'Praktisch omgaan met het klimaat'

Interview..

Van onze verslaggever Wouter Keuning

amsterdam Terwijl in Bangkok deze week druk wordt onderhandeld over de contouren van het klimaatverdrag dat in december in Kopenhagen ondertekend moet worden, probeert Todd Stern (58), de speciale ‘klimaatgezant’ van president Obama en straks hoofdonderhandelaar namens de Verenigde Staten in Kopenhagen, achter de schermen te doen wat nodig is om van de mondiale top een succes te maken. Het wereldwijd aanpakken van de klimaatproblemen noemt hij ‘een titanische missie’, waarvan een eventueel akkoord in Kopenhagen ‘slechts het begin kan zijn’.

Namens de regering-Clinton was Stern in 1997 ook al nauw betrokken bij de onderhandelingen over het Kyoto-verdrag over klimaatbescherming. Nadat Clinton en Gore instemden met ‘Kyoto’, zag Stern, met de rest van de wereld, hoe het verdrag niet door de Amerikaanse Senaat kwam omdat die het oneens was met de beperking die het verdrag oplegde aan de uitstoot (emissie) van broeikasgassen zoals CO2. Uit die gebeurtenissen zijn lessen getrokken. Het mantra dat de Amerikanen voor Kopenhagen bezigen, luidt dan ook dat niets ondertekend moet worden dat vervolgens ‘thuis’ niet verkocht kan worden.

Mede om die reden is het volgens vrijwel alle betrokkenen van groot belang dat de nieuwe klimaatwet die deze zomer door het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden werd goedgekeurd zo snel mogelijk ook door de Senaat wordt aangenomen. Vooral omdat het plafond aan emissies en een systeem voor emissiehandel (cap and trade) dat onderdeel uitmaakt van die wet, ook een belangrijk onderdeel zullen zijn van het verdrag in Kopenhagen.

Wat gebeurt er als de Senaat die wet niet aanneemt voor de top in Kopenhagen?

‘Ik heb het niet graag over allerlei wat-als-scenario’s. Ik ben nog steeds hoopvol dat het zal lukken. Wij gaan in ieder geval onze uiterste best doen om het te laten lukken. Ik denk dat we hoe dan ook, ook in de Verenigde Staten, uiteindelijk een systeem van cap en trade zullen hebben.’

Is goedkeuring door de Senaat van de klimaatwet een voorwaarde voor een succes in Kopenhagen?

’Dat denk ik niet. Kopenhagen is wat mij betreft een succes als we daar een sterk akkoord kunnen tekenen dat heel duidelijke regels formuleert voor de toekomst en de weg beschrijft hoe we die toekomst gaan bereiken. Veel mensen zien Kopenhagen als een eindpunt, maar het echte werk, het halen van de doelstellingen die we overeenkomen, begint pas daarna.’

Een van de hete hangijzers in de lopende onderhandelingen is de vorm waarin een akkoord in Kopenhagen gegoten moet worden. De zogenaamde schedule-benadering van de Australiërs en de Zuid-Koreanen wordt door velen als goede mogelijkheid gezien. In grote lijnen bestaat die eruit dat er geen doelstellingen van bovenaf worden opgelegd, zoals bij Kyoto het geval was, maar dat individuele landen zelf aan mogen geven wat hun doelstellingen zijn.

Ook Stern zegt zich ‘erg te kunnen vinden’ in die benadering. ‘Vooral het onderliggende idee, namelijk dat de nadruk ligt op nationale actie, spreekt mij aan.’ Maar hij waarschuwt tegelijkertijd dat ook bij deze benadering transparantie van het grootste belang is. ‘Er moeten dus afspraken worden gemaakt over hoe en wanneer je meet en hoe en wanneer je rapporteert’, aldus Stern.

Een van de kritiekpunten op de benadering van de Australiërs en Zuid-Koreanen is dat de optelsom van de doelstellingen die de landen zich opleggen nooit genoeg zal zijn om te bereiken wat volgens wetenschappers nodig is om grote rampen te voorkomen. Hoewel Stern die kritiek begrijpt, is het voor hem geen reden de ‘schedule-benadering’ bij het grofvuil te zetten.

‘Op elke benadering is iets af te dingen. Perfect wordt het nooit. Waar het om gaat, is dat we op pragmatische en praktische wijze met het probleem omgaan. In het beste geval vormt Kopenhagen een heel goed en duidelijk startpunt voor de oplossing van het probleem en zorgt een akkoord daarna voor een sneeuwbaleffect.’

Stern wijst erop dat dat geen illusie is die velen er al van hebben gemaakt. ‘We hebben het ook zien gebeuren bij de aanpak van de zure regen in de VS. Dat probleem was van een heel andere orde, maar toen we eenmaal een cap en trade-systeem hadden ingevoerd voor sulfaat, gingen de ontwikkelingen veel sneller dan we onszelf hadden opgelegd.’

Stern wijst er bovendien op dat de kosten van dat systeem slechts 30 procent bedroegen van wat alle doemdenkers hadden voorspeld.

Het feit dat Amerikanen de opwarming van de aarde en bescherming van het milieu de minst belangrijke beleidsissues vinden, zoals blijkt uit de laatste barometer van het Pew Center on Global Climate Change, is volgens Stern vooral een teken van de tijd waarin we leven.

‘Ik denk niet dat dat de kern van het probleem is ’, zegt hij. ‘Mensen hebben dankzij de crisis genoeg aan hun hoofd. Ze verliezen hun baan of moeten hun huis uit. Natuurlijk is opwarming van de aarde dan niet je eerste zorg. Als je opeens een krater in je tuin hebt, wil je daar wat aan doen. Maar als tegelijkertijd je huis in brand staat, blus je die eerst.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden