Precies hier komt olympisch dorp

Een Russisch dorp van oudgelovigen, een verzameling eenvoudige boerenhuizen met akkertjes, moet wijken voor de Winterspelen.

Van onze correspondent Arnout Brouwers

Het vliegveld is een verouderd bouwsel, de panoramische kustweg naar Sotsji is hobbelig en het centrum van de Russische badplaats wordt nog altijd gedomineerd door massieve sovjethotels. Het charmante aan Sotsji, Ruslands subtropische badplaats aan de Zwarte Zee, is dat er niet aan af valt te lezen dat hier over zes jaar de Olympische Winterspelen worden georganiseerd.

Dat was ook de olympische delegatie opgevallen, die vorige week de stad aandeed. ‘Je begint hier met niets’, zei IOC-topman Jean-Claude Kelly, doelend op de vrijwel totale afwezigheid van wintersportfaciliteiten. Maar geen zorgen, want ‘dat is een ongelofelijke kans om eerste klas faciliteiten te bouwen.’ Rusland begroot momenteel 12 miljard dollar – maar voordat er een steen op de ander is gelegd wordt al gesproken over 20 miljard.

‘Kijk, daar gaan ze eerst lekker skiën, en dan komen hier lekker in zee zwemmen.’ Ivan Tereoetov (66) toont met een wijds gebaar de in wolken gehulde bergketen die zich achter hem uitstrekt. Zelf behoort de man tot de kleine gemeenschap ‘oudgelovigen’ in de Nizjne Imeretinskaja Baai, wier huizen op een prachtige plek aan zee staan. Het hooggelegen Krasnaja Poljana, de plek waar de olympische skifaciliteiten komen, ligt maar 30 kilometer landinwaarts.

Ivan moet, net als veel van zijn buren, verkassen. Want precies op deze plek is het olympisch dorp gepland, evenals een groot ijshockeystadion en andere sportfaciliteiten. Nu nog, is het ‘dorp’ een verzameling eenvoudige boerenhuizen met akkertjes waarop groente en fruit geteeld worden.

De meeste inwoners zijn afstammelingen van de grote groep gelovigen die zich in de 17de eeuw afzette tegen een hervorming in de orthodoxe kerk en die onder de tsaren zwaar vervolgd werd. Dat juist deze oudgelovigen nu op de nominatie staan om van hun mooie strandplekje weggevaagd te worden, is een ironische wending van de geschiedenis, legt Ivan uit.

‘Mijn voorouders zijn, met vele andere oudgelovigen, naar Turkije uitgeweken. Maar het moederland bleef lonken. In 1905 reageerde tsaar Nicolaas II eindelijk positief op een van de vele smeekbedes om terug te mogen komen. Maar oudgelovigen stonden als opstandig bekend, dus gaf hij ons een zompig stuk bos, vol muskieten en ver weg van Moskou.’

De generatie van Ivans grootvader kapte de bomen, en maakte het land geschikt voor landbouw. Nu is het een van de meest gewilde lappen grond in Rusland. ‘Het wordt een plek voor rijke lui’, concludeert Ivan. Heel vreemd is het overigens niet: de oudgelovigen beheren door een speling van het lot het beste strand in de hele omgeving van Sotsji, vlak bij het vliegveld en de skifaciliteiten in de bergen.

Maar wat de aandacht van kritische Russische media heeft gewekt, is de manier waarop de oudgelovigen (en de Wit-Russen en Armeniërs die er wonen) verstoten kunnen worden. Er is een speciale olympische wet door het parlement aangenomen die de staat het recht geeft privégrond te onteigenen en zelf de prijs ervan te bepalen. Eigenaars kunnen er geen beroep tegen aantekenen.

Stepan en Irina Mazoerov kunnen er geen oog van dicht doen, zeggen ze. Maar rust is ze niet gegund. ‘Laatst kwam de gouverneur op tv, die beloofde eindelijk dat ze ons met rust zouden laten. Maar daarna kwam de burgemeester van Sotsji langs om te zeggen dat we toch weg moeten’, zegt Irina.

De Mazoerovs komen rond van de groenten die ze verbouwen, hun staatspensioen en de toeristen die ze ’s zomers huizen. Hoewel hun woning bescheiden is, kunnen ze ‘maximaal 15 mensen’ tegelijk een bed verschaffen, ook in het naast gelegen huisje dat hun ouders er honderd jaar geleden bouwden.

In de communistische tijd was dit een staatsboerderij, maar sinds die failliet is gegaan hebben de oudgelovigen ontdekt dat hun plek goud waard is. ‘Pas de laatste jaren is het leven hier eindelijk wat beter geworden’, zegt Natalja, de 47-jarige dochter van Irina. ‘Dus waarom moeten we dat opgeven?’ En net als alle andere inwoners van Sotsji, die hun huis in korte tijd dramatisch in waarde hebben zien stijgen, hebben de Mazoerovs ook leren rekenen.

Natalja en haar man Ivan vertellen dat de overheid vervangend land heeft aangeboden, evenals een compensatie van 80 duizend dollar per sotka (een stuk grond van tien bij tien meter). Maar het aangeboden land ligt aan de andere kant van de berg, legt Ivan uit, ‘en wij willen land aan zee’. En het geld ter compensatie is een fooi. ‘Wat moet ik ermee?’ zegt Natalja, ‘en waarom dollars, terwijl we zo dicht bij Europa leven? Laat ze ons echt geld geven!’

Met hun vijftien sotka’s kunnen de Mazoerovs 1,2 miljoen dollar tegemoet zien, plus vervangende woonruimte. ‘Wat dan nog? Wij hebben zelf dit huis gebouwd.’ Ook Ivan ziet niets in het aanbod. ‘Ik heb berekend dat het neerkomt op duizend dollar per jaar per familielid voor de rest van hun leven. En wat is nu helemaal duizend dollar?’

Vlakbij het dorpje ligt, midden tussen de velden, een keurig geasfalteerd parkeerterreintje. Het is de plek waar bussen met bezoekende IOC-leden stoppen, omdat hier het olympische dorp komt. Links zie je de bergen waar geskied gaat worden, rechts de huisjes van de oudgelovigen. Als er even geen IOC-leden langskomen heeft deze ‘olympische sotka’ trouwens een andere bestemming, zo blijkt uit de gebruikte condooms die er links en rechts liggen.

Tijdens het hoge olympische bezoek van vorige week probeerden bewoners van de buurt er een protestdoek te ontvouwen waarop in grote letters ‘SOS’ stond – maar de politie verhinderde het, volgens ooggetuigen op hardhandige wijze. En de bouw moet nog beginnen. Vicepremier Alexander Zjoekov relativeerde echter de zorgen over de ‘enorme uitdaging’. Rusland gaat het redden. ‘Waarschijnlijk is het moeilijker om een man in de ruimte te schieten dan om de Spelen te organiseren’, grapte hij, ‘maar een ruimtelancering kun je tenminste uitstellen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden