Populariteit regionale omroepen zit Hilversum stevig in de weg

Dertien regionale omroepen zijn er in Nederland, en ze zijn stuk voor stuk populair. In het Noorden worden ze het best beluisterd....

Van onze verslaggever

Wio Joustra

GRONINGEN

En dat terwijl Gijs Stappershoef een halve eeuw geleden nog dacht dat de regionale omroep 'een tijdelijke zaak' zou zijn. Stappershoef, die later bij de VARA aan de wieg stond van de Nederlandse televisie, was samen met mensen als Jan Posthumus, Piet Buwalda, Ton Lutz, Henk Huizinga en Syb Arends radioman van het eerste uur in Groningen. De bezetter was het land uit gejaagd, de binnenstad lag deels in puin en Radio Herrijzend Nederland (RHN) was in het uiterste noorden noch in het zuiden van het land te ontvangen.

Nu vieren Regionale Omroep Zuid (ROZ) en Radio/TV Noord nagenoeg tegelijkertijd hun gouden jubileum. ROZ, door het kabinet-Schermerhorn onder auspiciën van het 'oog en oor' van de regering, de Rijksvoorlichtingsdienst, opgericht, is officieel de oudste. Maar de historie van Omroep Noord, die een tijdlang Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Gelderland bediende maar zich inmiddels weer beperkt tot de provincie Groningen, is romantischer en kleurrijker.

Als Radio Herrijzend Nederland een apart Bureau Regionale Omroep opricht, sturen de trotse Groningse programmamakers een telegram naar Hilversum met de tekst: 'Het kind begroet de vader.' Het is de tijd dat RHN nog treurmuziek uitzendt in de rest van het land, terwijl in Groningen boogie-woogie platen van de Canadese bevrijders worden gedraaid. De romantiek van 'het vak' is een van de drie voornaamste redenen waarom het boek Martinikerkhof 23 - Vijftig Jaar Radio Noord van journaliste Hanneke Boonstra leest als een trein. Vrijdag ontvangt Gijs Stappershoef het eerste exemplaar.

De andere twee redenen zijn de litanie aan affaires die de omroep vanaf het begin parten hebben gespeeld, en de nagenoeg constante controverse tussen de regio en het almachtige Hilversum. Martinikerkhof 23 is een monument geworden voor de zege van de verbeelding (regio's)over de macht (Hilversum). De eerste microfoon en versterker waren nog gebruikt door NSB-propagandist Max Blokzijl. Henk Huizinga: 'De energie zat na vijf jaar onderdrukking bij ons samengebald en spoot er ineens uit.'

Stappershoef: 'Pietje Buwalda mocht graag ooggetuigeverslagen geven. Zodra je hem een microfoon in handen gaf, schoot hij los, als een tijger. Chris Weddema, die later de sport kwam doen, had precies hetzelfde. Het waren van die echte microfoonhelden.'

Uitwassen kende het regionalisme ook. Toen de van de NCRV afkomstige Kirsten Klijnsma Warffum uitsprak als 'parfum' en niet met de klemtoon op de eerste lettergreep, kwam er onder de luusteroars een felle campagne tegen 'Miss Holland' op gang. Maar die kwestie werd ook weer op typisch Groningse wijze opgelost. Met het Kirst'n Lied van Driek van Wissen en Koos Huizinga: 'We zull'n Kirst'n eev'n Gronings leer'n.'

Boonstra signaleert als keerpunt in de strijd met Hilversum de strenge winter van 1979, die de noordelijke provincies enkele dagen isoleert van de rest van het land. De regionale zenders in Friesland, Groningen en Drenthe grijpen hun kans, gooien Hilversum 3 op eigen houtje uit de ether en zijn dagen achtereen als nieuws- en informatiezenders in de lucht. 'Dat was het begin van de omslag van ondergeschoven cultuur- naar volwassen nieuwszenders', aldus Boonstra.

'Hilversum had tot dan toe de regionale omroepen heel kort gehouden, onder het motto maatschappelijk relevante dingen doen we zelf wel. De regionale omroepen zijn tegen de verdrukking in zodanig gegroeid dat Hilversum er daadwerkelijk last van heeft. Mensen vinden het nu eenmaal leuk om nieuws uit de regio te krijgen.'

Hanneke Boonstra: Martinikerkhof 23, 50 jaar Radio Noord.

Uitgegeven door Radio/TV Noord; ¿ 27,50, ISBN 90 5294 135 1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden