Premier Abbott: 'Australië is kwetsbaar voor politiek geweld'

De gijzeling in Sydney toont aan dat ook Australië kwetsbaar is voor politiek geweld. Dit zei premier Tony Abbott uren nadat de politie met een bevrijdingsactie de zeventien uur durende gijzeling gewelddadig had beëindigd. Volgens de politie zijn twee gijzelaars omgekomen, evenals de gijzelnemer.

Een van de slachtoffers wordt afgevoerd.Beeld belga

'Zelfs een land als Australië dat zo vrij, open, genereus en veilig is, is kwetsbaar voor politiek gemotiveerd geweld', zei de premier laat vanavond in zijn eerste reactie op de afloop van de gijzeling. Abbott zei dat de autoriteiten al heel lang bekend waren met de gijzelnemer, de Iraniër Man Haron Monis. 'Hij had een lange geschiedenis van geweld, hang naar extremisme en geestelijke instabiliteit', aldus de premier.

De politie bevestigde eerder in de avond dat er drie doden waren gevallen bij de bevrijdingsactie. Of de twee gijzelnemers werden gedood door politiekogels, is onduidelijk. Ook is niet bekendgemaakt of het gaat om klanten of personeelsleden. Het gaat om een 34-jarige man en een 38-jarige vrouw. Ook zijn er vier gewonden gevallen. 'Met groot leedwezen moet ik zeggen dat we een paar van onze mensen hebben verloren', zei de premier van de deelstaat New South Wales, Mike Baird, na de bevrijdingsactie.

Het is nog steeds onduidelijk hoeveel personen in het Lindt-café waren toen de politie ingreep. Volgens sommige berichten waren er zeker dertig klanten en personeelsleden toen de gijzeling begon. De voormalige advocaat van gijzelnemer Man Haron Monis zei op de Australische televisie dat het geen terreurdaad was. 'Dit had met terrorisme niets te maken', aldus Manny Conditsis. 'Dit was een daad van een individu.'

De klanten en personeelsleden van het koffiehuis in het zakendistrict van Sydney werden sinds vanochtend vroeg gegijzeld. Vijf mensen wisten in de loop van de dag al te ontsnappen. De politie wilde in de loop van de dag zo min mogelijk kwijt over het aantal gegijzelden, de motieven of eisen van de gijzelnemer. 'Ons enige doel vannacht en voor zo lang als dit duurt is de mensen die nu in het gebouw zitten veilig naar buiten te krijgen', zei commissaris Andrew Scipione van de politie van New South Wales voordat de inval plaatsvond.

De Australische media meldde direct na de inval van de politie dat er zeker twee doden en drie zwaargewonden waren gevallen. Ook de gijzelnemer zou om het leven zijn gekomen. Op tv-beelden - de gijzeling was live op tv te volgen - was te zien hoe een groep gijzelaars weg wist te rennen, waarna de politie het pand benaderde en een groot aantal schoten loste.

Een verslaggeefster van een lokale krant had het over een knal voordat vijf mensen uit het pand wisten te ontsnappen. Daarna klonk opnieuw een knal, zei ze, kort daarna gevolgd door een salvo. Tal van ambulancemedewerkers renden vervolgens het pand in, buiten het café werd iemand gereanimeerd.

Het gijzeldrama begon rond 09.45 uur plaatselijke tijd in het Lindt Chocolat Cafe in Martin Place, een plein in het hart van het financiële en zakendistrict van Sydney. Australische televisiestations zonden beelden uit die door de ramen van het café waren gemaakt. Daarop waren mensen te zien met hun armen omhoog en hun handen tegen het vensterglas. Ook waren twee mensen te zien die een zwarte vlag omhoog hielden met de shahada of islamitische geloofsbelijdenis erop.

Man Haron Monis.Beeld epa

Gijzelnemer was 'uitermate geagiteerd'

Een bron bij de Australische politie meldde dat de gijzelnemer een Iraanse vluchteling was, Man Haron Monis. De 50-jarige zelfbenoemde geestelijke vluchtte in 1996 van Iran naar Australië vanwege zijn te liberale interpretatie van de Islam. Hij verliet het land samen met zijn vrouw en kinderen.

Journalisten van nieuwszender Seven Network hadden vanuit hun kantoren pal tegenover het café urenlang zicht op de gijzeling. Zij zagen de gijzelnemer langs de ramen van het café heen en weer lopen. Volgens verslaggever Chris Reason had hij een soort riotgun, was hij ongeschoren en droeg hij een wit hemd en een zwarte pet. Medewerkers van de zender telden vijftien verschillende gezichten onder de gijzelaars die gedwongen voor de ramen moesten staan, vermoedelijk als menselijk schild tegen sluipschutters. Nadat vijf gijzelaars waren ontsnapt, reageerde hij 'uitermate geagiteerd', zei Reason. 'Hij begon te schreeuwen tegen de mensen, de gijzelaars die waren achtergebleven.'

Reason berichtte later dat medewerkers borden met eten uit de keuken haalden en dat de gijzelaars te eten kregen. Toen de avond viel werden de lichten uitgedaan.

Beeld epa
Twee werkneemsters van café Lindt wisten eerder vandaag te ontsnappen via de nooduitgang van het café.Beeld ap

'Zeer verontrustend incident'

Het gebied was vandaag volledig afgegrendeld door de politie en omliggende gebouwen en straten werden ontruimd. De Australische premier Tony Abbott sprak in Canberra van 'een zeer verontrustend incident'. Hij noemde het 'diep schokkend dat onschuldige mensen gegijzeld worden door een gewapend iemand die politieke motieven claimt'.

De Australische regering verhoogde in september het terreurdreigingsniveau naar aanleiding van het gevaar dat zou uitgaan van binnenlandse aanhangers van de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Terreurbestrijdingsteams van de politie voerden later tientallen huiszoekingen uit in de drie grootste Australische steden, Melbourne, Sydney en Brisbane. Verscheidene mensen werden opgepakt, onder wie een man in Sydney die plannen zou smeden om in het centrum van Sydney een willekeurige voorbijganger te onthoofden.

Een IS-woordvoerder riep in een geluidsboodschap op tot eenmansacties in het buitenland, waarbij hij specifiek Australië noemde. Woordvoerder Abu Mohammed al-Adnani zei dat moslims alle 'ongelovigen' moesten doden, ongeacht of zij burgers zijn of militairen.

Verschillende Australische moslimorganisaties veroordeelden vandaag de gijzeling. Zij verklaarden dat de geloofsbelijdenis 'onjuist wordt gebruikt door misleide individuen'. Veel Australiërs boden moslims die vanwege de gijzeling niet in hun traditionele kleding over straat durven via Twitter aan hen te begeleiden. De hashtag #IllRideWithYou was vanmiddag al meer dan negentigduizend keer gebruikt.

Twee gegijzelden rennen uit het gebouw.Beeld getty
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden