Poolse regering: vijf jaar cel voor abortus

Abortus in Polen moet in bijna alle gevallen strafbaar worden, vindt de regering in Warschau. Donderdagavond debatteert het Poolse parlement over een verregaand wetsvoorstel van de rechts-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).

Vrouwen in Warschau demonstreren met een kleerhanger in hun hand, die symbool staat voor illegale abortus.Beeld afp

Het voorstel moet een einde maken aan de huidige praktijk. Nu kunnen Poolse vrouwen abortus laten plegen na een verkrachting of wanneer het ongeboren kind een afwijking heeft.

Krijgt de wet een meerderheid, dan kunnen vrouwen die abortus laten plegen, een celstraf van tussen de drie maanden en vijf jaar krijgen. Ook de behandelend arts riskeert vervolging. Volgens het nieuwe wetsvoorstel mag de moeder haar kind alleen weg laten halen als haar leven in gevaar is.

Het nieuwe wetsvoorstel, vergelijkbaar met de wetten van Malta, Ierland en het Vaticaan, past bij de huidige rechtse wind in Polen. Sinds het aantreden van de PiS-regering in november 2015 is de staatspers gebreideld en de macht van het Constitutioneel Hof ingeperkt. Daarmee dreigt het land steeds verder af te drijven van de Europese consensus.

'Hel voor vrouwen'

Zondag gingen honderden vrouwen in Warschau en andere steden uit protest de straat op. 'De hel voor vrouwen duurt voort', viel op hun spandoeken te lezen, met ernaast de symbolische kleerhanger.

De wet is opgesteld door een conservatieve denktank, volgend op een maandenlange lobby door antiabortus-activisten van de stichting Fundacja Pro ('Stichting vóór het leven'). Die haalden de benodigde honderdduizend handtekeningen op, en kregen het voorstel zo op de parlementaire agenda. De stichting schudde de boel in het verleden op door grote posters op te hangen waarop bloederige foetussen te zien zijn en waarop abortus wordt vergeleken met Hitlers eugeneticaprogramma en andere historische genocides.

Vrouwenrechtenorganisaties kregen met een eigen petitie ook een wetsvoorstel op de agenda dat het juist makkelijker moet maken om een abortus te krijgen. Ook dat voorstel wordt donderdagavond besproken, maar aangezien de PiS-regering een meerderheid heeft in het parlement, is de kans klein dat hun voorstel het haalt.

De activisten zijn bang dat dokters de operatie straks niet meer aandurven. 'Artsen hebben ons verteld dat ze het zekere voor het onzekere zullen nemen als het alternatief vijf jaar cel betekent', schreef Krystyna Kacpura van de Federatie voor Vrouwen en Gezinsplanning in een opiniestuk.

Nu al is het voor vrouwen in Polen een tour-de-force om een abortus te krijgen. Belangrijk verschil: onder de oude wetgeving was nooit sprake van vervolging. Wel weigeren sommige ziekenhuizen op religieuze gronden de operatie te doen, zodat tienduizenden Poolse vrouwen jaarlijks uitwijken naar Duitsland of Slowakije. Volgens de overheidsstatistieken zijn er per jaar niet meer dan duizend abortussen in Polen - in werkelijkheid ligt dat aantal hoger.

Als de wet erdoorheen komt is dat een opsteker voor de Poolse katholieke kerk. Priesters lazen tijdens de mis een brief voor die opriep tot een verbod. 'Als katholiek volg ik in dezen de leerstukken van de bisschoppen', zei PiS-partijleider Jaroslaw Kaczy¿ski daarop. 'Priesters denken dat ze meester zijn over onze baarmoeders', reageert Natalia Skoczylas van vrouwenrechtenplatform Feminoteka. 'Maar dit is geen zaak van religie. Dit gaat over het overheersen van vrouwen, punt uit.' Over een maand vergadert het Europees Parlement over de de nieuwe wetgeving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden