Pop is geëmancipeerd: punk nu meidenmuziek

Fragment uit High Fidelity, boek van Nick Hornby: hoofdpersoon Rob zet zijn leven op muziek. 'Ik leg mijn platen op de vloer en zoek Revolver op, daarmee moet het beginnen.' Met The Beatles als ijkpunt kan Rob zijn verleden reconstrueren....

Scène uit Diner, film van Barry Levinson: hoofdpersoon Shrevie verdenkt zijn vrouw ervan dat ze hem niet begrijpt. Hij trekt een single uit de platenkast en eist dat Beth, zijn vrouw, hem vraagt wat de b-kant is van die single. Beth weigert. Wat kan haar die b-kant schelen? Dan schreeuwt Shrevie het van pure frustratie uit: titel, artiest, platenmaatschappij en jaar van opname. Want die platenverzameling, dat is Shrevie.

Zo wordt de werkelijkheid altijd voorgesteld in boeken en films: het zijn altijd jongens (en zich jongens wanende mannen) die zich verliezen in popmuziek. Ze kiezen er hun vrienden op uit, ze ontlenen er hun identiteit aan. Meisjes doen er lang niet zo zwaarwichtig over, tenzij de meisjes op een leeftijd zijn dat ze hun hart kunnen verliezen aan popsterren. Daarna is popmuziek alleen nog van belang op de dansvloer.

Maar de werkelijkheid zit anders in elkaar. Tegenwoordig zijn het juist meisjes die hun hele leven ophangen aan popmuziek. En jongens? Alleen bij dance scoren ze nog hoger dan de meisjes. Als de voetjes van de vloer gaan, zijn het dus vooral jongensvoetjes. 'Een historische breuk', zegt Tom ter Bogt, als hoogleraar popmuziek verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. 'Pop is geemancipeerd.'

Onder zijn auspiciën doet onderzoeksbureau Qrius onderzoek naar de vraag of, en zo ja hoe de smaak van jeugdige muziekliefhebbers zich ontwikkelt. 'Popmuziek bestaat al 50 jaar, maar nog nooit is daar onderzoek naar gedaan. Er gaan miljoenen in om, maar de muziekindustrie werkt op Fingerspitzengefühl.'

In opdracht van MTV en TMF worden 1360 jongeren tussen 12 en 24 jaar op hun smaak getoetst. Daartoe is de muziek in vijf stijlen onderscheiden: pop (vooral top-40), urban (hiphop en r en b), elite (jazz en singer-songwriters) rock (heavy metal en punk) en dance.

De eerste meting, onlangs verricht, zegt nog niets over smaakontwikkeling, maar legt wel de verhoudingen in sekse en leeftijd bloot. De eerste drie stijlen worden het meest gewaardeerd door meisjes. Dat geldt dus ook voor hiphop, een genre met een uitgesproken macho-karakter, en het geldt ook voor punk, dat Ter Bogt vandaag de dag zou typeren als 'rebelse-meidenmuziek'.

Nog opvallender is misschien wel dat rock, popmuziek in haar stevigste vorm, door meisjes en jongens bijna gelijkelijk wordt gewaardeerd. In de jongste categorie, 12 tot en met 14 jaar, zijn de meisjes zelfs in de meerderheid. Naarmate ze ouder worden, haken steeds meer meisjes af. Slechts één cliché blijft overeind: heavy metal is nog steeds het domein van jongens.

Ter Bogt en promovenda Juul Dool hebben ook het welbevinden van de jeugd vastgesteld. De liefhebbers van urban zitten het best in hun vel, terwijl dat genre, vooral door de gangsta rap, meestal met probleemgedrag wordt geassocieerd. Problemen, variërend van depressiviteit tot criminaliteit, komen het sterkst tot uitdrukking onder de rockers en dance-liefhebbers.

Het belang voor popmuziek in het dagelijks leven is onveranderd groot, sfeerverhogend als de stemming erin zit en troost biedend bij grote tegenslagen. Ook nu nog gaan identiteiten schuil in muziekkeuzes. Het wachten is op een film waarin een rebelse meid zichzelf vindt in teksten van punkgroep Green Day.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden