nieuws iran

Precies een jaar nadat VS uit atoomakkoord stapten, dreigt Iran hetzelfde te doen

Iran zegt dat het nucleair akkoord op losse schroeven kan komen te staan als de grote Europese landen, China en Rusland geen stappen zetten om de gevolgen van de Amerikaanse sancties te verzachten. De Iraanse president Hassan Rouhani heeft dat woensdag laten weten in brieven aan de betrokken regeringen en de Europese Unie.

De Iraanse president Hassan Rohani bezoekt een tentoonstelling over defensiemogelijkheden in Teheran. Beeld EPA

Binnen zestig dagen moeten er volgens Rouhani nieuwe afspraken worden gemaakt over de Iraanse olie-export en internationale banktransacties. Gebeurt dat niet, dan dreigt Iran sommige onderdelen van het in 2015 gesloten multilateraal akkoord niet langer uit te voeren. ‘Deze ingreep is bedoeld om de deal te redden, niet om hem te vernietigen’, zei de president.

De bekendmaking van Rouhani kwam precies een jaar nadat de Verenigde Staten uit het nucleair akkoord stapten. Nadien voerde de regering van president Donald Trump de sancties tegen Iran geleidelijk op, zodanig dat het land daar ernstig onder te lijden kreeg. Dit jaar zal de Iraanse economie volgens het Internationaal Monetair Fonds met 6 procent krimpen. Vorig jaar was de krimp 4 procent.

Als over twee maanden niet aan de Iraanse verlangens tegemoet is gekomen, zo zei Rouhani, zal Iran mogelijk uranium gaan verrijken tot boven de 3,67 procent die volgens het akkoord is toegestaan. Hij zei niet tot welk niveau de uranium zal worden verrijkt. Voor de productie van een kernwapen is 90 procent nodig. Het hoofd van het Iraanse atoomprogramma zei woensdag dat binnen vier dagen de 20 procent kan worden bereikt.

Ook dreigt de Iraanse regering na zestig dagen een eind te maken aan de gedeeltelijke onttakeling onder Chinees toezicht van de zwaar-waterreactor bij de stad Arak. Die operatie moet ervoor zorgen dat de reactor niet langer plutonium zou kunnen produceren.

Verder zet Teheran meteen al een rem op de uitvoering van enkele verplichtingen uit het verdrag. De export van verrijkt uranium en van zwaar water zal worden gestaakt. Met die uitvoer slaagde Iran erin zijn voorraden uranium en zwaar water onder de plafonds te houden die in het atoomakkoord zijn vastgesteld.

Volgens buitenlandse deskundigen behelst het stoppen van de export vooralsnog geen echte schending van het akkoord en zal het niet vanzelf leiden tot strafmaatregelen. Het bereiken van de plafonds is nog niet in zicht. ‘Voor het moment verandert er niets, maar het zou een tikkende tijdbom kunnen zijn’, zei een Europese diplomaat tegen persbureau Reuters.

Europese regeringen hebben verontrust gereageerd op de aankondiging van president Rouhani. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas sprak zijn ‘grote bezorgdheid’ uit. De Franse minister van Defensie Florence Parly zei dat nieuwe sancties aan de orde zullen komen indien Iran het atoomakkoord niet langer respecteert.

Rusland legt de schuld voor de problemen rond het akkoord bij de Verenigde Staten, en in mindere mate bij de Europese landen, die te weinig zouden hebben gedaan om Iran te beschermen tegen de Amerikaanse sancties. Een woordvoerder van het Kremlin zei dat nadat de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif woensdag gesprekken had gevoerd in Moskou.

Zarif zei tegen verslaggevers dat zijn regering het voortbestaan van het akkoord kan garanderen als de Europese ondertekenaars hun verplichtingen nakomen. Op het ogenblik is dat volgens hem niet het geval.

Teheran probeert al geruime tijd met Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en de EU afspraken te maken over toegang tot het internationale bankverkeer en de import door Europa van Iraanse olie. De landen zijn bereid daarover mee te denken, maar staan onder grote druk van Washington dat niet te doen. Om zaken te kunnen blijven doen met Iran begon de Europese Unie vorig jaar al een systeem van ruilhandel op te zetten, waarmee het Amerikaanse sanctieregime omzeild zou kunnen worden.

De VS hebben onlangs een eind gemaakt aan de uitzondering die voor enkele landen werd gemaakt op het verbod Iraanse olie te kopen.

Om zaken te kunnen blijven doen met Iran probeerde de Europese Unie vorig jaar al een systeem van ruilhandel op te zetten om het Amerikaanse sanctieregime te omzeilen

De hoogste Iraanse leider, ayatollah Ali Khamenei, eiste al snel nadat Amerika uit het akkoord was gestapt dat Europa de deal moest redden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden