Post-punk

PROFIEL Choreograaf en rockmuzikant Christian Rizzo Dans

Christian Rizzo ( 49 ) had een kleurrijke hanenkam, was punkrocker en ontwierp voor grote modehuizen. De Franse choreograaf valt op tijdens Julidans. Met zijn voorstelling ontlokte hij vorig jaar in Avignon een staande ovatie van 20 minuten.

Het is bijna cliché en toch verging het Christian Rizzo (1965, Cannes) precies als Leroy in de oer-auditiefilm Fame. De Franse modeontwerper, designer en rockmuzikant vergezelde in 1991 een vriend naar een dansauditie voor het gezelschap van Mathilde Monnier. Zelf had de midtwintiger geen enkele ambitie richting moderne dans. Hij speelde elektrische gitaar, had een eigen rockband én kledinglijn. Zijn droom was niet de nieuwe Mikhail Baryshnikov te worden maar de Franse David Bowie; als 14-jarige had hij de superster zien optreden in Londen. Toen hij daarna The Residents gemaskerd te keer zag gaan, vond deze zoon van een tegelzetter en een secretaresse definitief zijn weg naar de punk. Hij stak zijn haren omhoog en verfde de hanenkam in alle kleuren van de regenboog.


Dat schrok choreografe Monnier in 1991 niet af. Ze vroeg hem voor de gein mee te auditeren. Nog voor Rizzo het goed en wel doorhad, was hij aangenomen. Eerst voor één project, toen nog een, en weer een. Zo werd hij alsnog danser, al bleef hij rocken en ontwerpen. In 1999, acht jaar later, kwam alles bij elkaar toen hij zelf ging choreograferen. Of dat is misschien niet het goede woord. Rizzo stylet beweging. Hij benadert het theater als een donkere kijkdoos, die hij als klinische wonderkamer inricht, met veel wit, zwart en verhullende kostuums (capuchons, zonnebrillen, motorhelmen). En bijna altijd met grote potplanten om dansers achter schuil te laten gaan. Om over de dikke mist en sigarettenwolken nog maar te zwijgen. Zijn muziekkeuze verraadt zijn rockachtergrond: vaak bulderende post-punk.


Ook nu hij zondag in Julidans zijn mannenvoorstelling D'après une histoire vraie presenteert, zet hij die op een score van twee simultane drumpartijen, live uitgevoerd door krachtpatsers Didier Ambact en KinqQ4. De drums gaan flink tekeer, in contrast met de tedere, zachte en kameraadschappelijke bewegingen van acht blootvoetse dansers in makkelijk zittende kleren. Wel betreden ze nog een strak wit vlak dat rechts omhoog krult, met daarop een plant, kuipstoeltje en bal - typisch Rizzo.


Verder wijkt D'après une histoire vraie (die volgend jaar mei ook Breda aandoet) in alles af van eerder werk van de Franse choreograaf. De voorstelling is vrolijk, licht en feestelijk, een viering van vriendschap en gemeenschapszin. Terwijl eerder werk altijd een bevreemdende mengeling uitstraalt van verderf, verdoemenis en vergankelijkheid. Eenzame figuren in donkere pakken en diffuus licht; holle ogen in deels geblindeerde gezichten. Met formele, esthetische en ceremoniële gebaren verdwijnen ze één voor één van het podium, als uiting van Rizzo's diep gewortelde besef van vergankelijkheid. Zoals in Le bénéfice du doute dat medio mei in het Chassé Theater in Breda was te zien: als in een dodenritueel leggen zeven dansers hun 'alter ego' af - poppen die ze hun eigen kleren aantrekken en angstaanjagend aan touwen laten bungelen. Geen opwekkend tafereel. Eerder een seance in een dodenhuis.


In 2005 maakte hij voor Festival Avignon een solo voor acrobaat-performer Jean-Baptiste André, die hij later hernam in een winkel van Walter Van Beirendonck. Moederziel alleen staat André op het podium, onherkenbaar, van kop tot teen gestoken in een leren motorpak met zwart geblindeerde helm. Hij buigt traag en aarzelend voorover, betast een been en valt in eindeloze slow motion. Een motorrijder zonder motor, verwikkeld in een ongeval: een verstrengeling van noodlot en eenzaamheid, bewegend in de onbehaaglijke transitzone tussen leven en dood. Maar medelijden voelen we niet; het kostuum belet ons de motorrijder te leren kennen.


In een andere 'valse' solo, BC, janvier 1545, Fontainebleau (2007) staat hij zelf naast een klassieke danseres op het podium; Rizzo, gestoken in livrei, draagt een konijnenmasker. Als gemaskerde dienaar loopt hij langzaam weg. Later zal de danseres hem volgen.


In dat jaar trekt hij even zijn banden met de modewereld aan; hij ensceneert een spektakel op de catwalk voor het twintigjarig bestaan van modehuis Christian Lacroix.


Twee jaar geleden laat hij voor het eerst zijn grijze haren staan, net nu hij richting vijftig gaat. Hij leert de liefde kennen en is sindsdien minder gericht op eenzaamheid als wel op gemeenschapszin. Hij benadert het theater nu liever als plek voor collectieve rituelen. Vandaar zijn vers gebruik van volksdans in D'après une histoire vraie, dat vorig jaar een twintig minuten durend applaus ontving in Avignon.


Het keerpunt was een toevallige ervaring in Istanbul. Daar zag hij mannen spontaan een podium bezetten om even een uitzinnige traditionele dans op te voeren. Tien minuten hooguit. Het beeld bleef nazinderen in zijn hoofd omdat de manifestatie van kracht en levendigheid zo tegengesteld was aan zijn eigen voorliefde voor vereenzaamde figuren op toneel. Sindsdien kiest hij geen ellenlange titels meer, geplukt uit romanlectuur, maar kortere eigen verzinsels. Hij komt ook niet meer in clubs en is gestopt met roken. De wolk tussen hem en de wereld trekt weg.


JULIDANS: D'APRèS UNE HISTOIRE VRAIE VAN CHRISTIAN RIZZO/L'ASSOCIATION FRAGILE, 6/7, STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM EN 21/5 2015 IN CHASSé THEATER BREDA. JULIDANS.NL

Franste stakingskoorts

De Franse stakingskoorts onder theatertechnici - als protest tegen wijzigingen in werkeloosheidsregelingen voor creatieve beroepen - heeft zijn weerslag op festival Julidans. Afgelopen weekend werd in Montpellier op het laatste moment La Nuit & Les Oiseaux van de Algerijnse Nacera Belaza afgelast; Genesis van Sidi Larbi Cherkaoui ging op de valreep door. Nederlandse journalisten waren afgereisd voor previews. Julidans co-produceert met veel Franse festivals zoals Montpellier Danse en Festival Avignon; ze delen bijvoorbeeld reiskosten van niet-westerse dansers. Als die hun optredens in Frankrijk mislopen, wordt een retourtje Amsterdam (te) kostbaar en wordt 'thuisblijven' een optie. Voorlopig belooft iedereen er te zijn. Maar bij de Chinese dansers van Sidi Larbi Cherkaoui en de Zuid-Afrikaanse dansers van Robyn Orlin spant het erom.

Tips Julidans

- Genesis van Sidi Larbi Cherkaoui, een spirituele reis tussen leven en dood, met mondkapjes en rook, 5 en 6/7


- AH/HA van Lisbeth Gruwez en Maarten Van Cauwenberghe over het bijna exploderen van het lachen, 4 en 5/7


- Louise Lecavalier (56, jarenlang frontvrouw en Flame on Legs van LaLaLa Human Steps) choreografeert zichzelf, ruig, intens en obsessief, 10 en 11/7


- Het gekke experimentele enfant terrible VA Wölfl opent met Kurze Stücke, waarin dansers in een limousine arriveren en het publiek de lengte van de stukken bepaalt, 1 en 2/7

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.