Premier Abe wint verkiezingen Japan ruimschoots, weg vrij voor streng Noord-Koreabeleid

De Japanse premier Shinzo Abe heeft zondag met overmacht de parlementsverkiezingen gewonnen. De overwinning van Abe's Liberaal Democratische Partij (LDP) betekent steun voor een streng Noord-Koreabeleid en maakt de weg vrij voor de eerste grondwetswijziging in Japan sinds 1947.

De Japanse premier Shinzo Abe (R), minister van Financiën Taro Aso (L) en een kandidaat van Abes Liberaal Democratische Partij (LDP) bij de laatste campagnebijeenkomst. Beeld epa

Samen met huidig coalitiepartner Komeito behoudt Abe, die sinds 2012 premier is, een tweederde meerderheid in het Lagerhuis, genoeg om de Grondwet te kunnen wijzigen. Abe's LDP won volgens de voorlopige uitslagen zeker 278 van de 465 zetels.

Vorige maand schreef Abe vervroegde verkiezingen uit, naar eigen zeggen vanwege de toegenomen spanningen met Noord-Korea, dat deze zomer twee keer een raket over Japans grondgebied afvuurde. Abe vroeg steun om 'de druk op Noord-Korea op te voeren'. Met slogans als 'Bescherm dit land' voerde hij de afgelopen weken campagne.

Critici wezen erop dat Abe de aandacht probeerde af te leiden van twee corruptieschandalen waarbij hij betrokken zou zijn. Vanwege deze schandalen waren zijn waarderingscijfers aan het begin van de zomer op een dieptepunt beland. Door een ministerswissel en de Noord-Koreaanse dreiging zag Abe zijn populariteit weer toenemen. Zijn politieke gok om de oppositie met vervroegde verkiezingen te overvallen, pakt nu goed uit. 'Dit laat zien dat kiezers een solide politieke basis willen', zei Abe in een reactie op de uitslag.

Met een vers mandaat wil Abe een lang gekoesterde wens in vervulling laten gaan: het aanpassen van de pacifistische Grondwet uit 1947. De premier wil dat de strijdkrachten straks formeel worden erkend. Dat is op zichzelf een symbolische wijziging - Japan heeft al decennialang een staand leger - maar wel een die belangrijk is voor veel Japanse conservatieven. Zij zien dit als een afrekening met de na de Tweede Wereldoorlog door de Verenigde Staten opgelegde pacifistische en anti-militaire cultuur.

Stemmen tellen bij een stembureau in Tokio. Beeld afp

Opmerkelijke overwinning

Overigens wacht Abe op dit vlak nog een lang gevecht. De linkse oppositie is fel tegen de plannen en uit opinieonderzoeken blijkt dat ook veel burgers sceptisch zijn. Bovendien moet het besluit uiteindelijk in een referendum aan de bevolking worden voorgelegd.

De grote overwinning van de LDP is opmerkelijk, gezien het feit dat de populaire gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, zich met een nieuwe partij, de Partij van Hoop, in de strijd had gemengd. In mei had ze Abe bij lokale verkiezingen in Tokio nog verpletterend verslagen en veel oppositieleden waren de afgelopen weken naar haar partij overgelopen. Koike stelde teleur door conservatieve standpunten van Abe over te nemen en zichzelf niet kandidaat te stellen. De Partij van Hoop won volgens een voorlopige uitslag 46 zetels, minder dan de links-liberale Constitutionele Democratische Partij. De nieuwe oppositieleider kreeg zeker 50 zetels.

Gouverneur van Tokio, Yuriko Koike. Beeld afp

Hoewel Japan militair wordt gesteund door de Verenigde Staten, die 54 duizend militairen in het land hebben gelegerd, werkt Abe al jaren aan een sterkere positie van het leger. In 2015 loodste hij ondanks straatprotesten een wet door het parlement waarmee Japan bondgenoten militair mag bijstaan met een beroep op 'collectieve zelfverdediging' - een handige interpretatie van de Grondwet. Ook verhoogde hij het defensiebudget naar een recordbedrag van 35 miljard euro.

Op twee korte periodes na heeft de conservatieve LDP sinds de oorlog altijd de regering gevormd. De LDP profiteert van het districtenstelsel, waarbij alleen de winnaar een zetel krijgt in het parlement. In veel districten heeft de partij een grote en trouwe aanhang. Ook de traditionele lage opkomst (rond de 50 procent) en de verdeeldheid onder de oppositie houdt de conservatieve LDP in het zadel. Ook zondag viel de opkomst tegen, mede vanwege tyfoon Lan die het westen van Japan teisterde.


Dit schreven we eerder over de verkiezingen, de premier en Koike

Waarover hebben de media in Japan het in de aanloop naar de verkiezingen? Over de noodzaak van een goede oppositie, constateerde onze correspondent eerder deze week.

Japan maakt zich zo'n zorgen over de agressie van Noord-Korea nabij haar landsgrenzen, dat premier Abe in september vervroegde parlementsverkiezingen heeft uitgeschreven.

Hoe het Japanse parlement zelfmoord pleegde: media in Japan bespreken de 'tirannie' van premier Abe (+).

Ze won met overmacht de lokale verkiezingen in Tokio en kondigde meteen een rookverbod in de hoofdstad aan. Vijf redenen waarom u Yuriko Koike moet leren kennen (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.