Potgrond? Mediterrane palmgrond zult u bedoelen

Cactusaarde, hanging basket-grond, horentensiagrond: je kunt het zo gek niet bedenken, of het tuincentrum heeft het in voorraad. Maar maakt het ook verschil? 'We zouden op basis van systematische wetenschappelijk onderzoek heel wel tot veel betere recepturen kunnen komen.'

Een nieuwe lente, een nieuwe kluit: op naar het tuincentrum. Wie daar deze weken naar binnen stapt, struikelt zowat over de zakken potgrond en tuinaarde. De tuinaarde is bedoeld om te mengen met de grond in tuinperken, potgrond moet in potten en bakken op het balkon en in de kamer.


Vooral in deze laatste vorm is het assortiment duizelingwekkend. Een snel bezoek levert redelijk algemeen ogende predicaten op als potgrond speciaal, langwerkende potgrond en potgrond universeel. Daartussen vinden we nog zakken varengrond, buxusgrond, cactusaarde, orchideeëngrond, mediterrane palmgrond, hanging basket-grond, rododendrongrond, horentensiagrond en niet te vergeten rozengrond.


Is een gewone zak potgrond niet meer goed genoeg? Waarom moeten die planten zo schandalig worden vertroeteld? 'Het is best ingewikkeld geworden', erkent Rob ten Lohuis van RHP, een organisatie die onderzoek doet, advies geeft over de kwaliteit van potgrond en het gelijknamige keurmerk RHP uitgeeft.


De consument heeft het over zichzelf afgeroepen, vindt Ten Lohuis, en hij staat niet alleen. Mensen zijn het niveau van geraniums en viooltjes ontstegen en kopen vandaag de dag exotische planten voor in hun potten op het balkon, het terras of in de kamer. Neem Phalaenopsis, een orchidee met fraaie witte bloemen. 'In het wild groeit deze epifyt in symbiose met bomen. Dus in een pot op het balkon is het dan prettig als er flink wat boomschors in de potgrond zit.' Ook de zuurgraad, de voeding en vooral de luchtigheid zijn op het plantje aangepast.


Ten Lohuis zal niet zeggen dat de plant in gewone potgrond meteen doodgaat, maar wegkwijnen en niet in bloei blijven is wel een risico. En zo is het ook op het balkon. Bij potgrond voor zuurminnende planten als rododendron of hei is de zuurgraad (pH) wat lager dan normaal, terwijl de grond voor rozen meer meststoffen bevat.


Het klopt dat een zuurminnende plant als rododendron of hortensia bij een pH van 7 wortelproblemen krijgt, beaamt Chris Blok, medewerker 'wortelmedia en plantvoeding' aan Wageningen Universiteit in Bleiswijk. 'Bij de enorme diversiteit aan potgrond die verkrijgbaar is, zit er verschil in de chemische parameters zuurgraad en mestgehalte en in fysische aspecten als watervasthoudend vermogen.'


Lukraak

Het probleem is echter dat al die mixen in de loop der tijd gewoon met proberen tot stand zijn gekomen. 'Telers hebben van vader op zoon een eigen mengsel ontwikkeld', weet Blok. 'Deze empirische werkwijze maakt huiverig voor verandering. Het zou heel goed kunnen dat we na systematische wetenschappelijke proeven tot veel betere recepturen komen.'


Je moet dan lukraak een stuk of vijftig recepten maken en ze blind toewijzen en dan kijken welke plant het het beste doet op welk mengsel, aldus Blok. De potplantenbranche kent aan dergelijk onderzoek echter geen prioriteit toe. 'Ziekten scoren beter, evenals energie- en waterbesparing. Potgrond staat onder aan de lijst.'


Jaren geleden deed Blok onderzoek naar de vervanging van veen in potgrond, en het gebruik van een alternatief leidde tot veel betere resultaten. Tegelijkertijd zal een palm of olijfboom ook wel op universele potgrond gedijen.


Dat geeft Rob ten Lohuis van RHP eigenlijk ook wel toe. RHP controleert de samenstelling van de potgrond op chemische parameters, op krimp van de potgrond en op wateropnemende capaciteit. 'Totdat Wageningen of anderen aantonen dat het anders is, stellen wij dat hortensiagrond de optimale mix is voor de hortensia en cactusgrond het beste is voor cactussen', aldus Ten Lohuis.


Notoire bedriegers die op gemakkelijke wijze een graantje meepikken van de balkonstatus en tuincultus zitten er volgens Ten Lohuis niet tussen. 'Het komt een à twee keer per jaar voor dat de monitoring en analyse afwijkingen opleveren in bestanddelen als veen, klei of kokos', zegt hij. 'Dan laten we de productie meteen stilzetten. Het keurmerk van het desbetreffende bedrijf wordt dan opgeschort totdat het probleem is verholpen.' Een terughaalactie van zakken potgrond of tuinaarde is er in zijn vijftienjarige carrière niet geweest.


Mengen

Bij Attero - voorheen VAM -, de grootste composteerder van Nederlands groente-, fruit- en tuinafval, is het ook Tim Brethouwer opgevallen dat de diversiteit van potgrond enorm is toegenomen. Attero levert er compost voor - die niet meer dan 10 procent van het veen in de grond kan vervangen, gezien al het zout dat we in de keuken op onze groenten doen. 'Toch is het een mooie bestemming voor dit dagelijkse afval', zegt Brethouwer, die hoopt dat veel mensen op de landelijke compostdag van 24 maart een gratis zak ophalen op gemeentewerven of bij de composteerbedrijven. 'Ze moeten de compost niet in een pot stoppen, maar als bodemverbeteraar mengen met de grond in hun tuin.'


Volgens Brethouwer zijn de verschillen tussen de potgronden miniem. 'Ik heb de stellige indruk dat het vooral niches zijn, die de branche met slimme marketing probeert te ontwikkelen', zegt hij. Ben Scheer, marketing manager van Pokon Naturado, ontkent dat niet. 'Enkele jaren geleden was de rododendron populair als potplant, dus ontwikkelden wij een zuurdere potgrond', zegt Scheer, wiens bedrijf onder meer Intratuin bedient. Toen de hype van rododendron voorbij was en de eveneens zuurminnende hortensia opkwam, veranderde Pokon het opschrift van de zak. 'We zetten eerst 'rododendron/hortensiagrond' op de zak en nu alleen nog 'hortensia'. Het was min of meer dezelfde potgrond. Dat Intratuin nog beide zakken verkoopt, heeft te maken met een restyling', aldus Scheer.


Consument

Een predikaat als 'zuurminnende plantenpotgrond' bekt niet lekker en de gemiddelde consument heeft er geen boodschap aan. 'Bij ons gebeurt de productontwikkeling op basis van de specifieke behoeften van de plant en de behoefte van de consument', aldus Scheer.


De recepturen van potgrond verschillne wel degelijk, zegt ook Wim Veenbaas, potgrondproducent te Drachten en kleinzoon van een turfsteker.


'Voor 20 procent zijn consumenten plantenfreaks die hun cactus liever in cactusaarde zien groeien dan in potgrond en die hun buxus vertroetelen met buxusgrond', aldus Veenbaas.


Voor de 80 procent met doorsnee planten is universele potgrond goed genoeg en daarin doet een buxus het ook heus wel. 'Ben je een luie tuinier, en geef je weinig mest en water, neem dan langwerkende potgrond met veel watervasthoudend kokos,' raadt hij aan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.