Porno-zonder-plaatjes van Komrij

Meeliftend op alle aandacht voor de zestigste verjaardag van Gerrit Komrij komt literair-historisch tijdschrift De Parelduiker met een coverstory over Komrijs belevenissen als Nederlands directeur van de in porno-zonder-plaatjes gespecialiseerde Olympia Press....

Niet dat het een slecht artikel is, integendeel, maar de rol die Komrij erin speelt is marginaal. De naam van Maurice Girodias, internationaal directeur van de Olympia Press en ook wel de 'Lenin van de seksuele revolutie' genoemd, komt in dit stuk veel vaker voor. Het artikel gaat dan ook vooral over Girodias' avonturen in de Nederlandse uitgeverswereld. En dat is iets anders dan het omslag met de ronkende titel 'Gerrit Komrij en de pornografie' doet vermoeden.

Maar goed, het blijft interessant om te lezen waarom de internationaal uiterst succesvolle Olympia Press in Nederland geen voet aan de grond kreeg. De eerste vier vertalingen verschenen in 1969 maar verkochten nauwelijks. Alle pogingen van Komrij om Nederlandse auteurs een kans te geven, liepen vast op het onvermogen van Girodias om deze manuscripten in een voor hem leesbare taal te laten vertalen.

Dat de Olympia Press voor Nederlandse auteurs weinig te bieden had, kwam echter niet alleen doordat Girodias het vertikte om Komrij de vrije hand te geven. Minstens zo belangrijk is volgens Sanders het feit dat de Olympia Press in Nederland 'eenvoudigweg overbodig' was. De 'betere erotica' had begin jaren zeventig al onderdak gevonden bij kwaliteitsuitgevers als De Bezige Bij en De Arbeiderspers.

Van een geheel andere orde zijn de artikelen die Enno van der Eerden en Kees Mercks schreven naar aanleiding van hun literairtoeristische uitstapjes. De eerste ging naar het Zuid-Franse Sanary-sur-Mer alwaar in de jaren dertig de fine fleur van de Duitse literatuur zijn toevlucht zocht. Totdat Hitler aan Frankrijk de oorlog verklaarde. Toen moesten de Manns, de Zweigs en de Feuchtwangers opnieuw vluchten.

Kees Mercks, de vertaler van de in 1997 overleden Tsjechische schrijver Bohumil Hrabal, reisde naar het plaatsje Nymburk even boven Praag. Hier bevindt zich het decor waarin Hrabal opgroeide en waarin deze een aantal van zijn belangrijkste boeken situeerde.Wat Mercks aantreft lijkt regelrecht uit de boeken van Hrabal te komen. Zoals het bezoek aan het in een overdadig barok paleis gevestigde bejaardentehuis met een park vol beelden van naakte mannen en vrouwen.

Tot Mercks' verbazing zijn er in en rond Nymburk vele 'Hrabaliana', inclusief een Hrabalclub met een Hrabalfeest en een Hrabalroute. De wereld die Hrabal wilde vasthouden is dus mede door zijn eigen successen veranderd. Maar de mensen lijken nog steeds op personages uit de boeken van Hrabal.

Zoals een onderbrouwmeester, door Mercks gefotografeerd naast schuimende bierketels en als volgt beschreven: 'Om politieke redenen kon hij geen opperbrouwmeester worden, maar moest toch diens werk doen, omdat de baas er nooit was. Eigenlijk is hij het dus die al die tijd verantwoordelijk geweest is voor de kwaliteit van het bier, beweert hij.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden