Populist Zeman wordt eerste gekozen president van Tsjechië

De voormalige Tsjechische premier Milos Zeman heeft de Tsjechische presidentsverkiezingen gewonnen. De centrum-linkse Zeman haalde vrijdag en zaterdag in de tweede ronde bijna 55 procent van de stemmen. Iets minder dan 45 procent van de kiezers stemde op de conservatieve minister van Buitenlandse Zaken Karel Schwarzenberg.

PRAAG - Het presidentschap in Tsjechië is grotendeels een ceremoniële functie. Het was voor het eerst in de geschiedenis van het land dat de bevolking haar president rechtstreeks kon kiezen. In voorgaande jaren werd de president gekozen door het parlement. De opkomst was met 59 procent beneden verwachting.


Het ongenoegen onder de bevolking over de bezuinigingsmaatregelen van de regering lijkt Schwarzenberg, een telg uit een oud adellijk geslacht, fataal te zijn geworden. Hij blijft aan als minister van Buitenlandse Zaken en vicepremier. De 68-jarige Zeman volgt de eurosceptische president Vaclav Klaus op, wiens tweede termijn op 7 maart afloopt. De verwachting is dat de nieuwe president een positievere houding ten opzichte van de Europese Unie zal aannemen.


Met de populist Zeman hebben de Tsjechen een president gekozen die zich eerder weinig diplomatiek gedroeg jegens het buitenland. In zijn tijd als premier, van 1998 tot 2002, joeg hij Duitsland tegen zich in het harnas met opmerkingen over de bijna 3 miljoen Sudeten-Duitsers die na de Tweede Wereldoorlog werden verdreven uit Tsjechoslowakije. Zeman noemde hen 'de vijfde colonne van Hitler'. Toenmalig bondskanselier Gerhard Schröder zegde daarop een gepland bezoek aan Praag af.


Het presidentschap is voor Zeman het eindpunt van een lange mars, die hij al in 1968 inzette. Zijn eerste schreden in de politiek zette hij tijdens de Praagse Lente. Gebruikmakend van het klimaat van verandering, bemachtigde hij een functie in de communistische partij. De vreugde was echter van korte duur. Na de inval door de Sovjet-Unie keerde de partij weer terug naar haar oude beginselen en werd Zeman als 'revisionist' gezuiverd.


Eind 1989 werd hij lid van het Burgerforum van Vaclav Havel, kort voordat deze beweging het kwijnende communistische regime de definitieve doodssteek toebracht. Vier jaar later trad hij aan als leider van de sociaal-democraten, toen nog een marginale partij.


Na de verkiezingen van 1996 werd hij voorzitter van het parlement. Sindsdien vergrootte hij stelselmatig de populariteit van zijn partij. Daarbij speelde hij in op de groeiende antipathie onder de Tsjechen voor de blunderende en sjoemelende regering-Klaus.


Zeman, zelf econoom, bleek populistische uitspraken over de economie niet te schuwen. Andere economen fronsten de wenkbrauwen, maar de gewone Tsjech applaudisseerde. Vooral Zemans plannen voor het stopzetten van Klaus' liberaliseringen, en zijn oproep tot een anticorruptieoperatie Schone Handen, naar Italiaans voorbeeld, droegen bij tot de verovering van het premierschap in 1998.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.