Poololie: economie boven moraal

De eerste tanker met Arctische olie is donderdag in Rotterdam gearriveerd. Greenpeace protesteerde, als enige. Want onderbezette raffinaderijen in Europa smeken om werk.

JEROEN TROMMELEN

Twee maanden lang beheersten dertig actievoerders van Greenpeace bijna dagelijks het nieuws, eind vorig jaar na het beklimmen van een Russisch boorplatform in de Barentszzee. De activisten werden aangeklaagd wegens 'piraterij', wat niet kon worden bewezen. Toch werden ze in de cel gezet. Tot president Poetin hen, met een breed gebaar, weer liet gaan. Met dank aan de Olympische winterspelen.

Inhoudelijk had het allemaal geen effect: oliebedrijf Gazprom ging gewoon door met de winning van de eerste Arctische olie. Wel leverde het Greenpeace goodwill op. De publieke opinie raakte bekend met de grote milieurisico's van de winning van olie op de Noordpool. En met activiste Faiza Oulahsen in de rol van rebellerende kapiteinsdochter had de actieclub er ineens weer een fris gezicht bij.

Vergeleken met de mediastorm vorig jaar is de aandacht voor de vervolgactie van Greenpeace deze week aan de lauwe kant. Dat de eerste poololie in Rotterdam op de markt zou worden gebracht, is al bijna drie weken bekend. Een boycot van de omstreden partij is echter geen moment serieus overwogen. Donderdagochtend, op het moment suprême in de Rotterdamse petroleumhaven, stond Greenpeace letterlijk alleen met haar symbolische actie om het lossen te verhinderen.

Op een oproep van het Rotterdamse GroenLinks na heeft geen enkele politieke partij zich ingespannen om de aanlanding te voorkomen. PvdA-Kamerlid Jan Vos mobiliseerde een meerderheid van de Tweede Kamer voor een motie waarin de regering wordt opgeroepen 'in EU-verband' iets te doen tegen het transport van ruwe olie rond de Noordpool, wat rond de even kwetsbare Zuidpool al lang is verboden.

Maar een oproep doen aan bedrijven om zich van de olie te distantiëren, ging Vos al te ver. Dat moeten ze zelf maar beslissen, zegt hij. Minister Kamp van Economische Zaken gaat nog een stap verder. Namens de regering liet hij donderdag weten dat Nederland geen enkel bezwaar heeft tegen Noordpoololie. Er bestaan weliswaar nog geen internationale afspraken over de veiligheidseisen voor het transport, maar landen rond de poolcirkel werken aan een 'Poolcode' waarin dat hopelijk over twee jaar wordt geregeld. Dat vindt Kamp voldoende.

Acties onder druk van de publieke opinie zijn in Rotterdam niet onbekend. Vorig jaar juli streed het Havenbedrijf Rotterdam voor de 'goede zaak' door reders en terminalbeheerders ervan te overtuigen geen walvisvlees over te slaan. Daarvoor bestond geen juridische argument: de handel in walvisvlees is niet verboden. Het Havenbedrijf deed een beroep op de 'maatschappelijke en politieke weerstand tegen de walvisvangst'. Met succes: de enige operator die nog handelde in de opslag van het vlees, hield ermee op.

In 2009 verbood de Europese Unie de handel in zeehondenbont, ook uitsluitend op morele gronden. Het neerknuppelen van zeehondjes en de handel in de huiden is al evenmin verboden. Volgens Canada is de jacht zelfs het goed recht van de lokale bevolking. Niettemin wordt het verbod in Europa breed ondersteund.

Dat het met olie anders ligt, wekt nauwelijks verbazing. Overal in Europa smeken onderbezette raffinaderijen om werk. In Rotterdam staat veel opslagcapaciteit leeg. Shell heeft de sluiting of verkoop van diverse Europese raffinaderijen aangekondigd. Wie die economie belangrijker vindt dan de moraal, vindt ophef over poololie al snel koude drukte.

Op dit moment stelt de oliewinning in het Russiche Prirazlomnaja-veld met ongeveer zesduizend vaten per dag nog weinig voor. Maar Gazprom voert die productie de komende zes jaar op naar twintig keer die hoeveelheid. Dat worden tachtig poololietransporten per jaar.

Oliebedrijf Total was de opkoper van de eerste Arctische olie. Het bedrijf wacht zorgvuldig af wat het publicrelationseffect daarvan zal zijn. Als dat tegenvalt, ziet men er de volgende keer vanaf. Maar ook dan blijven er voldoende kopers over.

Grote oliehandelaren zonder eigen benzinepompen, zoals Glenncore, Vitol of het van gifschip Probo Koala bekende Trafigura, zijn vrijwel onkwetsbaar voor de publieke opinie. De leverancier van de olie doet ondertussen zijn best die onkwetsbaarheid te bereiken. Als sponsor van de Champions League (voetbal) is Gazprom hard op weg de hearts and minds van de Europese burger te veroveren.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden