Portugal kiest conservatieve president naast linkse regering

De conservatieve kandidaat Marcelo Rebelo de Sousa is zondag als grote winnaar uit de bus gekomen bij de presidentsverkiezingen in Portugal. Volgens de eerste uitslagen behaalde hij een absolute meerderheid, waardoor een tweede kiesronde niet nodig zou zijn. De uitslag betekent dat de linkse coalitieregering van de socialistische premier Antonio Costa  met de overwinning van Marcelo Rebelo de Sousa opnieuw te maken krijgt met een conservatieve president, die partijgenoot is van de vertrekkende Cavaco Silva.

Rebelo de Sousa brengt zijn stem uit. Beeld epa

Volgens het Portugese systeem heeft de president een stevige positie met vetorecht en het recht om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dat laatste is van belang nu de regering van Costa - een coalitie van socialisten, het nieuwe Links Blok en de traditionele communisten - nadrukkelijk een andere koers vaart dan haar conservatieve voorgangers. Deze voerden stipt het strikte bezuinigingsbeleid uit, dat Portugal door de 'trojka' van Europese Unie, Europese Centrale Bank en Internationaal Monetair Fonds aan Portugal is opgelegd.

De 'anti-bezuinigingsregering' van Costa presenteerde vrijdag na twee maanden regeren haar eerste begrotingsvoorstellen aan Brussel. Daarin is het twijfelachtig of Costa de overeengekomen bezuinigingen weet waar te maken, die het begrotingstekort binnen de Europese norm moeten brengen. Volgens de begroting komt het Portugese tekort dit jaar weliswaar netjes uit op 2,6 procent, maar de berekening hiervan is gebaseerd op een groei van 2,1 procent, beduidend hoger dan de voorspelling van 1,5 procent die het IMF hanteert.

Premier Antonio Costa brengt zijn stem uit. Beeld afp

Marcelo Rebelo de Sousa kondigde al voor zijn verkiezing aan dat hij ondanks druk vanuit zijn conservatieve partij het Portugese parlement niet zal ontbinden om nieuwe verkiezingen uit te schrijven. De president zou daartoe de bevoegdheid hebben vanwege het niet nakomen van de eerdere bezuinigingsovereenkomst met Brussel, maar kiest nadrukkelijk voor een meer bemiddelende rol. 'De president functioneert als scheidsrechter tussen de partijen en niet als degene die scoort', zei hij in een gesprek met het Spaanse dagblad El País.

Premier Costa had tijdens de formatie van zijn regering nog toegezegd het door Europa opgelegde bezuinigingsplan te respecteren. Dat is ook de voorwaarde waaronder de trojka Portugal blijft steunen. Maar de premier staat zwaar onder druk van zijn coalitiepartners die een eind willen maken aan de strakke bezuinigingspolitiek vanuit Brussel. Zowel het Links Blok als de communisten hebben gewaarschuwd dat de regering een probleem heeft als wordt afgeweken van de huidige begroting.

'Anti-bezuinigsregering'

'Professor Marcelo' Rebelo de Sousa (1948), hoogleraar rechtsgeleerdheid, geliefd politiek commentator en televisiepersoonlijkheid, viel op doordat hij, anders dan de negen andere kandidaten, geen campagne voerde. Al voor de verkiezingen liet hij weten dat hij begrip heeft voor de moeizame evenwichtskunst van de socialistische premier.

De vraag is of de trojka er ook zo denkt. In de eerste maanden na zijn aantreden zette de 'anti-bezuinigingsregering' al flink het mes in belangrijke maatregelen waarmee de conservatieve voorganger de bezuinigingen vormgaf. Costa verhoogde het minimumsalaris, voerde feestdagen weer in, verkortte de werkweek van ambtenaren en gaf werknemers die minder dan 422 euro verdienen een aanvullende compensatie. Ook zal de btw in restaurants halverwege het jaar weer worden verlaagd van 23 naar 13 procent. Met het terugdraaien van de bezuinigingen hoopt de regering de groei in Portugal te stimuleren en daardoor alsnog de bezuinigingsnorm te halen.

Verbetering: In een eerdere versie van dit bericht stond ten onrechte dat premier Costa en de vertrekkende conservatieve president Cavaco Silva partijgenoten zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden