NieuwsPolen

Poolse verkiezingen uitgesteld, tot woede van de oppositie

Na dagenlange chaos is de regeringscoalitie in Polen eruit: de presidentsverkiezingen worden tot nader order uitgesteld, waarschijnlijk tot juli. Woensdagavond presenteerde Jaroslaw Kaczynski, de 70-jarige partijleider van de regerende ultraconservatieven, een akkoord met de fractievoorzitter van een kleine coalitiepartij die dwarslag. 

Jaroslaw Kaczynski bereikte woensdagavond laat een akkoord met een dwarsliggende partij, waardoor de verkiezingen kunnen worden uitgesteld.Beeld AFP

Aanvankelijk was het plan dat de Polen komende zondag naar de stembus zouden gaan. Om te voorkomen dat stemmers elkaar midden in de coronapandemie zouden besmetten, had de regerende PiS-partij voorgesteld om per post te stemmen. Dat plan stuitte op verzet bij zowel de oppositie als Jaroslaw Gowin, de man wiens kleine partij (‘Overeenkomst’) met PiS een coalitie vormt.

Voor veel Polen was het woensdag een hallucinant schouwspel. Terwijl Kaczynski en Gowin achter gesloten deuren bezig waren de verkiezingen uit te stellen, zond publieke omroep TVP een levendig debat uit tussen alle kandidaten. Na het debat, rond kwart over 10 ’s avonds, lag er plots een deal. De nieuwe verkiezingsdatum is onbekend. Zeker is dat ze zullen plaatsvinden voor begin augustus, wanneer de termijn van de zittende president Andrzej Duda afloopt.

De hele affaire is bijzonder pijnlijk voor Kaczynski, die normaal gesproken het rechtse kamp – met naast PiS en Gowins partij ook de fractie van minister Ziobro (Justitie) – makkelijk in het gelid weet te houden. Nu wist de ongekroonde ‘koning’ van Polen de regering maar ternauwernood voor een val te behoeden.

Donderdagochtend zette Gowin – zoals afgesproken – zijn krabbel onder de gewijzigde kieswet die het mogelijk maakt om later dit jaar per post te stemmen. Kaczynski en Gowin (die in april aftrad als vicepremier) zijn geen van beiden lid van de regering, maar ‘slechts’ parlementslid, waarmee de soms onnavolgbare Poolse politiek van het moment goed gekenschetst is. ‘Dit is een grap’, reageerde het linkse oppositielid Krzysztof Gawkowski. ‘De democratie wordt met voeten getreden.’

Een vreemd detail: omdat het te laat is om de stembusgang van komende zondag formeel af te gelasten, zullen ze op papier gewoon doorgaan. Op maandag, wanneer er nul stemmen zullen zijn binnengekomen, zal het Hooggerechtshof hoogstwaarschijnlijk oordelen dat de spookverkiezingen ongeldig waren. De weg ligt dan open voor een nieuwe datum.

Naast opluchting is er ook veel kritiek. De manier waarop de PiS-regering voorsorteert op een nietigverklaring door het Hooggerechtshof, is tekenend voor de manier waarop rechters politiek worden ingezet, zo klonk het uit oppositiehoek. De rechtskamer die het oordeel zal vellen, bestaat uit rechters die loyaal zijn aan de zittende minister van Justitie. Kenners hadden er al op gewezen dat het wijzigen van de kieswet – zo kort voor de stembusgang – ongrondwettelijk is. De reputatie van de Poolse regering, toch al weinig florissant in Europa, loopt zo nog een extra kras op.

Pokerspel in Polen met verkiezingen als inzet
Midden in de coronacrisis was het de bedoeling dat de Polen zondag een nieuwe president zouden kiezen. Dat lijkt onhaalbaar, want te gevaarlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden