Portugese ratten roeiden de dodo uit

Niet onze voorvaderen, maar Portugese ratten gaven de opmaat voor het uitsterven van de vermaarde loopvogel de dodo. Aldus de Britse dodo-expert Julian Hume, die deze week te gast was op een congres in Amsterdam.

AMSTERDAM - 'Toen de Nederlandse kolonisten rond 1600 aankwamen op Mauritius, wemelde het er al van de ratten', vertelt Hume. 'Omdat het er al zoveel waren, moeten die een kleine eeuw eerder zijn meegekomen met Portugese schepen. De dodo was daardoor al ernstig verzwakt.' De ratten vernielden de omgeving, doordat ze jonge aanplant opvraten. 'Ze verpestten het bos, waardoor de dodo's leden en hun kuikens verhongerden', zegt Hume.


Tot voor kort namen wetenschappers aan dat Nederlandse kolonisten de dodo tot op het laatste exemplaar hadden opgegeten. Maar het bewijs weerspreekt dat, zegt Kenneth Rijsdijk van TNO, die de afgelopen vijf jaar onderzoek deed op Mauritius. 'In het begin werd de vogel wel gegeten, omdat hij zo'n gemakkelijke prooi was.' De dodo had echter een nadeel: hij was 'seer taay' en zo vies dat hij de bijnaam 'walghvogel' kreeg. 'Daarom at men liever zeeschildpad en vee dat de kolonisten zelf meenamen.' In putten met slachtafval vonden archeologen de afgelopen jaren geen dodoresten.


Uiteindelijk was het een 'blitzkrieg-effect' dat de dodo de das omdeed, zoals Hume verwoordt. De Nederlandse kolonisten kapten het door ratten ontwrichte bos om er plantages te stichten, en lieten honden, katten, apen, varkens en geiten los die geen natuurlijke vijanden hadden. Daartegen was de dodo, die zelf geen natuurlijke vijanden gewend was en zich langzaam voortplantte, niet bestand. 'Dat gaf de doorslag. Maar de ratten waren het ergst', aldus Hume.


Dan te bedenken dat de dodo juist een uitstekende overlever was, zegt Rijsdijk. De afgelopen jaren legden Rijsdijk en collega's op Mauritius een natuurlijk massagraf van onder meer dodo's en schildpadden bloot van 4.200 jaar oud: een periode waarin het klimaat heftig veranderde.


'Wat me zeer verontrust', zegt Hume, 'is dat we er zo weinig van lijken te leren.' De Brit voltooit een overzichtsboek over uitgestorven vogels: de meeste daarvan leefden op eilanden. 'En bij de volgende druk zou ik er weer vijftig moeten toevoegen.'


Nederlandse kolonisten aten alle dodo's op, is het verhaal. Niets van waar, zegt expert Julian Hume.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden