Portugal voor het eerst Europees kampioen na hemeltergende finale

Pas in de tweede verlenging ontbrandde de finale van het EK. Éder bleek een gouden wissel voor Portugal, dat het vanaf de 25ste minuut zonder Ronaldo moest stellen.

De magie van Ronaldo werd gemist in de EK-finale tegen Frankrijk. De geblesseerd geraakte vedette van Portugal eindigde als assistent-coach, bijna smekend om de overwinning. Invaller Éder besliste de gruwelpartij diep in de verlenging. Beeld epa

Alsof de wedstrijd was behekst door donkere magie, zo voltrok zich zondag de EK-finale vanaf het moment dat Cristiano Ronaldo in de 25ste minuut huilend het veld van Stade de France verliet met een blessure. Maar Portugal vloog kort voor de strafschoppen schitterend uit zijn gouden kooi, door een machtige schuiver van invaller Eder in de 109de minuut.

Uiteindelijk moest ook deze gruwelfinale een winnaar opleveren. Portugal dus, in Frankrijk nota bene, voor zijn eerste internationale titel. Zeven duels speelde Portugal op het EK. Slechts één maal stond de ploeg na 90 minuten op voorsprong. De rest: gelijk, verlenging, penalty's.

Het duel was exemplarisch voor Euro 2016, het toernooi waar de ziel van het voetbal zich bij opbod verkocht aan de tactiek. Spannend, dat zeker, maar spanning in voetbal is slechts tot op zekere hoogte interessant. Hier liepen mannen met verwrongen trekken het spel uit voetbal te halen. Gratie was op de bon. Als eens iets moois dreigde te ontstaan, was daar de overtreding om dat moois in de knop te breken. Hier heerste vooral de angst om te verliezen, die groter was dan honger om te winnen.

Het was te vaak vervelend, kwaliteitsarm ook. Het euforische Franse publiek voor de aftrap in Stade de France verviel steeds vaker in lange, veelbetekenende stiltes. Meestal zong alleen nog de Portugese minderheid, die haar kansen zag groeien zolang het 0-0 bleef. En zelfs de zege bleek mogelijk.

De finale was sowieso al een vreemde vertoning, onder meer door een mottenplaag in het stadion, nadat eerst talloze dansers vóór de wedstrijd even over het veld mochten springen op het getetter van dj David Guetta, hetgeen afbreuk deed aan de 'heiligheid' van het gras. Voetbal is iets te vaak ondergeschikt aan kermis tegenwoordig. Er rende ook nog een kerel het veld op na rust, als in het rugby onderschept door een stuk of vijf stewards.

De geblesseerde Ronaldo is overmand door emoties. Beeld reuters

Zielenpijn

Maar het vertrek na 25 minuten van de nog een paar keer opgelapte Ronaldo, dramatisch in zijn aftocht als de zielenpijn in de Portugese fadozang, veranderde het spelbeeld. Portugal was al niet van plan met veel overgave aan te vallen en had nu een mooi excuus om zich nog verder terug te trekken, eventueel wachtend op de strafschoppen. De aanval zonder Ronaldo is immers als een journaal zonder nieuws.

Frankrijk schaamde zich ogenschijnlijk een beetje voor het uit de wedstrijd werken van Ronaldo, al leek Payet bij zijn overtreding geen opzet te gebruiken toen hij fors doorging op de aanvalsleider, die zijn knie verdraaide. Payet zelf was in ieder geval uit zijn doen, want hij werd vroeg in de tweede helft al gewisseld door bondscoach Didier Deschamps.

De wedstrijd was zo aardig begonnen, met veel balbezit voor Frankrijk, snelle rushes van de opvallende Sissoko, in zekere zin de winnaar van de talloze wijzigingen van Deschamps gedurende het toernooi, en een fraai gekopte bal van Griezmann, door doelman Rui Patricio onder de lat weggetikt. Portugal loerde op zijn kans, die heus wel komen zou. De wedstrijd was daarna de vleesgeworden impasse.

De magie van Ronaldo was verdwenen. Met hem gebeurt altijd iets. Zonder hem was juist dat gemis voelbaar. Het vermoeden rees dat Frankrijk zou winnen. Op een gegeven moment zou dat ene doelpunt wel vallen, want kansjes regen zich aaneen, zoals opnieuw een kopbal van Griezmann, na een voorzet van invaller Coman, en een vlammend schot van Sissoko, fraai gestopt door de Portugese uitblinker, doelman Rui Patricio.

Eder wordt besprongen na zijn treffer. Beeld reuters

Ronaldo wreken

Portugal echter kreeg een glansje van onverzettelijkheid over zich. Zo van: wij zullen Ronaldo wreken, wij zullen die beker straks aan hem laten zien. Het gevolg was dat het duel in de greep van de voorzichtigheid gevangen zat, want de elftallen beseften dat één doelpunt vermoedelijk beslissend zou zijn. Frankrijk viel wel aan, maar altijd met veel mensen achter de bal. Portugal deed vrijwel geen serieuze pogingen meer gevaarlijk voor doelman Lloris te verschijnen, al was het gevaarlijk bij die ene keer, toen Nani en Quaresma (omhaal) Lloris serieus testten.

Hoe het afliep? Laat doelpunt in de reguliere speeltijd, verlenging of strafschoppen, dat waren de opties. Gignac, ingevallen voor Giroud, schoot in blessuretijd tegen de paal, nadat hij handig wegdraaide. Bij Portugal kopte Eder in de verlenging op de handen van Lloris, schoot Guerrero een vrije trap tegen de lat, terwijl Ronaldo aan de zijlijn inmiddels druk coachte.

Hij, bondscoach Fernando Santos en anderen sprintten het veld in toen Eder zich losrukte van Koscielny en scoorde. Machtige ontlading, dat wel. En weer tranen bij Ronaldo, die het niet meer hield langs de kant.

Eder scoorde in de 109e minuut de enige treffer. Beeld reuters
De bank van Portugal juicht. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.