Poolse pendule

DE oud-communisten hebben de Poolse parlementsverkiezingen gewonnen, maar dat heeft in Brussel niet tot paniek geleid. De politiek in de jonge democratieën van Midden- en Oost-Europa heeft zo haar eigen wetmatigheden gekregen, waardoor de regeringswisseling in Warschau weinig verbazing meer wekt, laat staan schrik aanjaagt....

Ook Polen blijkt, net als veel andere voormalige Oostbloklanden, een pendule-democratie te hebben. Bij elke verkiezingen wordt de zittende regering weggestemd. Die politieke grilligheid is een symptoom van de moeizame overgang die Polen en andere landen doormaken op de weg van een communistische planeconomie naar een kapitalistisch stelsel.

Deze situatie bestaat al zo'n tien jaar en het is de vraag hoe lang die onbestendigheid zal voortduren. De les die wat dit betreft uit de uitslag in Polen kan worden getrokken is tweeërlei: ten eerste dat de labiele geestesgesteldheid van de kiezers nog wel even kan aanhouden en ten tweede dat ermee te leven valt.

De labiele houding van de Poolse kiezer zou kunnen verbazen, omdat het Polen de laatste jaren macro-economisch gezien niet slecht gaat. De economie groeide de afgelopen jaren met gemiddeld 5 tot 6 procent en er ontstond een bescheiden middenklasse. Toch werd de regering van de AWS, een alliantie van rechtse partijen, naar huis gestuurd, omdat grote lagen van de bevolking geen deel hadden aan het economisch succes. Het ontstaan van meer electorale stabiliteit is dus afhankelijk van een betere verdeling van de welvaart. Maar dat vergt tijd. Voorlopig blijft de houdbaarheid van regeringen beperkt.

Uit het oogpunt van continuïteit is dat niet ideaal, maar tegelijkertijd moet worden geconstateerd dat het ook geen ramp hoeft te zijn. Zeker niet in het Poolse geval. De oud-communisten van de SLD zullen het roer niet radicaal omgooien. Ook zij zijn voorstanders van hervormingen. Alleen zullen zij het tempo vertragen, gezien de sociale onlustgevoelens bij sommige delen van de bevolking.

De Europese Unie hoeft dan ook niet wakker te liggen van de omslag in Warschau. Het kan zijn dat de oud-communisten een minder plooibare gesprekspartner zullen vormen in de onderhandelingen over de Poolse toetreding, maar daar staat tegenover dat ze wel eens betrouwbaarder kunnen zijn dan de oude regering, die last had van botsende ego's en een gebrek aan bestuurlijke ervaring. Zeker is dat de nieuwe premier, Leszek Miller, Polen in 2004 lid wil maken van de EU. Een historische taak, zeker voor een oud-communist. Men kan niet zeggen dat de geschiedenis niet van ironie houdt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden