.'

08.13 uur
De Noorse premier Jens Stoltenberg houdt een persconferentie, waarin hij zijn afschuw en verdriet uitdrukt over de gebeurtenissen. Hij prijst de hulpdiensten voor hun inzet.

Volgens de premier is Utoya 'het paradijs van zijn jeugd' waar hij over enkele uren een toespraak zou houden, veranderd in een hel.

De Noorse minister van Justitie riep ooggetuigen op zich te melden via speciaal opengestelde telefoonnummers.

08.06 uur
De Noorse media melden inmiddels de naam van de verdachte, hoewel dat nog niet bevestigd is door de politie. Het zou gaan om de 32-jarige Anders Behring Breivik. De Noor zou alleen hebben gehandeld.

Hij zou extreem-rechtse banden hebben, zit inmiddels vast en wordt verhoord. Hoewel hij nog geen motief heeft gegeven voor zijn daden, is hij wel bereid tot een dialoog met de politie, zo meldt de krant Aftenposten.

07.44 uur
De Noorse politie verhoogde vannacht het dodental van de schietpartij van 10 naar 80. Het gaat om overwegend tieners en jongeren in de leeftijd van 14 tot 25 jaar.

De aanval op het jeugdkamp van de sociaaldemocratische partij op Utoya heeft 'een catastrofale omvang', aldus politiechef Oystein Maeland. Hij vreesde dat het dodental nog iets hoger kan uitvallen om er ook ernstig gewonde slachtoffers zijn. De Noorse koning Harald V heeft vanochtend de aanslagen 'een niet te vatten tragedie' genoemd en zei dat het belangrijk is dat de mensen bij elkaar blijven en elkaar steunen.

07.15 uur
De schutter had twee wapenvergunningen op zijn naam staan. Dit berichtte zaterdag de Noorse tv-zender TV2.

De dader heeft anti-islamitische retoriek op het internet geplaatst, aldus de Noorse politiecommissaris Sveinung Sponheim. Maar die beklemtoonde voor de televisiezender NHK dat het motief nog niet bekend is.

06.20 uur
De Noorse politie gaat de beveiliging verscherpen van objecten die het doelwit van terroristen zouden kunnen zijn. Het verzoek aan mensen om thuis te blijven is echter ingetrokken. Dat liet de Noorse politie vanochtend weten.

Vrijdag ontplofte een autobom in het centrum van Oslo, vlak voor regeringsgebouwen waarbij zeven mensen de dood vonden. Korte tijd later schoot een man op een jeugdkamp van de sociaaldemocratische partij, 30 kilometer van Oslo verwijderd, tachtig mensen dood, vrijwel allemaal tieners en jongeren. De dader is aangehouden.

Gewonden op het eiland Utoya worden door de hulpdiensten geholpen Beeld afp
De Noorse premier Jens Stoltenberg op een persconferentie Beeld epa
Beeld reuters
Beeld afp
Beeld afp
Beeld reuters
Beeld afp
Beeld epa
Beeld epa
Beeld epa
Beeld epa
Beeld getty
Beeld afp
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden