Positie Ierse premier Enda Kenny onhoudbaar na verkiezingen

De positie van de Ierse premier Enda Kenny lijkt onhoudbaar na zijn grote nederlaag bij de parlementsverkiezingen van vrijdag.

Sinn Feins Gerry Adams en Imelda Munster op de schouders. Beeld getty

Onvrede over de bezuinigingen heeft ertoe geleid dat zijn centrum-rechtse partij Fine Gael ongeveer 20 van de 73 zetels zal verliezen, terwijl Labour, de kleinere coalitiepartner, dreigt te worden weggevaagd. Winnaars zijn de onafhankelijke kandidaten en, verrassend, Fianna Fail, de oude volkspartij die in 2011 keihard werd afgestraft voor haar aandeel in de crisis die de bezuinigingen noodzakelijk had gemaakt.

Het was niet het resultaat dat Kenny had verwacht toen hij drie weken geleden de verkiezingen uitriep. Er was veel gemor over de drastische bezuinigingen die de Trojka - de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds - het groene eiland had opgelegd, maar de verwachting was dat vooral Labour daarvan het slachtoffer zou worden. Linkse kiezers hebben meer moeite met bezuinigen dan rechtse. Iets soortgelijks was zichtbaar geworden in het Verenigd Koninkrijk, waar de Tories wonnen terwijl de progressieve coalitiepartner implodeerde.

Bij het aangaan van de coalitie had Labour, 's lands oudste partij, beloofd de bezuinigingen te beperken en zo eerlijk mogelijk uit te voeren. Dat is volgens haar kiezers niet gelukt. Ze vlogen daarom alle kanten op.

Een deel kwam terecht bij het linkse Sinn Fein, maar de oude politieke tak van de IRA won minder dan ze had gehoopt. Dat Sinn Fein geen populaire partij zoals Syriza of Podemos is, heeft mogelijk te maken met het leiderschap van Gerry Adams, een politicus die niet universeel geliefd is vanwege zijn verleden - hij ontkent het - bij het verboden republikeinse leger.

Het was een gat in de markt voor onafhankelijke kandidaten die veel aantrekkingskracht bleken te bezitten bij proteststemmers. Er waren zo veel onafhankelijke kandidaten verkiesbaar dat er werd gesproken over Independents Day. De bekende zakenman, politicus en journalist Shane Ross had zelfs de Independent Alliance opgericht. Hoewel de (voorkeur)stemmen nog altijd niet zijn geteld, lijken de onafhankelijken uit te komen op 30 van de 150 zetels. De vraag is of de onafhankelijke kandidaten een doorslaggevende rol zullen spelen bij de formatie.

Gerry Adams. Beeld epa

Wederopstanding

Dat komt door de wonderbaarlijke wederopstanding van Fianna Fail ('Soldaten van het Lot'). Sinds haar oprichting negentig jaar geleden door Eamon de Valera, de vader van de Ierse republiek, is dit de natuurlijke regeringspartij, maar daar leek door de crisis een einde aan te zijn gekomen. Die conclusie is te voorbarig. Waar Kenny tijdens de campagne de nadruk legde op economische competentie, belichtte Fianna Fail het thema 'eerlijkheid'. Zijn de bezuinigingen ook eerlijk geweest? Dit bleek een gevoelige snaar te hebben geraakt bij de Ierse kiezer.

De enige duurzame meerderheid is een unieke coalitie tussen de historische vijanden Fine Gael en Fianna Fail. Beide partijen voelen er weinig voor, omdat Sinn Fein, zeker als Adams opstapt, dan de lachende derde zou zijn. Fine Gael kan ook een minderheidsregering vormen, waarbij ze per wet op zoek moet naar een meerderheid. De Ierse kiezer heeft weliswaar tegen de bestaande coalitie gestemd, maar geen alternatief geboden.

'De kiezer', oordeelde de politicoloog Eain O'Malley in The Sunday Independent, 'heeft niet gesproken maar gemompeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden