nieuws stonehenge

Prehistorische Britten legden honderden kilometers af om mee te feesten bij Stonehenge

In een tijd zonder treinen, vliegtuigen en auto’s legden de prehistorische bewoners van Groot-Brittannië al honderden kilometers af om religieuze feesten bij te wonen in de omgeving van Stonehenge. Dat blijkt uit nieuw onderzoek, dat woensdag is gepubliceerd.

Zicht op de Stonehenge tijdens de jaarlijkse Perseïde (meteorenregen) in de vlakte van Salisbury, Zuid-Engeland Beeld REUTERS

Enorme stenen bouwwerken zoals Stonehenge werden door mensen uit de late steentijd, circa 2600 voor Christus, waarschijnlijk gebruikt voor religieuze samenkomsten. Naar deze feesten namen gasten uit verschillende uithoeken van Groot-Brittannië varkens mee om te slachten, stellen onderzoekers van Cardiff University. Tot die conclusie komen ze na het onderzoeken van de botten van 131 varkens die op die ceremonies werden geslacht.

Archeologen vonden de varkensskeletten op vier plekken in de omgeving van Stonehenge waar vermoedelijk religieuze ceremonies werden georganiseerd: Durrington Walls, Mount Pleasant, Marden en West Kennet Palisade Enclosures. De meeste van de gevonden varkens bleken echter niet uit deze omgeving te komen, maar uit plekken zo ver als Schotland. Dit toont aan dat dergelijke ceremonies belangrijke sociale bijeenkomsten waren voor volkeren uit heel Groot-Brittannië, menen de onderzoekers.

Waarom mensen zulke afstanden aflegden met hun varkens, weten onderzoekers niet zeker. Deelnemers aan de feesten waren vermoedelijk verplicht om hun eigen slachtvee mee te nemen. Hoogleraar Harry Fokkens, hoogleraar prehistorie in Europa aan de Universiteit Leiden, vindt dit best aannemelijk: ‘In opdracht van de goden deed men van alles.’ En niet alleen varkens werden meegenomen naar de ceremonies. Op een van de vindplaatsen, Durrington Walls, vonden archeologen eerder de botten van koeien. ‘Toen werd ook geconstateerd dat dit vee van elders kwam’, zegt Fokkens.

Over water

Koeien waren makkelijker te vervoeren over lange afstanden. ‘Je kunt nou eenmaal niet een paar honderd kilometer lopen met varkens’, zegt Fokkens. De wetenschappers vermoeden daarom dat de feestgangers vervoer over water gebruikten. ‘We weten dat deze mensen boten hadden’, aldus Fokkens. Deze boten waren bijvoorbeeld boomstamkano’s, maar ook grotere, meer zeewaardige, vaartuigen.’Van prehistorische stammen uit Indonesië en Papoea-Nieuw-Guinea is bijvoorbeeld bekend dat zij vee op deze manier vervoerden.’

Wetenschappers konden de herkomst van de botten bepalen aan de hand van isotopen. Dit zijn atomen waarvan de gewichtsverhouding per grondsoort, en dus per gebied, een beetje verschilt. Door deze atomen te bestuderen kan achterhaald worden waar iemand, of in dit geval een dier, is opgegroeid. ‘Een heel degelijk onderzoek’, aldus Fokkens. ‘We zijn gewend aan onderzoek op basis van strontium- en zuurstofisotopen. Deze onderzoekers keken ook naar bijvoorbeeld zwavel en stikstof.’

Menselijke skeletten zouden een directere aanwijzing zijn voor dergelijk onderzoek naar oude beschavingen, maar in dit geval was dat lastig. ‘Doordat mensen hun doden cremeerden, beschikken we nauwelijks over menselijke resten uit deze tijd’, zegt Fokkens. Dierlijke skeletten zijn in grotere mate beschikbaar.’

Een laboratoriummedewerker maakt een stuk skelet klaar voor onderzoek Beeld Cardiff University
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden