Premiejagers kunnen hun slag slaan in wetteloos Kabul

In de Afghaanse hoofdstad Kabul werd bij toeval een particuliere gevangenis ontdekt. Premiejagers azen op de beloningen voor opgepakte leden van Al Qa'ida....

Pas nadat zij de drie mannen en vijf andere gevangenen hadden losgemaakt, beseften de politiemensen dat ze waren gestuit op een privé-gevangenis waarin Afghaanse gevangenen werden opgesloten en gemarteld. Afghaanse veiligheidstroepen en de Amerikaanse strijdkrachten gaven toe dat zij een freelance anti-terreur-missie hadden ontdekt die werd gerund door premiejagers die met het vooruitzicht op miljoenenbeloningen naar het land waren gelokt.

Het onderzoek spitst zich toe op de Amerikaan Jonathan Keith 'Jack' Idema, die ervan wordt verdacht de man achter de privé-gevangenis te zijn. Hij zou lid zijn geweest van de Special Forces.

Idema is zeker niet de enige voormalige militair die zich ophoudt in Kabul, een stad die wat wegheeft van het naoorlogse Wenen in het beroemde boek The Third Man van Graham Greene.

Veel van de particuliere bewakers van ambassades of bedrijven zijn ex-militairen, of doen zich als zodanig voor. Ze lopen rond in camouflagepakken met donkere zonnebrillen, een machinegeweer over de schouder als ze door de stad rijden.

Idema heeft een kleurrijk verleden als ex-militair met een strafblad. Hij omschrijft zichzelf als veiligheidsadviseur en beweert dat de hoofdpersoon in George Clooneys film The Peacemaker op hem is geënt.

Er is geen officiële verklaring gegeven over wat voor operatie Idema runde, maar in Afghanistan is veel geld uitgeloofd voor het gevangennemen van Al Qa'ida-leden. Dat heeft geleid tot een bloeiende particuliere veiligheidsindustrie.

Toen Idema en twee landgenoten werden opgepakt, droegen ze uniformen die veel lijken op Amerikaanse. Volgens Afghaanse functionarissen waren hun gevangenen niet alleen aan hun voeten opgehangen, maar ook geslagen. De Amerikanen laten voortdurend weten dat Idema niets met hen te maken heeft.

Ofschoon het Amerikaanse leger het niet wil bevestigen, zou Idema tussen 1975 en 1992 deel hebben uitgemaakt van de Special Forces. Daarna dreef hij een handel in militaire uitrustingsstukken. In de jaren negentig werd hij veroordeeld wegens fraude met zijn bedrijf.

Op een rechtse website in de VS wordt gesuggereerd dat Idema pas werd vervolgd nadat hij had geweigerd informatie te geven aan de FBI en de CIA over Russisch uranium dat werd verkocht aan buitenlandse terroristische groepen. Idema zou hiervan hebben geweten na een bezoek aan Litouwen.

In 2000 spande Idema een nog lopend proces aan tegen het filmbedrijf DreamWorks SKG van Steven Spielberg vanwege de film The Peacemaker. Die film is volgens Idema gebaseerd op zijn eigen ervaringen met Russische uraniumsmokkel. Hij claimt een schadebedrag van 130 miljoen dollar.

Intussen presenteerde Idema zichzelf vaak op televisie als veiligheidsdeskundige. Tijdens de Afghaanse oorlog dook hij op bij de Noordelijke Alliantie die de Taliban bestreed. Hij bood zijn diensten aan bij verscheidene media en verscheen op de Amerikaanse televisie waar hij zei filmmateriaal over een trainingskamp van al Qa'ida te hebben.

Toen de zender Fox News dat materiaal uitzond, claimde hij 2 miljoen dollar omdat hij geen toestemming had verleend voor publicatie. Ook dreigde hij de omstreden Fox-presentator Geraldo Rivera in elkaar te slaan omdat deze operaties van de Noordelijke Alliantie in gevaar had gebracht.

Idema, die in Kabul bekendstaat als wispelturig, is ook de bron van wilde verhalen op websites van voormalige Special Forces-mensen. Die tonen zich bepaald niet allemaal vrienden van hem.

Idema is nu in handen van de Afghaanse veiligheidsdienst. Gezien het onbreken van een fatsoenlijke rechtsgang in het land, zou hij wel eens een stuk langer kunnen vastzitten dan zijn eigen gevangenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden