Pr-offensief maskeert beperkte armslag

Wie nog niet wist dat dit kabinet wél met de samenleving praat, weet het sinds maandag. In een reusachtig slotoffensief zwermden de ministers van Balkenende IV over het land uit, om ’s avonds in de Jaarbeurs ook nog gezamenlijk uitgebreid met de burger van gedachten te wisselen....

Marc Peeperkorn en Philippe Remarque

‘Wij zijn ervan overtuigd dat beleid dat in dialoog tot stand komt, beter uitvoerbaar is en beter werkt’, zei de premier in Utrecht.

In een mediademocratie moet zoiets worden getoond. Balkenende erkende eerder dat de finale van de 100 dagentoer, geregisseerd door zijn vertrouweling Jack de Vries, is bedoeld om de nieuwe aanpak ‘zichtbaar’ te maken.

Jarenlang regeerde de premier ‘met de rug naar de samenleving’, volgens de oppositiepolitici Bos (PvdA) en Rouvoet (ChristenUnie). Nu diezelfde twee door de verkiezingsuitslag werden gedwongen Balkenende IV mogelijk te maken, moest een stijlbreuk plaatsvinden. Wij luisteren, werd het devies, vanaf het begin enthousiast door Bos uitgevent. Door het beleid ‘niet in de achterkamers’ te maken, hoopt het kabinet de vermaledijde kloof met de burgers te overbruggen.

Dat een kabinet overlegt met belangenclubs om draagvlak te scheppen voor beslissingen, is niet nieuw. Dat heet polderen. Ook is het gebruikelijk dat nieuwe bewindslieden zich eerst inwerken en dan hun beleid presenteren. Maar nooit werd om deze verkenningen zo’n pr-show gebouwd.

Dat brengt risico’s met zich mee. Ten eerste schept het hoge verwachtingen bij de gesprekspartners, die lang niet allemaal worden waargemaakt. De eerste optelsom van alle wensen – het concept-Beleidsprogramma – telde ruim honderd pagina’s met 130 voorstellen. Dat moet worden ingedikt tot zo’n vijftig pagina’s met dertig voorstellen. De ministers ruziën nu al over de schaarse miljarden. ‘Het kabinet heeft één miljard euro te verdelen, ontmoet voor drie miljard aan wensen, waarmee het nettoresultaat twee miljard frustratie is’, beschrijft D66-leider Pechtold de 100 dagencampagne.

Een tweede risico is dat het kabinet weinig krachtdadig overkomt. Politici moeten zelf keuzes maken, zeggen critici, niet hun oren laten hangen naar deze of gene lobbyclub. Leiders als Sarkozy of Merkel gebruiken hun eerste honderd dagen juist voor een scherp geformuleerd eigen programma.

In reactie op deze kritiek laat het kabinet weten niet alle verwachtingen waar te maken en desnoods zijn eigen weg te gaan. Maar dat werpt weer de vraag op of de bewindslieden wel luisteren.

Op dit moment wordt al volop aan de eindtekst van het beleidsprogramma gevijld, terwijl de grootscheeps aangekondigde ‘kindertop’ nog moet plaatsvinden. Het belangrijke overleg met werkgevers en werknemers kan niet beginnen omdat men het oneens is over het ontslagrecht. Wat is de inbreng van burgers en organisaties uiteindelijk waard? Die vraag blijft vooralsnog onbeantwoord.

De 250 genodigden die gisteravond in Utrecht met de ministers spraken, hebben begrip voor de marges waarbinnen het kabinet opereert. Ze vinden het positief dat naar hen wordt geluisterd. Of het 100 dagengebaar ook bij de rest van Nederland in goede aarde valt, zal blijken als op 14 juni het beleidsprogramma bekend wordt.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden