Populist Akesson ziet de macht gloren in Zweden

Achtergrond..

AMSTERDAM ‘Zweden is een land in verval’, beweert de partij op haar website. De veelgeroemde welvaartsstaat valt uiteen, de Zweedse burger betaalt de hoogste belastingen en de multiculturele samenleving moet gestopt worden. Migranten die zichzelf niet kunnen onderhouden moeten worden teruggestuurd, evenals criminelen.

De rechtse Sverigedemokraterna (‘Zweden Democraten’) scoren prima in de peilingen – goed voor een wippositie in het parlement – dus was het niet vreemd dat partijleider Jimmie Akesson er maandag een schepje bovenop gooide.

‘De grootste bedreiging van Zweden sinds de Tweede Wereldoorlog’, zo noemde Akesson de islam maandag in een opiniestuk in de grootste tabloidkrant Aftonbladet. Moslimmannen, meende de omstreden partijleider met Wilderiaans taalgebruik, waren oververtegenwoordigd onder verkrachters, en in Zweden zouden zeker tien terreurorganisaties actief zijn.

‘De multiculturele Zweedse elite is totaal blind voor de gevaren van de islam’, verkondigde Akesson tot afgrijzen van premier Fredrik Reinfeldt, leider van een centrum-rechts kabinet, en dat van migrantenorganisaties en linkse partijen.

De verkiezingen zijn in aantocht, in 2010, en het ziet er steeds meer naar uit dat Akesson en zijn partij een vooraanstaande rol zullen gaan spelen in de campagne. Want voor het eerst dreigt de in 1988 opgerichte partij, die zich als nationalistisch omschrijft, in de Riksdag, het parlement, te komen.

Belangrijker: Zweden Democraten krijgt mogelijk een wippositie als het gaat om de vorming van een linkse of rechtse regering. Naderde de partij, die in 2006 slechts 2,9 procent haalde maar lokaal en regionaal goed scoorde, een jaar geleden in opiniepeilingen de kiesdrempel van 4 procent, in augustus stond Akesson op maar liefst 5,6 procent, een record.

Omdat het linkse oppositieblok van onder andere sociaal-democraten en Groenen 46,8 procent scoort, tegen 42,1 procent voor de regerende Alliance-coalitie, gloort een sleutelrol in het parlement voor de Zweden Democraten.

Akesson hoopt 6 tot 8 procent van de kiezers voor zich te winnen. ‘Als geen van beide blokken zicht heeft op de regeermacht’, zei hij in augustus tegen Aftonbladet, ‘zullen denk ik alle partijen bereid zijn om met ons te praten.’ Hoewel 83 procent van de kiezers de partij beschouwt als ‘racistisch’, zo bleek vorige week uit een peiling, keurt toch een flink deel (38 procent) samenwerking met hen goed.

Premier Reinfeldt zei maandag echter, nadat de commotie over Akessons opiniestuk was losgebroken en de roep klonk om vervolging door justitie, dat hij er niet over peinst om volgend jaar een regering te leiden die afhankelijk is van de steun van de Zweden Democraten.

Volgens Reinfeldt, leider van de liberaal-conservatieve Gematigde Coalitie Partij, bewijzen Akessons woorden dat de Zweden Democraten een partij is met slechts één onderwerp. ‘Zij hebben slechts één doel, en dat is het creëren van een wij/zij-scenario’, aldus de premier.

Akesson, die de partij sinds 2005 leidt, maakt dankbaar gebruik van de groeiende onvrede onder de Zweedse bevolking over de multiculturele samenleving. Vier op de tien Zweden, zo bleek uit een onderzoek vorig jaar, vindt dat er ‘te veel buitenlanders’ in het land zijn. Ook de premier erkende maandag ‘dat er spanningen zijn in de Zweedse samenleving’.

Reinfeldt: ‘Maar elke poging van machthebbers om onderscheid te maken tussen het juiste geloof, de juiste nationaliteit of de juiste seksuele voorkeur, is altijd geëindigd in horror.’

Zweden Democraten krijgt het ook te verduren van de kleine Christen-Democraten, een concurrent onder de rechtse kiezers, die het slecht doen in de peilingen. ‘Nog niet zo lang geleden verschenen leden van deze partij in nazi-uniformen en brachten ze de Hitlergroet op partijbijeenkomsten’, aldus partijleider en minister van Gezondheidszorg en Sociale Zaken Göran Hägglund in juli op een politieke bijeenkomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.