Pornodeskundige tegen wil en dank

Keer op keer moest ze in talkshows en vraaggesprekken komen uitleggen wat er scheef is aan het vrouwbeeld in de wereld van muziekclips en internet. Zo kreeg Myrthe Hilkens ongewild het etiket van puriteins feministe opgeplakt.

Maartje van Hoek en foto: Joost van den Broek

Het is niet geheel onwaarschijnlijk dat Hilkens nooit meer uit het hokje kan stappen waar ze door menig journalist en criticus is ingestopt: in dat van de gefrustreerde tuinbroekfeministe met okselhaar, sokken en sandalen. Want Hilkens bepleitte dat muziekzenders als MTV voor middernacht geen videoclips mogen uitzenden waarin vrouwen als lustobject fungeren – bijvoorbeeld als een (half)naakte onderdaan, ‘paardjerijdend’ bovenop lelijke rappers zoals Snoop Dogg. En daarna ageerde ze tegen respect- en liefdeloze porno op internet, binnen enkele muisklikken te bereiken op 4,2 miljoen gratis pornosites.

Zendingswerker
Kortom: Hilkens was een zendingswerker van André Rouvoet (ChristenUnie), schreven GeenStijl en consorten. Ze moest ‘eens goed in haar kont worden genomen dan zou ze wel ophouden met haar gezeik.’

‘Blijf van onze stereotypen af!’, riep filosoof Marcel Zuiderland tijdens een debat tegen haar.

Daar kwam nog iets bij: Hilkens is een hartstikke mooie meid. Tenger, blond, vrolijke snoet, grote blauwe ogen. ‘Ben jij niet veel te knap om geloofwaardig over dit onderwerp te spreken?’, vroeg Paul Rosenmöller zich hardop af aan de tafel van zijn praatprogramma Spraakmakende zaken. En zo ging het maar door.

Pornoficatie
Myrthe Hilkens praat vanaf deze week nooit meer over wat onbedoeld haar onderwerp werd: de pornoficatie van de samenleving. Ze is er klaar mee. ‘Helemaal klaar’, zegt ze zelf. Haar missie – een thema van dit onderwerp maken in het publieke debat – is geslaagd. Minister Plasterk initieerde een onderzoek naar de invloed van porno op jonge kijkers. En zegde onlangs toe de seksuele voorlichting op scholen opnieuw te bekijken.

Ze schreef een boek, McSex. In driehonderd pagina’s geeft ze haar visie op de pornoficatie van de samenleving.

Ziek beeld
Het is maart 2006 als de pas afgestudeerde journaliste Hilkens op de website van hiphoptijdschrift State Magazine schrijft dat hiphoppers een ziek beeld geven van man-vrouw-verhoudingen en seksualiteit in het algemeen. Ze vindt het ‘droevig’ dat Amerikaanse rappers als 50 Cent en Snoop Dogg clips opnemen waarin vrouwen hun pronte naakte borsten gewillig in het gezicht van de rapper duwen terwijl die (volledig gekleed) achteroverhangt, de vrouw ferm op de billen mept en zingt: Ya like to fuck, have ya legs open all in the buck. Vrij vertaald: jij houdt van neuken, jij houdt je benen open zodat ik kan beuken.

Hilkens beseft op dat moment niet wat haar betoog op de vrij onbekende site teweeg gaat brengen. Een journalist van een landelijk dagblad pikt het op, schrijft er een stukje over en een dag later zit Hilkens aan tafel bij Barend en Van Dorp. Nog een dag later schuift ze aan bij Andries Knevels Het Elfde Uur. ‘Ze gebruikte ongeremd en onbeschaamd het woord ‘kut’ in plaats van ‘vrouwelijk geslachtsdeel’ en Knevel knipperde niet eens met zijn ogen. Prachtig’, herinnert Rob van den Bogaard zich, Hilkens’ docent aan de Tilburgse academie voor de journalistiek. Na de twee tv optredens is een deskundige geboren. Actualiteitenprogramma’s en kranten vallen over elkaar heen met interviewverzoeken.

Ene na andere debat
Hilkens gaat op veel verzoeken in en is te gast bij het ene na het andere debat. ‘Als ik de beelden van drie jaar geleden terugzie, dan zie ik Myrthe zoals ze echt is: enthousiast lachend’, zegt moeder Marleen Beijers (53). Gaandeweg verdween die lach, vertelt ze: ‘Myrthe is teleurgesteld. Citaten van haar werden verdraaid in de krant. Uitspraken die niet heftig genoeg waren naar de zin van de tv-makers, werden uit uitzendingen geknipt. Ze leek ineens een puriteins meisje. Maar dat is ze absoluut niet. Ze is loeisterk. Omdat niemand om haar heen kan, kreeg ze een hoop ellende over zich heen. Dat komt door het onderwerp. Seks is nu eenmaal interessanter dan de Japanse economie.’

Hilkens groeit op in Limburg, om op haar 13de te verhuizen naar Breda. ‘Ze was altijd goed in wat ze deed. Ze zat op ballet en wedstrijdzwemmen en speelde saxofoon. En al kwam ze hyperventilerend uit het water, ze zou blijven zwemmen. Ze was een open kind, heel erg naar buiten gericht. Dat is door ons altijd gestimuleerd’, vertelt haar moeder.

Kritisch kijken
Beijers leert haar dochter kritisch te kijken naar de wereld. Moeder kijkt op tv alleen naar de publieke omroep, vader volgt de politiek op de voet. ‘Dat ze zo activistisch werd, lag dus wel een beetje aan ons. Haar jongere broer en zus hebben dat al veel minder. Die zeggen tegen Myrthe: chill nou eens, geniet van het leven zus.’

Samen met onder meer Sunny Bergman – documentairemaakster van Beperkt houdbaar – schrijft Hilkens in 2007 een manifest: seks moet weer haute couture worden. ‘Ze schrok van alle aandacht. Die was beangstigend voor ons. Wij waren niet mediagetraind, we maakten fouten’, vertelt Bergman. Op internet verschijnen de lelijkste verwensingen aan het adres van Hilkens. Ze leest het allemaal. Bergman: ‘Ik zei: je moet het niet lezen. Het is verleidelijk maar het maakt je daarna alleen maar boos. De discussie was inhoudelijk maar die anonieme internetreacties maakten het voor haar erg persoonlijk.’

Kritisch
Hoogleraar Cas Wouters, auteur van het boek Seks en de seksen, is ook kritisch over de uitspraken van Hilkens: ‘Ze suggereert een opmars van porno en andere vormen van seks die zijn losgekoppeld van liefde. Maar Hilkens behoorde zelf jarenlang tot een groep mensen die zich radicaal op het pad van de lust had begeven. Ze schrijft in haar boek dat haar levensmotto in haar studententijd ‘ik neuk dus ik besta’ luidde.’

‘Als je met een genuanceerd verhaal komt, luistert niemand. Dat wist Myrthe. Ze was oprecht verontwaardigd over de porno-industrie. Mannen voelden zich door haar op hun pik getrapt. Kom niet aan ons speeltje, zeiden die. Myrthe zegt helemaal nergens dat porno verboden moet worden. Maar dat is nu eenmaal haar imago’, zegt voorzitter van de vereniging voor seksuologen Peter Leusink. Volgens Leusink komt Hilkens ‘helaas en onterecht’ nooit meer van dat imago af. Ze heeft volgens hem een onderwerp geagendeerd waar seksuologen altijd hun schouders bij ophaalden. Nu werden ze gedwongen erover te spreken.

Naïef
‘Ik ben er veel te naïef ingestapt’, zegt Hilkens terugkijkend. ‘Het overkwam me. Ik lag wakker van die reacties, ging steeds voorzichtiger spreken en besloot niet meer op te treden in programma’s waarvan later in het beeldmateriaal kon worden geknipt en geplakt. Voordat ik iets zei ging ik steeds strategischer nadenken, bijna zoals een politicus doet. En daar heb ik geen zin meer in.’

Hilkens bekeek voordat ze aan haar boek begon een jaar lang extreem veel pornofilms. ‘Daar word je geen leuk mens van’, blikt ze terug. Ze vond mannen de schuld van alle kwaad. Door de druk die ze ervoer tijdens het schrijven van haar boek, het kijken van porno en het bijwonen van debatten ging haar relatie met haar vriend Vincent uit. ‘Dit is het me allemaal niet waard.’ Ze is nu weer samen met haar partner, met wie ze ondertussen in verwachting is van hun eerste kind.

Roman
Wat de toekomst Hilkens gaat brengen, weet ze niet. Ze is door haar uitgever gevraagd dit jaar een roman te schrijven. Soms overweegt ze toch de politiek in te gaan. Ze is door diverse politici benaderd, onder wie Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam). ‘Goddank is ze daar niet op ingegaan’, zegt Van den Bogaard. Moeder Beijers sluit niet uit dat ze ooit in de Tweede Kamer zit. Toch raadt ze het haar dochter af. Het is een te beperkte wereld voor Hilkens, denkt Beijers. ‘Ze moet mee in het politieke spelletje en ik denk niet dat ze zich de mond laat snoeren.’

Margriet van der Linden, hoofdredacteur van Opzij, waarin Hilkens een column schrijft, vindt dat Hilkens gewoon journalist moet blijven. ‘Ze is een spons, ze zuigt alles op. Het is een knappe prestatie van haar dat ze dit onderwerp op de agenda heeft gezet. Daar moet ze niet mee stoppen. Misschien moet ze iets minder ziel en zaligheid in het onderwerp leggen zodat ze het langer vol kan houden.’ Van der Linden vindt het ‘een beetje onverstandig’ van Hilkens om te zeggen dat ze nooit meer over ‘haar’ onderwerp spreekt. ‘Als je een boek van driehonderd pagina’s schrijft, heb je pech en ben je deskundige. Het is een beetje als Gordon die een persconferentie geeft waarin hij zegt dat hij nooit meer in de bladen wil staan.’

Omver blazen
Hilkens is volgens Sunny Bergman nog steeds in staat mensen omver te blazen met een betoog – maakt niet uit over welk onderwerp. ‘Maar ik kan me nu heel goed voorstellen dat ze niets meer met porno te maken wil hebben. We zijn heel hard aangevallen van allerlei kanten, ik vond het beangstigend. Misschien voelt zij het ook wel zo. Iedereen vond ons te lelijk of te mooi om zo met dit onderwerp bezig te zijn.’

Haar moeder denkt dat Hilkens in de toekomst wel kan zwijgen over porno en alles daar omheen. ‘Ze heeft gezien hoe het werkt, heeft veel geleerd en sluit het nu af.’

Wat ze dan wel gaat doen? ‘Ik wil haar graag gelukkig en ontspannen zien. Soms hoop ik dat ze gewoon een leuk winkeltje begint, samen met mij. Maar dat zit er voorlopig geloof ik niet in.’

Myrthe Hilkens (Joost van den Broek/de Volkskrant) Beeld
Myrthe Hilkens (Joost van den Broek/de Volkskrant)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden