Populariteit Chinese Twitter-kloon baart staatsmedia zorgen

Het was even schrikken voor de Chinese censuur, toen op 23 juli twee snelle treinen desastreus botsten en in een rivier stortten. Het nieuws van de ramp, die veertig mensen het leven kostte, kwam als eerste naar buiten via Weibo, een Chinese kloon van Twitter.

Weibo.

Staatspersbureau Xinhua ('Nieuw China') kwam pas twee uur na de ramp met de eerste officiële berichten. Toen zoemde het internet al van het nieuws van de calamiteit bij de stad Wenzhou aan de oostkust, enkele honderden kilometers ten zuiden van Shanghai. De Chinese staatsmedia deden in de dagen na de ramp hun best hun achterstand in te halen met kritische berichtgeving over de toedracht van de ramp.

Trots van Peking
Dit was in tegenspraak met een oekaze van de centrale censuur om 'positief' te berichten over de nasleep van China's eerste hsl-ramp. De kwestie ligt politiek gevoelig: het snelle treinnet is de trots van Peking. De berichtgeving over het ongeluk werd daarom pikant. Diverse staatsmedia, inclusief Xinhua, begonnen onder druk van de kritische toon van gewone burgers op Weibo harde vragen te stellen over de ramp. Was dit niet het gevolg van ondermaatse veiligheidsnormen inherent aan China's neiging overhaast te ontwikkelen?

Op Chinese netwerksites als Weibo valt sinds 23 juli veel boosheid en frustratie over de afhandeling van de ramp te lezen. Daarbij doen niet alleen nabestaanden en kritische burgers hun zegje; journalisten en deskundigen benutten Weibo als alternatief podium voor het stellen van lastige vragen, die vervolgens weer worden opgepikt door officiële media.

Lastiger te beheersen
Nieuwe media als Weibo worden in China ook gecensureerd, maar ze zijn lastiger te beheersen dan de oude media. Toen sociale netwerksites enkele jaren geleden opkwamen, besloot Peking in ieder geval de buitenlandse spelers zoveel mogelijk buiten de deur te houden. Twitter is dus geblokkeerd, net als Facebook en YouTube. De honderden miljoenen vooral jonge Chinezen die internet en smartphones gebruiken, kregen wel toegang tot eigen sociale netwerksites, waarbij Weibo een van de populairste aan het worden is.

Weibo (Chinees voor 'microblog') ging twee jaar geleden van start en heeft inmiddels een slordige 150 miljoen gebruikers. De groei is razendsnel: begin van het jaar waren het er nog 100 miljoen, eind van het jaar wordt al op 200 miljoen weibo-twitteraars gerekend. De site werd opgezet door Sina Corporation, het grootste internetportaal van China.

Het bedrijf, dat indirect onder controle staat van de censuur in Peking, steekt voortdurend nieuw geld in Weibo.com. Weibo levert nog geen winst op, maar het aandeel Sina werd wel vier keer zoveel waard op de beurs sinds de lancering. De Twitter-kloon is populair in de grote steden, en nu moet het platteland worden veroverd. Sina heeft inmiddels meer dan de helft van de Chinese microblogmarkt veroverd, met een duidelijke voorsprong op concurrenten Tencent en Baidu. Op Weibo zitten inmiddels veel Chinese beroemdheden, van tv-sterren en ondernemers tot kritische schrijvers.

De knop op uit
Weibo moet wel oppassen dat het niet aan zijn populariteit ten onder gaat, merkte een commentator van het kritische zakenmagazine Caijing onlangs op. China heeft bijna 500 miljoen internetgebruikers, van wie er 200 miljoen een microblog zouden hebben en/of volgers van andere Weibo-blogs zijn. Peking kan bij bedrijven als Sina echter als puntje bij paaltje komt zo de knop op 'uit' zetten.

Daarbij speelt ook dat, omdat veel Chinezen de oude staatsmedia niet geloven, ze tot schrik van het gezag nogal eens met geruchten en roddels op internet aan de haal gaan. De Chinese internetpolitie probeert daarom waar mogelijk de 'stemming' op Weibo bij te sturen, als het om politiek gevoelige onderwerpen gaat. Onwelgevallige bijdragen worden ook vaak snel geschrapt, al is dat door de snelheid van het internet vechten tegen de bierkaai, omdat de gewraakte posts dan al weer elders zijn doorgeplaatst.

Volgens Nan Zhenzhong, oud-hoofdredacteur van Xinhua, heeft Weibo zich razendsnel ontwikkeld tot 'de grote markt van opvattingen en ingevingen'. De Chinese staat en haar media hebben het daar moeilijk mee. De communistische partij is al begonnen het kader bij te scholen in het gebruik van nieuwe media. Partijfunctionarissen worden aangemoedigd zelf ook een Weibo-account te openen en zich te melden tussen het volk op de nieuwe marktplaats, om zo de sentimenten van de dag beter te kunnen opsnuiven, en die bij voorkeur in een door de partij gewenste richting te beïnvloeden.

Volg de Volkskrant op Twitter

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden