Preken

Wat gebeurt er met de omstreden dominee Kees Mos uit Wassenaar? Niets...

Als hij belooft dat hij het nooit meer zal doen, en als hij het goed maakt met de gemeente en zijn collega-predikant, mag hij van de kerkenraad tot z’n laatste snik op zondag in de Messiaskerk zijn boodschap blijven uitgalmen.

Wat had hij precies misdaan dat het in de krant en op het Journaal kwam, en dat het Centrum Informatie en Documentatie Israël zelfs om zijn schorsing vroeg?

Hij had vorig jaar gepreekt over de jood als verrader – een thema dat een grote rol speelt bij de vier evangelievertellers uit het Nieuwe Testament. Die verklaarden unaniem dat Pontius Pilatus meteen in de gaten had gehad dat in Jezus geen kwaad stak, maar dat de joden van Jeruzalem dreigend schreeuwden ‘Kruisigt hem!’, zodat de landvoogd ten slotte geen keus had. Terwijl hij zijn handen schoonwaste, zei hij nog tot de opgewonden menigte:

‘Ik ben onschuldig aan zijn bloed, kijk zelf maar wat ervan komt.’

En volgens Mattheüs (27:25) antwoordde de schare:

‘Zijn bloed kome over ons en over onze kinderen!’, wat nog een bekende passage bij Bach heeft opgeleverd.

Mos vond het vorig jaar maart – Pasen viel vroeg – wel een geschikt onderwerp om nog even op door te improviseren, en galmde o.a.

‘De jood bewerkstelligde volgens Mattheüs uiteindelijk een volledige omkering van Gods bedoelingen. En wat wij ons nu gaandeweg gaan realiseren, zestig jaar na de Tweede Wereldoorlog, is dat Hitler eigenlijk veel beter in de bijbel thuis was dan wij gewoonlijk voor waar willen houden.’

Want:

‘Hitler wilde de jood in ons midden definitief uitdrijven, en heeft daarmee een op zichzelf bijbelse gedachte tot in de uiterste consequentie uitgewerkt. We hebben Hitler de afgelopen decennia als monster afgeschilderd. Maar monsters bestaan niet.’

De Messiaanse kerkenraad geeft toe dat de preek ‘enigszins tegen het antisemitisme aanschurkte’ – wat zoiets is als wanneer ik iemand op een zondag in de Messiaskerk en plein public overhoop zou hebben gestoken, en m’n advocaat had gezegd: ‘Het schurkt enigszins tegen moord en doodslag aan.’

Maar los daarvan – waar zou Kees Mos van de Wassenaarse PKN-kerk zijn ongearticuleerde apekool vandaan hebben?

Tja, dominees, ben je geneigd te zeggen.

Als je vroeger als student gauw een titel wilde halen, golden rechten en theologie als de ideale disciplines: daar was je binnen drie jaar tijd op je sloffen mee klaar.

Van de jura hoor ik dat het nu zelfs vier jaar mag duren, dus nog meer op je sloffen. Maar is de predikantenstudie niet langzaam maar zeker herleid tot het niveau van de ambachtsschool die intussen hbo heet?

In de eerste jaren van de kerkhervorming had je in Nederland hagenprekers die illegaal het calvinisme verspreidden, zonder één diploma op zak. Ik wil niet meteen zeggen dat het analfabeten waren, want ze hadden natuurlijk de bijbel van buiten geleerd, maar het waren voor het grootste deel meer vrome handelsreizigers dan godgeleerden.

En waarom zou dat veranderd zijn?

De dominee van tegenwoordig schrijft wekelijks een soort columns waarvan iedere krant er dagelijks ongeveer tien afdrukt, en het enige waarin hij van de anderen verschilt is het feit dat in zijn stukjes soms het woord god voorkomt, en dat hij er zondags mee op de kansel van de Messiaskerk klimt om ze voor te dragen.

En welke columnist kan elke zondag even helder en coherent uit de hoek komen?

Opvallend aan ‘Wassenaar’ is ook eigenlijk alleen maar dat Kees in maart 2005 een boom opzette over Mattheüs, Hitler en de joden, en dat Ronny Naftaniel er pas in maart 2006 achter kwam. En dan sprak Kees voorzover ik heb begrepen nog Nederlands. Hoeveel Arabischtalige imams hebben in diezelfde tijd preken gehouden waar Ronny nooit achterkomt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden