Potgrond uit een hockeypuck

Wie thuis een bloempotje met aarde wil vullen, hoeft niet meer met loodzware zakken te sjouwen. Eén tabletje Portie Potgrond, glas water erbij, en je hebt een halve liter prima aarde....

tekst Anouk Kemper en Peter Winterman

De bruine tabletten doen op het oog aanvankelijk denken aan een soort ijshockeypuck, een rijstwafel of een fikse sjoelsteen. Maar zodra je er water overheen giet, krijg je ineens een donkere aarde-achtige substantie. De naam van deze uitvinding, die sinds drie maanden te koop is: Portie Potgrond. Ideaal voor mensen die een klein plantje willen planten en dus geen grote zakken aarde nodig hebben.

Toch is Portie Potgrond geen échte potgrond, het is kokosgruis. ‘Dit gruis blijft over in de lege bast van een kokosnoot’, vertelt bedenker én ondernemer Jos van Doren (43). Het gaat dus niet om het witte deel in het binnenste van de kokosnoot, waaruit kokosmelk wordt gemaakt, maar juist om de bast daaromheen. ‘Wij verwerken er per jaar een half miljard.’

Na een aantal jaar te hebben gewerkt bij een grote, internationale leverancier van landbouwproducten, begon Van Doren in 1994 voor zichzelf. Hij verruilde zijn woning aan de Amsterdamse Marnixstraat voor een achterstandswijk in Den Bosch. ‘Ik had in die tijd echt geen cent’, grinnikt hij achteraf.

Zo’n veertien jaar later is zijn bedrijf ‘Dutch Plantin’ uitgegroeid tot de grootste kokosimporteur van Nederland. Vanuit India, Sri Lanka, Ghana en binnenkort ook vanuit Ivoorkust haalt Van Doren ieder jaar in totaal 300 duizend kubieke meter kokosgruis en kokosvezel naar Helmond. In fabrieken in India en Sri Lanka laat het bedrijf het gruis drogen, malen, zeven en persen tot blokken van vijf en tien kilo. Die worden in containers verscheept naar tuinbouwbedrijven in onder meer Nederland, Australië, Kenia, Suriname en de Verenigde Staten.

Het gruis bewijst zich als een goede vervanger van veengrond, de normale bron van potgrond, vanwege de luchtige structuur. Wortels aarden er gemakkelijk in. Veengrond wordt bovendien schaarser en duurder, waardoor Van Doren goede zaken doet. De grote opslagloods van zijn bedrijf doet leeg aan, omdat er ‘gigantisch veel vraag’ naar het alternatieve kokosgruis is.

Met zo’n acht fabrieken in India en één in Ghana en Sri Lanka is Van Doren als ondernemer geslaagd. Portie Potgrond ziet hij als een leuke, extra toevoeging: een uitstapje.

Het concept is simpel. De tabletten van Portie Potgrond worden gemaakt van een samengeperste hoeveelheid kokosgruis met toegevoegde kunstmest, die zo’n zes maanden werkt. Als je zo’n 200 milliliter water bij de tablet giet, zet deze uit en ontstaat er een halve liter potgrond. En dat voor een tablet, dat aanvankelijk slechts 45 gram weegt. De tabletten worden per tien stuks verkocht in kartonnen kokers, die in de winkel 3,95 euro kosten.

De van oorsprong Brabantse supermarktketen Jumbo heeft een exclusief verkoopcontract met de Helmondse ondernemer. Daarnaast liggen de kokers met potgrondtabletten bij veel tuincentra in de schappen. ‘De familie Van Eerd (de eigenaar van de Jumbo-keten, red.) was meteen heel enthousiast’, aldus Van Doren. ‘We zijn nog maar net begonnen, maar het lijkt erop dat de eerste omzetcijfers positief zijn.’

De totstandkoming van het concept was een stuk minder simpel. Twee jaar van marktonderzoek en brainstormen gingen vooraf aan de lancering van Portie Potgrond. ‘Het idee voor de tabletten was oorspronkelijk niet van mij’, geeft Van Doren toe. Een afnemer van Dutch Plantin – Eco-Grow uit Wekerom – máákte op kleine schaal al samengeperste tabletjes van het kokosgruis.

Van Doren raakte algauw overtuigd van de formule en besloot er fors in te investeren. Nu is Portie Potgrond in het hele land verkrijgbaar. ‘We richten ons vooral op jonge stelletjes die weinig tijd hebben en niet over een grote tuin beschikken’, vertelt Van Doren. ‘Maar de tabletten zijn niet bedoeld om potgrond helemaal te vervangen. Die illusie hebben we nooit gehad.’

De echte tuinliefhebber zal namelijk nooit voldoende hebben aan de hoeveelheid aarde die Portie Potgrond opbrengt. ‘Voor hen blijft het goedkoper om gewoon een grote zak potgrond bij het plaatselijke tuincentrum te kopen. Maar voor ouderen met een klein balkonnetje zijn de tabletten ideaal.’

Voor ‘gewone’ potgrond betaal je gemiddeld een euro per tien liter. Portie Potgrond kost omgerekend een euro per liter en is dus tien keer zo duur. ‘Dat prijsverschil zit hem ook in de kwaliteit’, verklaart Van Doren echter. ‘Kokosgruis blijft veel langer vers dan potgrond.’

Na opening van een zak blijft gewone potgrond ongeveer een week vers. Dat heeft te maken met het vocht in die potgrond. Omdat de tabletten van Portie Potgrond geen vocht meer bevatten, blijven ze langer goed.

Kokosgruis is in de Nederlandse tuinbouw al jaren een doorslaand succes. Vooral rozentelers gebruiken de potgrondvervanger op grote schaal. Zij krijgen speciale zakken aangeleverd waarin een soort samengeperste ‘planken’ van kokosgruis zitten. Water erbij, en de rozen kunnen rechtstreeks in de zak geplant worden. ‘Wat voor de professionele markt werkt, moet ook voor de consumentenmarkt aanslaan’, dacht Van Doren. In zijn fabriek in India werken duizend mensen aan de productie van het kokosgruis. Vervolgens wordt het elke maand in honderden containers tegelijk verscheept naar Nederland. Daar verwerkt Van Doren samen met potgrondbedrijf Legro de grote blokken kokosgruis.

Zijn er eigenlijk wel genoeg kokosnoten om aan de vraag te kunnen voldoen? ‘Ja. Wereldwijd is er jaarlijks 60 miljoen kubieke meter kokosgruis in de natuur voor handen. Op dit moment wordt daarvan elk jaar 2 miljoen kuub verwerkt. Een vrijwel onuitputtelijke bron dus.’ *

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden