Brexit

Premier Boris Johnson zet parlement voorlopig buitenspel

De Britse oppositie heeft furieus gereageerd op het voornemen van premier Boris Johnson de opening van het parlementaire jaar uit te stellen. Daarmee komt het parlement grotendeels buitenspel te staan in de aanloop naar de Brexit, die uiterlijk 31 oktober een feit moet zijn.

Premier Boris Johnson tijdens de G7-top in Biarritz. Beeld EPA

Koningin Elizabeth heeft woensdag na enige uren bedenktijd ingestemd met het voorstel van Johnson de Queen’s Speech, de Britse versie van de troonrede, pas op 14 oktober uit te spreken. Johnson had ’s ochtends zijn gezant Jacob Rees-Mogg langsgestuurd bij de vorstin in haar Schotse zomerverblijf Balmoral.

Het parlementair reces wordt door het uitstel van de toespraak verlengd. Met die stap wil de premier voorkomen, aldus zowel de oppositie als de Britse media, dat volksvertegenwoordigers die tegen een harde Brexit (zonder akkoord met de EU) zijn, de tijd krijgen om hem te dwarsbomen, bijvoorbeeld door om uitstel van de Brexit te vragen.

Labourleider Jeremy Corbyn heeft Elizabeth een brief geschreven om zijn grote zorgen te uiten over het plan van Johnson. Hij wil op korte termijn een gesprek met de vorstin. Ook de Liberaal-Democraten hebben een brief geschreven.

‘Staatsgreep tegen het parlement’ 

Tom Watson, tweede man van Labour, omschreef de stap van Johnson als een ‘schandelijke schoffering van onze democratie’. Diane Abbott, woordvoerder binnenlandse zaken, had het over ‘een staatsgreep tegen het parlement’. Ook de uitdrukking ‘een zeer Britse coup’ ging rond in Londen.

‘Boris Johnson heeft zojuist de parlementaire democratie de handschoen toegeworpen’, schreef Tom Brake, woordvoerder van de pro-Europese Liberaal-Democraten op Twitter. ‘De moeder aller parlementen zal hem dat niet toestaan. Zijn oorlogsverklaring zal worden beantwoord met een ijzeren vuist.’

De premier ontkende in een tv-interview dat het zijn bedoeling is het parlement op een zijspoor te rangeren. Volgens hem is het uitstel nodig om zijn zojuist aangetreden regering de gelegenheid te geven met nieuwe wetgeving te komen. ‘We moeten voortgaan met onze binnenlandse agenda’, aldus Johnson.

Hij noemde het ‘volledig onwaar’ dat parlementsleden door het uitstel nauwelijks nog tijd hebben om te discussiëren over de Brexit. ‘Er zal ruim voldoende tijd zijn voor en na de cruciale 17 oktober (als de EU-leiders bijeenkomen om te praten over de Brexit – red.) om in het parlement te debatteren over de Europese Unie en de Brexit.’

Weinig tijd voor debat over de Brexit

Het Britse parlement komt na het zomerreces weer op 3 september bijeen. Na twee weken zou er in normale omstandigheden weer een schorsing zijn, om de politieke partijen de gelegenheid te geven hun jaarcongres te houden. Vervolgens zou de koningin op 9 oktober de Queen’s Speech houden.

De regering wil echter de agenda omgooien. Het tussenreces moet al óp of kort na 9 september ingaan. De troonrede wordt een week verschoven. Omdat het parlement daarna ook nog dagenlang moet debatteren en stemmen over de algemene plannen van de regering, zoals verwoord in de Queen’s Speech, blijft er zeer weinig tijd over voor discussie over de Brexit.

Kritische parlementariërs hebben dan nog minder dan tien dagen om zich, op de valreep, met de Brexit te bemoeien en zand in Johnsons ongedurig ronkende motor te strooien. Het bericht komt een dag nadat parlementsleden die tegen een harde Brexit zijn, bijeen waren gekomen om te praten over manieren om de besluitvorming en de finale confrontatie met Brussel uit te stellen.

John ‘Order!’ Bercow tegen plan Johnson

De invloedrijke voorzitter van het Lagerhuis, John Bercow, heeft zich krachtig uitgesproken tegen de handelwijze van Johnson. Hij noemde het woensdag ‘zonneklaar’ dat het uitstel van de troonrede is bedoeld om het debat over de Brexit te beperken. ‘Het parlement sluiten is een vergrijp tegen het democratisch proces en tegen de rechten van de gekozen vertegenwoordigers van het volk’, zei hij. Tot zijn verkiezing tot parlementsvoorzitter in 2009 was Bercow lid van de Conservatieve partij.

Het Britse pond sterling zakte woensdag flink in waarde na de mededeling van Johnson. De waarde van het pond, dat juist bezig was met een opmars, zakte naar het laagste niveau in ongeveer een week. Een pond leverde op het dieptepunt op woensdag nog 1,2156 dollar op, een daling van 0,6 procent. Tegenover de euro zakte de waarde tot 1,1006 euro.

Kan Boris Johnson zomaar het parlement buitenspel zetten? Hij wordt daarin in ieder geval niet tegengehouden door een geschreven grondwet. Die heeft het Verenigd Koninkrijk namelijk niet. Liever baseren de Britten zich op eeuwenoude gewoonten en gebruiken. Maar vormen die nog een voldoende stevig fundament in tijden van Brexit?

Eerder deze zomer dreigde oud-premier John Major al dat hij Boris Johnson voor de rechter zal slepen wanneer deze het parlement opschort. De fundamentele vraag die dan beantwoord zal moeten worden: ligt de macht bij het volk of bij de volksvertegenwoordigers?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden